امروز روز جهاني كودك است و همه آدمهاي متعلق به دنياي بزرگترها سعي ميكنند با اعلام برنامهها و حرفهاي قشنگ اين روز را پاس بدارند. يكي از اين خبرهاي خوب، تصويب سند ملي سلامت كودكان است. اما بسياري از آنها از اجراي برنامههاي خود غافل ميشوند و فراموش ميكنند سلامت جامعه به سلامت جسم و روح كودكان امروز وابسته است. به هر حال شعار امسال روز جهاني كودك «زنده باد كودكي، زنده باد زندگي» است، هر چند بسياري از كودكان دنيا حتي ندانند كه امروز روز آنهاست.
از كودكي ميتوان توصيفات مختلفي داشت. كودكي ميتواند رؤياي بچهاي باشد كه دست در دست پدر در كوچه و خيابان از ميان بزرگترها رد ميشود و از آنها فقط پاهايشان را ميبيند و براي اينكه دنياي بزرگترها را ببيند سربالا راه ميرود و اغلب جلوي چشمش را نميبيند و زمين ميخورد. اين كوچولويي كه بزرگترها فكر ميكنند «بچه س نميفهمه!» همه چيز را ميفهمد. اما بزرگترها ترجيح ميدهند دنياهايي را كه در مقياس دنياي آنها نيست، ناديده بگيرند. همين بچههاي دنياي بزرگترها، معني تبعيض، حق حيات، آزادي، عدالت، حمايت، محبت، دشمني و خشونت، جنگ، فقر و گرسنگي، بيماري، بيپولي، اجبار و طلاق را خوب ميفهمند و نهال ترد روحيهشان زير هجوم اين واژههاي گاه تحميلي و ناخوشايند خرد ميشود.
كودكي دنياي رؤياهاي بيحد و مرز است كه گاه يك دوچرخه ميتواند آن را فتح كند. دنياي كودكي دنياي جادوهاي بزرگ است كه اتفاقاً محقق هم ميشوند. دنيايي كه هر روز آن سرشار از تفاوتها و تجربههاي نو و تكرار نشدني است.
حالا چرا اين ناديده گرفتن دنياها مسري است و از كودكان ديروز به كودكان امروز و از بزرگترهاي فردا به كودكان آينده منتقل ميشود. سؤالي است كه خيلي تكرار ميشود، اما پاسخ روشني ندارد.
كودك بايد در فضايي سرشار از خوشبختي، محبت و تفاهم بزرگ شود
بر اساس اعلام يونيسف، تنها با اختصاص پنج دلار براي هر كودك ميتوان جان ۹۰ درصد از كودكاني را كه سالانه ميميرند، نجات داد و براي بهبود چشمگير زندگي كودكان جهان سوم، كافي است فقط مبلغ شش هفته بودجه تسليحاتي جهان هزينه شود.
همه ميدانند و تكرار ميكنند كه روز جهاني كودكان براي يادبود و احترام گذاشتن به كودكان است و از سال 1936 كه سازمان ملل متحد، سازمان يونيسف را براي حمايت از كودكان تأسيس كرد، روز 8 اكتبر در تقويم براي گراميداشت كودكان به عنوان روز جهاني كودك انتخاب شد. وظيفه يونيسف اشاعه خدمات به كودكان در تمام جهان، مراقبت از كودكان، برآورده كردن نيازهاي اوليه كودكان در سالهاي اول زندگي، ترغيب والدين به تعليم فرزندان، تلاش براي كاهش بيماريهاي كودكان و حمايت از كودكان در رويدادهاي طبيعي و جنگهاست.
در مقدمه كنوانسيون حقوق كودك كه اغلب كشورهاي دنيا آن را امضا كردهاند، آمدهاست: «كودك بايد در فضايي سرشار از خوشبختي، محبت و تفاهم بزرگ شود.»
اما همين بزرگترها كه چنين حرفهاي قشنگي ميزنند. هيچ وقت حاضر نيستند بدانند خودخواهيها و تنگنظريهاي آنها چه به روز دنياي كودكان آورده است و چند درصد از كودكان كره زمين از اين حقوق برخوردارند و مطالعه آمار كودكان قرباني شده در جنگافروزيهاي آنها به نفعشان نيست.
سند ملي سلامت كودك هم به ساير اسناد اضافه شد
كشور ما در طول سالهاي گذشته توانست با بهرهگيري از تعليمات دين مبين اسلام، قوانين قابل دفاعي در حوزه دفاع از حقوق كودك وضع كند و گامهاي مؤثري در فراهم كردن جامعه كودكدوست بر دارد، اما گاهي اعمال سليقهها در اجرائيات، نفس قانون را نيز متأثر ميكند.
در قوانين ايران براي اشتغال كودكان و نوجوانان مقررات ويژهاي منظور شده است. مطابق ماده ۷۹ قانون كار، «به كار گماردن افراد كمتر از 15سال تمام ممنوع است». كارفرمايان متخلف از اين قانون، با كيفر جزاي نقدي و در صورت تكرار تخلف، با حبس مجازات ميشوند (ماده ۱۷۶). ماده ۸۰ اين قانون، كارگران 15 تا 18 ساله را كارگر نوجوان ناميده است.
همچنين قانون كار سپردن كارهاي سخت و زيانآور، به تشخيص وزارت كار و امور اجتماعي، اضافهكاري و كار در شب را به آنان ممنوع كرده و براي ساير كارها و نيز مقدار كار روزانه آنها مقرراتي وضع كرده است. به منظور رعايت تناسب نوع كار با توانايي نوجوانان، سازمان تأمين اجتماعي به موجب مواد ۸۰ و ۸۱ اين قانون موظف شده كه در بدو استخدام و نيز دستكم سالي يكبار پس از آن از آنان معاينات پزشكي لازم به عمل آورد يا طبق سند ملي سلامت كودك كه روز گذشته مدير كل دفتر سلامت خانواده و جمعيت وزارت بهداشت از تصويب آن خبر داد، توجه به بهداشت فردي و تغذيه، رعايت نظافت در منزل و مهدكودك و دبستان، شادي و نشاط، فعاليت روزانه، جلوگيري از ورزشهاي خطرساز، آموزش احترام به والدين، به موقع خوابيدن و استراحت كافي، جلوگيري از دست زدن به لوازم خطرساز از جمله مواردي است كه در تربيت و آموزش كودكان بايد مورد توجه قرار گيرد. اين سند تكامل دوران كودكي در همه ابعاد را مدنظر قرار داده است و تمام سازمانهايي را كه با كودكان سروكار دارند موظف به توجه به سلامت كودكان ميكند. قانون حمايت از كودكان نيز يكي ديگر از گامهاي كشورمان در اين راستا است كه 11 سال از تصويب و ابلاغ آن ميگذرد.
به استناد آمارهاي رسمي در ايران 7 ميليون كودك زير پنج سال زندگي ميكنند.
البته با جابهجا كردن سن در تعريف كودكي در قوانين كشورهاي مختلف از جمله كشور ما آمار دقيقي از كودكان نميتوان ارائه كرد؛ اما تذكر همين نكته كافي است كه نزديك 2 ميليون كودك در كشورمان براي كسب درآمد مجبور به كار كردن هستند.
وضعيت كودكان در ايران بهتر از كشورهاي همسايه
با اين حال، گزارش محمدمنير صفيالدين، نماينده يونيسف در ايران نشان ميدهد به طور كلي وضعيت كودكان در ايران نسبت به كشورهاي همسايه مناسبتر است. در گزارش وي آمده است: مرگ و مير كودكان زير پنج سال به شكل قابل توجهي در ايران كاهش داشته است كه اين امر حق زندگي و زنده بودن را توأمان به كودك بخشيده است. همچنين 98 درصد كودكاني كه واجد شرايط درسخواندن در مقطع ابتدايي هستند در ايران به مدرسه ميروند كه اين حتي نسبت به كشورهاي همسايه نيز آمار بالايي است.
امروز روز جهاني كودك است. اما خيلي از آنها حتي نميدانند كه امروز، روز آنها است. يك روز در سال را به حقوق بزرگترهاي آينده احترام بگذاريم.
