به مناسبت فرا رسيدن هفته دفاع مقدس، صدا و سيما شروع به مرور آثار توليد شده در حوزه سينماي دفاع مقدس كرده است و هر شب تعدادي از آثار شاخص سينماي دفاع مقدس از شبكههاي مختلف سيما پخش ميشوند. مرور اين آثار سينمايي كه هركدام در نوع خود كاري ماندگار و فيلمي به ياد ماندني به شمار ميآيند، فرصت خوبي را به دست داده تا نگاهي دوباره به بايدها و نبايدهاي سينماي دفاع مقدس داشته باشيم. سينمايي كه هرگاه به آن بها داده شده است، آثار شاخصي در آن توليد شده و هر وقت كه به دست فراموشي سپرده شده، جاي خالي آن حسابي به چشم آمده است.
سينماي دفاع مقدس سالي يك هفته
از روز سي و يكم شهريور ماه هر سال و با آغاز هفته دفاع مقدس، توجه به سينماي دفاع مقدس آغاز ميشود و بعد از اين هفت روز خاص، دوباره پرداختن به موضوع اهميت سينماي ژانر دفاع مقدس به فراموشي سپرده ميشود تا شايد بهانه جديدي براي مرور اين سينماي خاص پيدا يا برنامهريزي براي جلوگيري از فراموشي آن، انجام شود. هفته دفاع مقدس بهانه خوبي است تا همه داشتههاي سينماي ايران در پرداختن به حماسه هشت سال دفاع مقدس بار ديگر به نمايش درآيند و گرد و غبار آرشيو از سر و روي آنها زدوده شود.
رضا ايرانمنش بازيگر پيشكسوت سينماي دفاع مقدس، درباره وضعيت حاكم بر اين سينما و ركود نسبي آن، معتقد است: عدم اختصاص بودجه كافي و بيتوجهي به نگارش فيلمنامههاي مناسب و مرتبط از عوامل ركود و افول سينماي دفاع مقدس است. در طول هشت سال دفاع مقدس خاطرات فراوان و تازه و جذابي وجود دارد كه هنوز براي بسياري از مردم به نمايش در نيامده است. با الگوبرداري از خاطرات جذاب و جديد رزمندگان و استفاده از آن توسط فيلمنامهنويسان در نگارشهاي خود شاهد بازگشت ژانر دفاع مقدس به اوج خواهيم بود.
مردم و دوستداران سينماي دفاع مقدس از فيلمسازان توقع دارند كه با ساخت فيلمهاي مناسب سينماي دفاع مقدس را به دهه ۷۰ ببرند. البته اين موضوع حمايت دولت و به خصوص وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي را ميطلبد. ساخت لوكيشنهاي مرتبط با سينماي دفاع مقدس از موارد هزينه بر اين حوزه است كه باعث گرديده بازيگران نسبت به حضور در اين نوع سريالها و فيلمها پرهيز كنند، چراكه شرايط ساخت فيلمهاي دفاع مقدس نسبت به فيلمهاي عاشقانه و كمدي بسيار سختتر است.
سيد ضياء هاشمي از تهيهكنندگان سينماي ايران، ميگويد: سينماي دفاع مقدس در طول سالهاي گذشته تجربياتي داشته كه اكثر اين تجربيات ناموفق بوده است. مهمترين دليل اين ناموفقيت هم اين بوده كه در اكثر موارد كساني براي سينماي دفاع مقدس تصميم گرفتهاند كه كارمند بودند و ميخواستند ساعت كاريشان را به پايان ببرند و حقوقشان را بگيرند. اگر به جاي اين كارمندها چند نفر آدم اهل فن و دلسوز امورات سينماي دفاع مقدس را پيگيري ميكردند، حال و روز اين سينما بسيار بهتر از اين چيزي بود كه در حال حاضر مشاهده ميكنيم.
سازمان سينمايي و دفاع مقدس
سعيد سعدي، تهيهكننده فيلم روزهاي زندگي آخرين فيلم شاخص اكران شده از سينماي دفاع مقدس در جشنواره فجر، ميگويد: فيلمهاي دفاع مقدس نياز به حمايت ارگانها و نهادها براي ساخته شدن دارد البته بودجه فيلم با فيلمهاي فاخر برابري نميكند اما بالاخره فيلم با موضوع دفاع مقدس نياز به حمايت مالي دارد. در اين بين نميتوان نقش سازمان سينمايي را در حمايت از آثار و توليدات سينماي ايران ناديده گرفت. سازمان سينمايي به عنوان حامي و سياستگذار سينماي ايران به راحتي ميتواند با اعمال نظر خود توليدات سينمايي را به سمت و سوي دلخواهي ببرد. با آغاز به كار دولت جديد و تغيير تيم مديريتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان سينمايي نيز از تغييرات مستثني نبود.
حجت الله ايوبي، رئيس جديد سازمان سينمايي، روز سيويكم شهريور با حضور تعدادي از هنرمندان سينما بر سر مزار شهداي هشت سال دفاع مقدس حاضر شد. ايوبي در اين مراسم ميگويد: من قبول ندارم بخشي از سينماي ايران دفاع مقدس است، بلكه همه سينما بايد در اختيار آن باشد. بخشي از سينماي ايران بايد به مفهوم ايثار، حماسه و شهادت بپردازد و بخشي نيز به پيام معنوي ايثار و فداكاري كه شهدا به دنبال آن بودند توجه كند. با اين برداشت همه سينماي ايران در خدمت دفاع مقدس خواهد بود.
وي ميافزايد: رأس برنامههاي ما تلاش براي ساخت فيلمهاي خوب در حوزه دفاع مقدس است. در همين ارتباط ديدارهاي خوبي هم با ارگانهاي ذيربط داشتيم و آمادگي خود را به اين دستگاهها اعلام كرديم.
پيش از اين نيز جواد شمقدري اولين رئيس سازمان سينمايي برنامه خود را در افزايش توليدات سينماي دفاع مقدس عنوان كرده بود كه اوج آن را در سيامين جشنواره فيلم فجر شاهد بوديم؛ زماني كه فيلمهايي چون روزهاي زندگي و ملكه به عنوان فيلمهاي تحسينشده جشنواره مطرح شدند. گرچه در جشنواره 31 همه منتظر آمدن فيلم «چ» بودند اما اين جشنواره بدون نمايش فيلم شاخصي از سينماي دفاع مقدس به پايان رسيد.
بنياد حفظ آثار و سينماي دفاع مقدس
با تغيير مديريت در بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس و شروع مديريت سردار كارگر، يكي از اهدافي كه توسط مدير جديد بنياد اعلام شده بود، ايجاد سازمان سينمايي دفاع مقدس بود؛ اتفاقي كه سردار كارگر روي آن تأكيد داشت. وي در نشست خبري خود گفته بود: يكي از اشكالاتي كه در سينما ميبينم، اين است كه تا به حال به معناي تام و تمام كسي به مسئله دفاع مقدس نپرداخته است. ما سينماي حرفهاي دفاع مقدس نداريم. همان طور كه در ناجا ميگفتم، سينماي حرفهاي پليسي نداريم. سينماگران براي موضوع دفاع مقدس خيلي زحمت كشيدند. كارگردانان و هنرپيشگان بسيار خوبي داشتيم كه اگر اينها زحمت را نميكشيدند ما همين فيلمها را هم راجع به دفاع مقدس نداشتيم.
سرانجام در 16 مرداد ماه امسال رسماً سازمان سينمايي و هنري ادبيات دفاع مقدس، آغاز به كار كرد. ايجاد اين سازمان در كنار وجود مراكزي چون بنياد روايت و انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس، در نگاه اول باعث ايجاد چندگانگي در مراكز تصميم گيرنده يا حاميان سينماي دفاع مقدس است.
با آنكه هنوز اين سازمان عملاً وارد چرخه اجرايي نشده است اما رئيس بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدس، معتقد است كه سيد ضياء هاشمي، تهيهكننده سينما درباره عملكرد و انتظاراتي كه از سازمان سينمايي دفاع مقدس ميرود، ميگويد: درخواست من از دوستان سازمان سينمايي دفاع مقدس اين است كه تا جايي كه ميتوانند امكانات و تجهيزات در اختيار فيلمسازان قرار دهند و از دادن پول پرهيز كنند، چون به محض اينكه پاي پول وسط ميآيد، پاي دزدي و رانتخواري و حيف و ميل بيتالمال هم وسط ميآيد و همه را آلوده ميكند.
با اين نگاه تنها چيزي كه براي رسيدن به سينماي فاخر دفاع مقدس باقي ميماند، ايجاد حس همدلي است. سازمان سينمايي و سازمان سينمايي دفاع مقدس به طور اخص به پيگيري ژانر سينماي دفاع مقدس تأكيد دارند. اين پتانسيل بالا را در هيچ حوزه ديگري نميتوان ديد. تنها مسئله باقي مانده، چگونگي بالفعل كردن اين استعداد و توان است. بعد از گذشت بيش از 30 سال از شروع به كار سينماي دفاع مقدس، ديگر وقت آن رسيده است كه تمركز ما روي توليد آثار فاخر سينمايي باشد و فيلمهايي كه مانند آژانس شيشهاي به يك اثر برجسته در تاريخ سينماي ايران تبديل شوند، نه فيلمهايي كه تنها به درد پر كردن آمار توليد فيلمهاي سينمايي ميخورند و هيچ كس نامشان را به خاطر نميسپارد.
