بحث درباره اينكه چه كسي سرپرستي تيم مذاكرهكننده ايران با 1+5 را به عهده خواهد گرفت و مسئوليت اين پرونده در شوراي امنيت ملي ميماند يا به وزارت خارجه منتقل خواهد شد، همچنان در تهران ادامه دارد. نتيجه اين بحث ميتواند براي طرف امريكا هم چالشي تشريفاتي (پروتكلي) به دنبال داشته باشد.
به گزارش «جوان»، منابع نزديك به محافل ديپلماتيك در تهران ميگويند به رغم خبرهايي كه هفته قبل درباره قطعي شدن تعيين محمد شريعتمداري وزير بازرگاني دولت خاتمي به عنوان دبير شوراي عالي امنيت ملي منتشر شد، ولي انتخاب او هنوز قطعي نشده است. گفت و گوي رو به جلوي (آوانگارد) علي اكبر ولايتي با آسوشيتدپرس كه هفته قبل توجه محافل خبري را به خود متوجه كرد، يك بار ديگر احتمالهاي مربوط به انتخاب او به عنوان دبير شوراي عالي امنيت ملي را تقويت كرده است. برخي احتمال دادهاند كه با ورود ولايتي به شوراي امنيت ملي، اين پرونده در دست شورا باقي بماند و ظريف به عنوان رئيس تيم مذاكرهكننده انتخاب شود. با اين حال، انتخاب ولايتي به عنوان دبير شوراي عالي امنيت ملي، ممكن است همزمان اين احتمال را كه ظريف رئيس تيم مذاكرهكننده ايران باقي بماند، كاهش بدهد، به خصوص كه ممكن است طرفهاي مذاكره كننده 1+5 مايل به انجام مذاكرات در سطح وزراي امور خارجه نباشند.
اين بحث به طور غير رسمي در محافل ديپلماتيك امريكا نيز جريان دارد. سايت ديپلمات روزجمعه 23 آگوست در گزارشي با عنوان «ايران با تيم جديد هستهاي سطح گفت و گوهاي 1+5 را بالا ميبرد» به قلم زاخاري كك نوشت: « ايران هفته جاري اعلام كرد كه (احتمالاً) وزارت خارجه را به عنوان مسئول مذاكره با 1+5 تعيين خواهد كرد، موضوعي كه بايد آن را به معني تلاش ايران براي حركت به سمت امريكا قلمداد كرد». او در ادامه گزارش خود نوشته است: برخي منابع ميگويند كه انتخاب ظريف در اين سمت از برخي جهات حاوي سيگنالي مثبت براي غرب است، زيرا ظريف به عنوان عملگرايي شناخته ميشود كه مناسبات كاري خوبي با بسياري از همتايان غربي خود داشته است. نويسنده گزارش ميگويد كه با اين حال با انتخاب ظريف، امريكا در وضعيتي مشكل قرار خواهد گرفت، به خصوص از اين جهت كه بايد انتخاب كند كه چه كسي را به مذاكرات 1+5 ميفرستد. ايالات متحده به طور سنتي معاون سياسي وزارت خارجه را كه در ترتيبات پروتكلي رتبه 4 دارد به مذاكرات ميفرستد، ولي اگر ايرانيها ظريف را به مذاكرات بفرستند، متقابلاً امريكا هم بايد جان كري، همتاي او را به مذاكرات بفرستد. به گفته منابع امريكايي، اين مسئله سطح گفت و گوهاي 1+5 را افزايش خواهد داد، ولي دولت اوباما سعي دارد كه از اين كار اجتناب كند، ولي اگر ديگر طرفهاي 1+5 هم مايل باشند وزراي خارجه خود را به مذاكرات بفرستند، امريكا به سختي خواهد توانست از اين كار اجتناب كند.
برخي منابع در تهران نيز به اين مشكل تشريفاتي اشاره كردهاند. آنها ميگويند در صورتي كه وزير خارجه دولت جديد مسئوليت مذاكرات را به عهده بگيرد، ممكن است طرفهاي مذاكره كننده با چالش مسائل پروتكلي (تشريفاتي) روبهرو شوند. يك منبع ديپلماتيك به خبرنگار «جوان» گفت: «در حالي كه تا پيش از اين، معاونين وزراي خارجه، طرف مذاكره با دبير شوراي عالي امنيتي ملي بودند، طرفين ملزم به انجام برخي آداب ديپلماتيك مانند برگزاري كنفرانس مطبوعاتي مشترك يا عكس گرفتن با يكديگر نبودند و خانم اشتون از جانب 1+5 با آقاي جليلي كنفرانس مطبوعاتي برگزار ميكرد. در صورت ارتقاي مذاكرات به سطح وزراي خارجه، احتمالاً چنين امكاني وجود نخواهد داشت.» آنها همچنين به اين مسئله اشاره ميكنند كه ممكن است در صورت ارتقاي سطح مذاكرات، نقش كاترين اشتون به نقشي تشريفاتي كاهش پيدا كند، درست شبيه همان نقشي كه خاوير سولانا در جريان مذاكرات ايران با تروئيكاي اروپا داشت.
امريكا فشار را حفظ ميكند
صرفنظر از بحثهاي شكلي، اين بحث كه امريكا در مذاكرات چه رويكردي در قبال ايران در پيش خواهد گرفت، آرام آرام در حال مطرح شدن است. پيشتر منابع ديپلماتيك به نقل از ديپلماتهاي امريكايي نقل كرده بودند كه واشنگتن مايل نيست بسته پيشنهادهاي قبلي خود به تهران را كه در مذاكرات آلماتي مورد بحث قرار گرفت تغيير بدهد. معاون سابق وزير خارجه امريكا هم كه زماني مسئوليت پرونده هستهاي ايران را به عهده داشته، به تازگي در روزنامه بوستون گلوب نوشته است كه امريكا قصد ندارد در طول دوران مذاكرات با تيم حسن روحاني از شدت فشارهاي خود كم كند.
به گزارش ايران هستهاي، نيكلاس برنز كه اكنون استاد رويه ديپلماسي و سياست بينالمللي در دانشكده كندي دانشگاه هاروارد و عضو انديشكده شوراي آتلانتيك است، نوشت: «رئيسجمهوري امريكا فرصتي براي تعامل با ايران دارد و تيم اوباما بايد باب گشودن يك گفت وگوي فراگير را با جواد ظريف وزير خارجه و كادر رهبري ايران در نظر داشته باشد». برنز نوشته است: «امريكا همچنين بايد فشار را بر ايران حفظ كند. كاندوليزا رايس وزير امور خارجه سابق امريكا در يك مجمع علني گروه راهبردي آسپن با من موافق بود كه امريكا بايد در جريان مذاكرات، تحريمها و تهديد كاربرد زور را حفظ كند، چنين رويكردي احتمالاً تنها راه متقاعد كردن ايران است كه امتيازهاي لازم براي پيشرفت در مذاكرات را بدهد».
ملاقات ظريف با معاون سابق وزارت خارجه امريكا
معاون دبيركل سازمان ملل صبح امروز با محمد جواد ظريف وزير امور خارجه ديدار خواهد كرد. به گزارش مهر، جفري فلتمن ديپلمات ارشد امريكايي و معاون سياسي بانكيمون دبير كل سازمان ملل قرار است در جريان ديدار با مقامات جمهوري اسلامي ايران در خصوص تحولات سوريه، مصر و لبنان رايزني كند. وي اخيرا سفري به برخي ديگر از كشورهاي خاورميانه داشته است. فلتمن عاليترين مقام امريكايي است كه بعد از پيروزي انقلاب و البته به عنوان معاون دبيركل سازمان ملل به ايران سفر ميكند. وي پيشتر براي شركت در اجلاس سران عدمتعهد به عنوان همراه بانكيمون به تهران آمده بود. گفته ميشود مارتين نسيركي سخنگوي سازمان ملل نيز او را در اين سفر همراهي ميكند.
