سالانه دهها جشنواره سينمايي در غرب برگزار ميشود و هر يك از اين جشنوارهها به نوبه خود پاتوق نمايش فيلمها و محصولات هاليوودي محبوب جريان امپرياليسم غرب ميشوند. حالا از ميان همه اين جشنوارههاي ريز و درشت و پررنگ و لعاب خارجي، جشنواره « افق نو » در كنار كنفرانس جهاني فيلمسازان و پژوهشگران سينماي مستقل، افق جديدي را پيش روي آن دسته از فيلمسازاني از سرتاسر جهان گشوده است كه بستري براي نمايش فيلمهاي ضدامپرياليستي خود در جامعه غرب ندارند.
جشنواره ايراني « افق نو » در آستانه برگزاري دور دوم خود علاوه بر دستاوردهاي تئوريك دور گذشتهاش و نيز پيگيري پرونده شكايت ايران عليه كمپانيهاي سازنده فيلمهاي ضد ايراني اين بار قرار است بار سنگين ساخت فيلمهاي مشترك با فيلمسازان امريكايي را نيز بر دوش خود بگذارد. ضمن آنكه اين دوره از جشنواره ميزبان حضور فيلم شخصيتهاي مشهوري چون «آرتاوليويه» نامزد معاونت رياست جمهوري امريكا در سال 2000 ميلادي و نيز « مرلين ال ميلر» نامزد رياست جمهوري امريكا در سال 2012 و نيز حضور چهرههايي چون « شاون استون » پسر اليور استون و فرانچسكو كاندني روزنامهنگار و فيلمساز فرانسوي و ماريا پوميه خواهد بود. همچنين جشنواره امسال بستر به سرانجام رسيدن دو پروژه سينمايي مشترك ميان ايران و امريكا بود.
«افق نو » به تعويق افتاد
در جهان سينمايي كه امروز عميقاً تحت سيطره هاليوود و محصولاتش قرار دارد، ساخت فيلمي ضد امپرياليستي مانند شنا كردن در جهت خلاف آب است با اين حال در ماهيت جشنواره ايراني «افق نو» آنقدر تفاوت و انگيزه براي حضور ديده ميشود كه امسال علاقهمندي و استقبال قابل توجه فيلمسازان مستقل ضدصهيونيست و چهرههاي منتقد فرهنگ سرمايهداري و ليبراليسم همراه با 420 فيلم از كشورهاي امريكا، فرانسه، انگليس، كانادا، مكزيك، آلمان، ايتاليا، اتريش، بلغارستان، دانمارك، يونان، هلند، نروژ، لهستان، فلسطين، يمن، اوكراين، تركيه، مصر، لبنان، مراكش، تونس، كويت، قطر، عراق و... همه را غافلگير كند و اين جشنواره را در كانون توجهات قرار دهد. از جشنواره استراتژيك « افق نو » در سه حوزه فيلم سينمايي، فيلم كوتاه و مستندش به عنوان كعبه فيلمسازان ضد امپرياليسم ياد ميشود. زمان برگزاري اين جشنواره و كنفرانسي كه همزمان با آن برگزار ميشود، پيشتر 12 تا 16 شهريور اعلام شده بود اما امسال به علت استقبال بيحد و حصر فيلمسازان خارجي و تمايلشان براي ارسال اثر و حضور در اين جشنواره مهلت ارسال آثار تمديد و در نتيجه زمان برگزاري آن نيز به تأخير افتاد. شنيدهها حاكي از آن است كه در جشنواره امسال تنها از كشوري چون امريكا 50 فيلمساز منتقد حضور خواهند داشت.
فيلم نامزد رياستجمهوري امريكا در ايران
به گفته غلامرضا منتظمي، دبير كنفرانس بينالمللي فيلمسازان و صاحبنظران سينماي مستقل، فيلمسازان مطرح امريكايي چون آرتور سي اولوير، معروف به آرت اولوير، شهردار سابق بلفلاور كاليفرنيا و نامزد معاونت رياست جمهوري امريكا در سال 2000 ميلادي و نيز مرلين ال ميلر نامزد رياستجمهوري امريكا در سال 2012 كه از فيلمسازان، نويسندگان و تهيهكنندگان مستقل امريكايي است، آثار بلند سينمايي خود را به جشنواره « افق نو» ارسال كردهاند. قرار است شاون علي استون، بازيگر و پسر اليور استون كارگردان شهير امريكايي و نيز چهرههايي چون فرانچسكو كاندني روزنامهنگار و فيلمساز فرانسوي و ماريا پوميه استاد دانشگاه پاريس نيز از مهمانان خارجي اين جشنواره باشند. استقبال از جشنواره امسال از سوي خارجيها در حالي كماكان گرم و پر انرژي است كه به غير از برندگان داخلي در دور قبلي جشنواره، برندگان خارجي جشنواره در سال گذشته هنوز جوايز خود را دريافت نكردهاند و اين از نكات تأمل برانگيز تنها جشنواره ضد امپرياليستي جهان است كه قرار است يك تنه مقابل جريان يك طرفه هاليوود بايستد. مسئولان اين رويداد فرهنگي ميگويند كه در اين دوره با فيلمسازان خارجي يا دوستانشان كه در اين جشنواره حضور پيدا ميكنند، تسويه حساب خواهد شد!
اين جشنواره از سينماگران منتقد و معترض به جريان امپرياليسم كه با محدوديت امكانات براي ساخت و نمايش فيلمهايشان در غرب مواجه ميشوند مانند يك قهرمان استقبال ميكند. دهه 40 و 50 ميلادي نظير چنين فيلمسازاني تنها در جهان سوم و كشورهاي امريكاي لاتين يافت ميشد اما اكنون فضاي جامعه غرب نيز كم و بيش شاهد رشد و قد علم كردن فيلمسازاني است كه تحت فشار برخي لابيها با محدوديت و موانع بسيار بر سر راه ساخت آثارشان مواجه هستند. براي اين فيلمسازان، ايران تنها مكان دنيا و نيز تنها فرصت براي حضور مقتدرانه است، اما دستاوردهاي تئوريك و نظري چگونه ميتوانند در مقابل سيل عظيم فيلمها و آثار ضدايراني هاليوود بايستند؟ از قرار معلوم جشنواره «افق نو» و كنفرانس جانبي آن در سال جاري بستر به سرانجام رسيدن دو پروژه سينمايي مشترك ميان ايران و امريكا خواهد شد.
حركت راشل كوري و كشتي USS ليبرتي از افق نو ايران
غلامرضا منتظمي، دبير كنفرانس بينالمللي فيلمسازان و صاحبنظران سينماي مستقل به « جوان » ميگويد: «سفر فيلمسازان خارجي به كشورمان بايد منتج به توليد پروژه مشتركي شود. هم اكنون احتمال ساخت دو پروژه مشترك سينمايي ميان ايران و امريكا وجود دارد كه هنوز در مرحله مذاكره قرار دارد.»
به گفته منتظمي، يكي از اين پروژههاي مشترك سينمايي درباره حادثه كشتي USS ليبرتي در سال 1967 خواهد بود كه بازخواني پرونده حمله رژيم صهيونيستي به ناو امريكايي ليبرتي در جنگ عراق و اسرائيل و تلاش اسرئيل براي درگير كردن امريكا در اين جنگ است. پروژه ديگر، فيلمي سينمايي درباره راشل كوري شهيد آزاديخواه امريكايي است كه بهجرم سردادن «مظلوميت فلسطينيان» توسط بولدوزر زير گرفته و كشته شد. دو سينماگر امريكايي نسبت به ساخت اين فيلمها ابراز علاقه كردهاند هر چند اين پروژه در بحث بودجه و سرمايهگذاري با محدوديتهايي مواجه است كه تمام اين مسائل در جريان جشنواره افق نو مورد بحث و مذاكره ميان طرفهاي ايراني و فيلمسازان مستقل امريكايي قرار خواهد گرفت.
پس از كوتان پير، وكيل مشهور امريكايي هم به ايران ميآيد
ظرف 25 سال گذشته جريان ساخت فيلمهاي ضدايراني با فيلم «بدون دخترم هرگز» آغاز شد اما از سوي كشورمان هيچ اقدامي براي مقابله به مثل انجام نشد. زماني كه هاليوود در اتوباني بدون مانع حركت كرد، فيلمهاي زيادي ساخته شد كه آرگو از جمله آنها بود و عدم برخورد حقوقي و قانوني ايران، پذيرش اين اتهامات را نزد افكار عمومي جهان تداعي ميكرد اما جشنواره افق نو و كنفرانس جانبي آن در سال گذشته فرصت شكايت ايران عليه كمپانيهاي سازنده فيلمهاي ضد ايراني را فراهم كرد و اليزابت كوتان پير، وكيل فرانسوي مسئول پيگيري اين پرونده شد. منتظمي درباره سرانجام اين پرونده كه از دستاوردهاي جشنواره افق نو محسوب ميشود، ميگويد: «اين شكايت به آن معناست كه ما چنين اتهاماتي را رد ميكنيم. آنها ايران را تحت عنوان تهديدي هستهاي به جهان معرفي ميكنند و اين موضوع را از طريق فيلمهايشان نزد افكار عمومي جا مياندازند نه از طريق مقاله، روزنامه يا چند مصاحبه. با اين فيلمها توانستند افكار عمومي را با خود همراه و تحريمهاي سنگين عليه ايران اعمال كنند.»
منتظمي ادامه ميدهد: « بعد از فيلم آرگو، دو فيلم جديد « غير قابل تصور » و « اورشليم شمار معكوس» ايران را به داشتن بمب هستهاي متهم ميكنند. اكنون مطمئن هستيم با انعكاس شكايت ايران يك نوع بازدارندگي ايجاد خواهد شد.»
بر اساس اين گزارش، علاوه بر اليزابت كوتان پير، يك وكيل مستقل و مطرح امريكايي نيز به پرونده شكايت ايران خواهد پيوست. به گفته منتظمي، در پارهاي از شكايات پرونده كه متوجه كمپانيهاي امريكايي است فرانسيس بويل پيگير پرونده خواهد بود. وي براي نهايي كردن مذاكره و آغاز همكاري خود با ايران در رويداد فرهنگي پيشرو به ايران ميآيد. همچنين كوتان پير نيز پيگير شكايات ايران عليه شركتها و نمايندگيهاي توزيع فيلمهاي ضد ايراني در اروپا خواهد بود. تمام اين واكنشهاي سينمايي، فرهنگي و حقوقي در حالي رخ ميدهد كه بسياري از فيلمسازان مستقل خارجي و نويسندگان مقالههاي آتشين عليه جريان هاليووديسم، ايران را كشوري مستقل و بستر مناسبي براي پر كردن يك خلأ عميق و گسترده در بدنه سينماي هاليوود و نيز بدنه حوزه نشر و مطبوعات جهان غرب ميدانند.
