منابع مطلع در تهران تأييد ميكنند كه انتخاب محمدجواد ظريف، نماينده سابق ايران در نيويورك به عنوان وزير خارجه دولت جديد ايران قطعي شده، انتخابي كه با استقبال غيررسمي در غرب روبهرو است. رويترز و آسوشيتدپرس دو خبرگزاري با جهتگيري چپ و راست غربي، انتخاب ظريف را نشان دادن «شاخه زيتون» ايران به غرب توصيف كردند.
به گزارش «جوان»، رويترز در گزارشي با عنوان «نامزد وزارت خارجه ايران به مثابه شاخه زيتوني به ايالات متحده» نوشت: «اگرحسن روحاني رئيسجمهور منتخب ايران ميخواست عزم خودش را براي بازسازي روابط به امريكا و چانهزني بزرگ نشان دهد، به سختي ميتوانست انتخابي بهتر از محمد جواد ظريف به عنوان وزير خارجه خودش داشته باشد.» رويترز در باره ظريف نوشته: «ظريف به عنوان كسي كه انگليسي را روان صحبت ميكند و دكتراي خود را از دانشگاه دنوور گرفته، محور اصلي چندين مرتبه مذاكرات محرمانه بوده تا بتواند بر 35 سال دوري واشنگتن با تهران فائق شود.» يك ديپلمات بلند پايه غربي كه بارها با ظريف برخورد داشته، ميگويد: «او هميشه سعي ميكرد تا جاي ممكن به روشي هوشيارانه، مشخص و صريح، مناسبات را تقويت كند.» اين ديپلمات ميگويد: «او كسي است كه با همه آشفتگيهاي گذشته، امريكا را خوب ميشناسد و در واشنگتن نيز او را ميشناسند.» رويترز در گزارش خود گفته است كه محمدجواد ظريف فهرست پرونده تماسهاي خود، پرونده تماس با مقامهاي كنوني دولت امريكا از جمله جو بايدن معاون اوباما و چاك هاگل وزير دفاع را دارد.
دنيس راس، ديپلمات كاركشته امريكايي كه تا سال 2011 مشاور ارشد خاورميانهاي اوباما بوده ميگويد، كه ظريف تمايل خود را براي مذاكره با حسن نيت نشان داده بود و انتخاب او در واشنگتن و اروپا به عنوان نشانهاي نگريسته خواهد شد مبني بر اينكه روحاني به دنبال «(هم)كار(ي)كردن» با غرب است. دنيس راس در اين حال، در اين باره كه آيا انتخاب ظريف به معني كم شدن مقاومت تهران در مسئله هستهاي هست يا نه، ابراز ترديد كرد: «ظريف شخصي نيست كه بهرهاي به امريكا برساند. (انتخاب) او را ميتوان يك «نشانه» يا «سيگنال» دانست تا اينكه ببينيم ايران در عمل كاري انجام ميدهد يا نه.» برنت اسكوكرافت، مشاور امنيت ملي جورج بوش، ظريف را فردي «عقلاني» توصيف كرده ولي مسئله بستگي به اين دارد كه او چقدر اختيار خواهد داشت.
مذاكرات بينتيجه معامله بزرگ
برخي از اطلاعاتي كه رويترز از مذاكرات محمد جواد ظريف به نقل از ديپلماتها منتشر كرده، براي اولين مرتبه است كه رسانهاي ميشود و نه تهران و نه واشنگتن تاكنون رسماً آنها را تأييد نكردهاند. ديپلماتهاي غربي به رويترز گفتهاند كه ظريف محور اصلي آخرين تلاشهاي مذاكراتي بين ايران و امريكا كه «معامله بزرگ» نام گرفته، بود. اين تلاشها بعد ازحوادث سپتامبر سال 2001 شروع شد و تا ميانه سال 2003 نيز ادامه پيدا كرد. روزنامههاي امريكا در سال 2007 متن اوليه يك توافق را منتشر كردند كه بعد از مذاكرات پاريس، ژنو و نيويورك بر سر همه مسائل موجود بين دو طرف انجام شده بود. البته چنين توافقي به خاطر انتظاراتي كه طرفين درباره موضوعاتي مانند اطمينان در مورد برنامه هستهاي ايران و مسئله مجاهدين خلق داشتند، به نتيجه نرسيد.
نقش ظريف «ظريف» در مذاكرات بن
ظريف در جريان مذاكرات مربوط به آزادي گروگانهاي امريكايي در لبنان حضور داشته و علاوه بر اين، در جريان مذاكرات منتهي به شكلگيري دولت جديد افغانستان در بن آلمان نيز كمك زيادي به شكل گيري دولت افغانستان كرد، كمكي كه جورج بوش رئيسجمهور وقت امريكا چند ماه بعد با ناميدن ايران به عنوان «محور شرارت» جبران كرد. جيمز دابيس نماينده كنوني امريكا در امور افغانستان و پاكستان در مذاكرات بن هم سرپرستي تيم امريكايي را عهدهدار بود. وي چند سال بعد در مقالهاي نوشت: « «محمد جواد ظريف رئيس هيئت نمايندگي ايران در گفتوگوهاي بن درباره افغانستان بعد از جنگ، در جبهههاي مختلف به امريكا كمك كرد.» دابيس چند ماه قبل هم در جريان يك نشست استماع در كنگره امريكا گفته بود: «ظريف توانست به يك برون رفت نهايي دست پيدا كند كه بدون آن اصلاً حكومت كرزاي تشكيل نميشد.»
آسوشيتدپرس هم در گزارشي جدا، امكان مذاكره مستقيم ايران و امريكا در دوران وزارت او را بررسي و مارتين ايندايك فرستاده خاورميانهاي جديد اوباما را به فهرست كساني كه با ظريف تماس داشتهاند افزود. جورج پركويچ معاون مؤسسه كارنگي ميگويد: «ظريف به شكلي استثنايي يك ديپلمات مستعد و مبتكر است» به گفته پركويچ كه به گفته آسوشيتدپرس طي سالهاي اخير با ايرانيها مذاكرات زيادي داشته، انتخاب ظريف نشان ميدهد ايرانيها قصد دارند صفحهاي جديد با امريكا باز كنند.
روحاني از ترس تحريم سازش نميكند
يك مذاكرهكننده دولت فرانسه با ايران طي سالهاي 2003 تا 2005، گفت كه حسن روحاني نقش اصلي را در جريان تعليق سال 1384 داشته است. به گزارش ايران هستهاي، استانيسلاس دولابولا، مديركل بازنشسته وزارت امور خارجه فرانسه روز 5 مرداد 1392 به نيويورك تايمز گفت: «حسن روحاني كه نزديك به 10 سال قبل در مذاكرات هستهاي متزلزل ايران با غرب زمينگير شد، كاري انجام داد كه هيچ ديپلمات ايراني قبل از وي و از آن پس تاكنون آن را انجام نداده است.»
وي ادامه داده است: «روحاني تلفن همراهش را برداشت و شماره دوست و يار قديمياش، آيتالله علي خامنهاي رهبر معظم ايران را گرفت و او را متقاعد ساخت كه ايران بايد غنيسازي اورانيوم را به حال تعليق درآورد. اين تماس روحاني، كه در انتخابات ماه ژوئن به رياست جمهوري ايران انتخاب شد و هفته آينده كار خود را شروع ميكند، در اكتبر 2003 به توافقي منجر شد كه تنها توافق هستهاي ميان ايران و غرب در 11 سال گذشته بوده است.»با اين حال، يك منبع نزديك به حسن روحاني همان روز در گفتوگويي با توماس اردبرينك خبرنگار روزنامه نيويورك تايمز داد. وي گفته است: «مخالفان ما كه انتظار دارند روحاني سازش كند در اشتباه هستند؛ تحريمها و فشارها ديگر ما را به تغيير دادن مواضع خود مجبور نخواهد كرد. روحاني به گفت و شنود با غرب علاقهمند است، نه تكگويي. او آماده است به يك موضع مشترك با غرب برسد اما فقط در صورتي كه طرف ديگر نيز اين آمادگي را داشته باشد.»وي درباره دوراني هم كه روحاني مسئوليت مذاكرات هستهاي را بر عهده داشت، گفته است: «اشتباه ما اين بود كه بيش از حد براي اروپاييها اعتبار قائل شديم در حالي كه آنها به طور مرتب با امريكاييها در تماس تلفني بودند و از آنها نظر ميخواستند.»
