ماهيت جوايز بينالمللي به جز شناسايي و معرفي و تقدير از چهرههاي برتر حوزههاي علمي، فناوري و هنري اهداف بزرگتري در نظام ديپلماسي دنبال ميكنند؛ مانند جايزه علمي و فناوري پيامبر اعظم(ص) كه جايزه عالي فناوري در جمهوري اسلامي ايران خواهد بود. علاوه بر اين شناسايي ايدههاي مطلوب و كارا براي حل چالشهاي موجود در زمينه توسعه، آباداني و توليد ثروت در جوامع اسلامي را ميتوان عاملي اصلي براي رقابت دريافت جايزه پيامبر اعظم(ص) عنوان كرد. اين جايزه به دنبال ايجاد فضايي است كه در آن صاحبان و متقاضيان فناوري در كشورهاي اسلامي حضور يابند و ضمن ارائه دستاوردها و نيازهاي خود، زمينه براي تعامل و همكاري بيشتر آنها فراهم شود. بر اين اساس، ويژگي اصلي جايزه، افزايش سطح همكاري و همافزايي در حوزه علوم و فناوري در سطح كشورهاي اسلامي با تأكيد بر فناوري پيشرفته است. همچنين شناسايي و معرفي فناوريهاي برتر كشورهاي اسلامي، تقدير از صاحبان دستاوردهاي علمي و فناوريهاي برتر مسلمان، تقويت جايگاه علمي و فناوري دانشمندان جهان به ويژه جهان اسلام، زمينهسازي براي ايجاد تمدن نوين اسلامي و سياستگذاري براي حركت جمعي و ايجاد وجدان علمي مشترك در جهان اسلام در جهت رفع وابستگيهاي عرصه فناوري و تقويت جهان اسلام، از اهداف اعطاي جايزه است. بر اساس اين مصوبه، تلاش براي شكستن انحصارگرايي علمي و فناوري در جهان، تشريك مساعي، هم افزايي و همگرايي بين كشورهاي اسلامي در حوزه علوم و فناوريهاي نوين، افزايش نقش كشورهاي اسلامي در معادلات بينالمللي، ايجاد فضاي همكاري و تعامل بين متخصصان و دانشمندان كشورهاي اسلامي و تشويق و ترغيب دانشمندان جهان اسلام و مسلمانان سراسر جهان در جهت توليد هر چه بيشتر علم و فناوري از جمله رويكردهاي كلان جايزه علمي و فناوري پيامبر اعظم (ص) است. از ديگر موضوعات و رويكردهاي كلان جايزه علمي و فناوري پيامبر اعظم(ص) ميتوان به كارآفريني، رفع نياز مردم و افزايش ثروت در جامعه اسلامي، معرفي جايزه به عنوان يكي از نمادهاي مهم شايستگي و برتري علمي در سطح جهان و نهادينهسازي تبيين اسلامي از علم و فناوري، فلسفه علوم و فلسفه فناوري اشاره كرد.
با اين اوصاف ميتوان گفت جايزه پيامبر اعظم(ص) ماهيتي استراتژيك براي جهان اسلام و به ويژه كشورمان دارد. در همين راستا جزئيات اين جايزه را از بابك نگهداري، معاون نظارت و ارزيابي ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور جويا شديم كه خلاصه گفت و شنودمان در ادامه ميآيد:
جايزه پيامبر اعظم (ص) به چه حوزههاي فناورانهاي تعلق ميگيرد؟ ستاد جايزه پيامبر اعظم(ص)، شناسايي و معرفي فناوريهاي برتر كشورهاي اسلامي در حوزههاي مختلف به ويژه فناوريهاي نوين را در دستور كار دارد. اين حوزهها از ميان اولويتهاي علمي و فناوري جامعه اسلامي انتخاب ميشوند. به عبارتي حوزههاي اولويتدار هر دوره توسط شوراي سياستگذاري تعيين ميشوند.
با توجه به اينكه در سالهاي اخير تمركز و توجه كشورمان روي ارتقاي سطح علوم انساني است، آيا اين جايزه هم توجه ويژهاي به علوم انساني دارد؟خير اين جايزه مختص دانشمندان علوم انساني نيست. تأكيد اين جايزه بر فناوريهاي پيشرفته و مورد نياز در كشورهاي اسلامي است تمام علوم را در بر ميگيرد.
جايزه پيامبر اعظم(ص) هر چند سال يك بار اعطا ميشود؟اين جايزه هر دو سال يك بار در هفته وحدت (۱۲ الي ۱۷ ربيع الاول) اعطا ميشود و در هر دوره آن حداكثر يك شخص حقيقي يا حقوقي به شرطي كه شرايط دريافت جايزه را احراز كند، معرفي ميشود. ممكن است در يك دوره هيچكس شايسته دريافت جايزه پيامبر اعظم(ص) نباشد. البته ممكن است بعد از برگزاري چند دوره به تشخيص شوراي سياستگذاري، جايزه به صورت سالانه اعطا شود. تا جايي هم كه من اطلاع دارم اولين دوره آن سال آينده برگزار ميشود.
اين جايزه به چه ردههاي علمي و فناوري اعطا ميشود؟دانشمندان جهان اسلام.
آيا اولويتهاي كشور مثل فناوري مورد نياز، توليد، توجه به شركتهاي فناور دانش بنيان و توجه به كارهاي گروهي در توليد علم به ثروت در داوري جايزه پيامبر اعظم(ص) در نظر گرفته ميشوند؟
جايزه پيامبر اعظم(ص) يك جايزه بينالمللي ميان كشورهاي اسلامي است كه دستاوردهاي علمي و فناورانه در جهان اسلام را رصد و از آنها تقدير ميكند. بنابراين نگاهش از سطح ملي فراتر است. اما قطعاً اولويتهاي علمي و فناوري جهان اسلام را در داوريهايش در نظر دارد.
كانديداهاي دريافت جايزه پيامبر اعظم(ص) براي شركت در رقابت دريافت اين جايزه خودشان نامزد ميشوند يا مثل ساير جايزههاي بينالمللي از كانديدا شدنشان خبر ندارند؟بر مبناي اساسنامه اين جايزه، به مراجع مختلف علمي اين امكان داده شده كه نامزدهايي حقيقي و حقوقي را از ميان دانشمندان و نهادهاي فناور برجسته جهان اسلام براي دريافت جايزه معرفي كنند. اين نهادها و مراجع از بين دانشگاهها، مراكز پژوهشي معتبر، فرهنگستانهاي علوم و نهادهاي علمي و فناوري بينالجوامع اسلامي هستند.
داوران جايزه پيامبر اعظم(ص) چطور انتخاب ميشوند؟شوراي داوري اين جايزه در هر حوزه، مجموعهاي متشكل از هفت نفر از متخصصان ايران و ساير كشورهاي اسلامي است كه صلاحيت آنها در شوراي سياستگذاري بررسي ميشود. منتها در مصوبه تأكيد نشده كه اين متخصصان با چه تركيبي از كشورهاي اسلامي باشند. به طور كلي انتخاب هر يك از گروه داوران با پيشنهاد رئيس شوراي سياستگذاري يا سه نفر از شورا صورت ميگيرد كه در نهايت در شورا به تصويب ميرسد.
معيار داوري آثار علمي و فناورانه در اعطاي جايزه پيامبر اعظم(ص) چيست؟معيارهاي ارزيابي توسط شوراي داوري بر عهده گروه داوران گذاشته شده است. ضوابط و نظام داوري از سوي شوراي داوري به شوراي سياستگذاري جايزه پيشنهاد شده و در صورت تصويب اجرا ميشود.
محدوديتها و شرايط شركت در رقابت دريافت اين جايزه كدامند؟مسلماً هيچ وقت چنين جايزهاي به كارهاي كوچك داده نميشود و به آثار علمي و فناورانهاي اعطا ميشود كه در مرزهاي دانش تحول عظيمي را ايجاد كرده باشند. از طرفي اين جايزه فقط به دانشمندان مسلمان اعطا ميشود.
لطفاً در خصوص مبلغ جايزه و نهاد تأمينكننده آن هم توضيح دهيد. اين جايزه شامل تنديس، لوح تقدير و هديه ويژه است كه به فرد برگزيده در هر حوزه به صورت جداگانه اعطا ميشود. تعيين ميزان و نوع هديه ويژه هم بر عهده شوراي سياستگذاري گذاشته شده كه متناسب با حوزههاي علم و فناوري خواهد بود. شوراي سياستگذاري و گروههاي داوران اركان اصلي جايزه پيامبر اعظم(ص) هستند كه شوراي سياستگذاري جايزه، مسئوليت تصويب سياستهاي كلان جايزه را به عهده دارد و اعضاي آن شامل رئيس شورا، معاون علمي و فناوري رياست جمهوري و پنج نفر از اعضاي حقيقي است كه از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي به مدت چهار سال انتخاب ميشوند. همچنين اعضاي حقوقي ايراني آن نيز وزير امور خارجه، وزير علوم، تحقيقات و فناوري، وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي، رئيس جامعهالمصطفي العالميه، رئيس فرهنگستان علوم پزشكي، رئيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي و رؤساي كميسيونهاي آموزش و تحقيقات و بهداشت، درمان مجلس شوراي اسلامي، رئيس دانشگاه تهران و رئيس دانشگاه صنعتي شريف هستند. علاوه بر اين اعضاي حقوقي خارجي شورا عبارتند از دو نفر از رؤساي نهادهاي اسلامي بينالمللي كه به عنوان اعضاي حقوقي از بين رؤساي نهادهاي بينالمللي از جمله آكادمي علوم جهان اسلام، كميته همكاريهاي علمي- فناوري سازمان همكاريهاي اسلامي (كامستك)، بانك توسعه اسلامي، سازمان آموزشي علمي و فرهنگي اسلامي(آيسسكو)، دو نفر از رؤساي مسلمان دانشگاههاي معتبر جهان اسلام با پيشنهاد رئيس شوراي سياستگذاري و تصويب اعضا براي مدت يك دوره انتخاب خواهند شد. رئيس پارك فناوري پرديس نيز عضو و دبير شوراي سياستگذاري است.
