افتتاحيه نخستين همايش ملي آينده پژوهي جمهوري اسلامي ايران با رويكرد تمدنسازي نوين اسلامي صبح روز گذشته با حضور صاحبنظران و انديشمندان هفت حوزه اقتصاد، علم و فناوري، ديني، فرهنگي، اجتماعي، سياسي، امنيتي و دفاعي و انرژي در محل سالن همايشهاي بينالمللي دانشگاه شهيد بهشتي برگزار شد و بعد از ظهر با برپايي پنلهاي تخصصي ادامه يافت. در اين همايش بر لزوم توجه به بازسازي تمدن ايراني بر پايه الگوهاي ديني تأكيد شد.
آيندهپژوهشي در كشور ما علم- هنر نوپايي است. بسياري بر جنبه هنري آن تأكيد دارند، چون تغييرات معادلات و مناسبات امروز جهان را رصد و براي آن برنامهريزي ميكند. در نتيجه ملتهايي ميتوانند حرف تازهاي در اين مناسبات داشته باشند و در اتفاقات ملي و بينالمللي نقشي با ضريب خطاي پايين ايفا و جهان را بر اساس مطلوبهاي دلخواه مديريت كنند كه مجهز به دانش آينده پژوهي باشند.
در همين راستا و با توجه به جايگاه استراتژيك ايران اسلامي در مناسبات جهاني، برگزاري نخستين كنفرانس ملي آيندهپژوهي جمهوري اسلامي ايران با رويكرد تمدنسازي نوين اسلامي با هدف شناسايي و دستهبندي قطبهاي علمي «آيندهپژوهشي» كشور در راستاي ايجاد همافزايي بين مراكز پژوهشي و دانشگاهي اقدامي مؤثر و بجاست.
مدل اسلام براي تمدنسازي
حجتالاسلام عبدالحسين خسروپناه، رئيس مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران در اين كنفرانس در جريان ارائه مقاله خود با عنوان «تمدنسازي نوين اسلامي مبتني بر عقلانيت اسلامي» با تأكيد بر آينده پژوهي تمدن نوين اسلامي به ارائه مدل آن پرداخت و گفت: بايد در تمدنسازي مدل عقلانيت، ديانت و سياست ارائه شود كه ما در تمدن نوين اسلامي بر عقلانيت طول و عرض و اسلام جامعنگر و سياست ولايي تأكيد داريم.
وي با بيان اينكه تمدن در هر جامعهاي، پيشرفتي تدريجي است، تصريح كرد: سؤال اين است آيا ميتوان تمدن را آينده پژوهي و مديريت كرد؟ پاسخ مثبت است، يعني امكان مديريت و آينده پژوهي تمدنسازي وجود دارد.
رئيس مؤسسه پژوهشي حكمت و فلسفه ايران با طرح اين سؤال كه چه تبييني از دين ميتواند منشأ تمدنسازي يا تمدن سوزي شود، گفت: آيا با اسلام صوفيانه يا اشعري يا اعتزالي يا سكولار ميتوان به تمدن رسيد؟ خدايي كه در دانش، سياست، كسب و كار و. . . وجود نداشته باشد، خداي مرده است و اين در حالي است كه ما به خداي زنده ايمان داريم.
رئيس مؤسسه حكمت و فلسفه ايران تصريح كرد: پس مدل ما در آينده پژوهي تمدن نوين اسلامي در حوزه عقلانيت طولي و عرضي است در حوزه ايمان، اسلام جامعنگر و در سياست ولايي است، مدل سياست هم تمدنسازي و هم تمدن سوزي ميكند. مدل امپراتوري كه در آن توزيع قدرت نميشود، تمدنساز نخواهد بود. در مدلهاي دموكراسي هم پيوند با حاكميت وجود ندارد، لذا گاهي در انتخابات ۳۰ تا ۴۰ درصد مردم مشاركت دارند اما اگر بين حاكميت و مردم پيوند ايجاد شود، هم مشاركت مردمي و هم حاكميت حكومت اتفاق ميافتد و اين مدل، مدل حاكميت معنوي - حقوقي است كه هم تكليف مدار و هم حقمدار است.
وي تأكيد كرد: آن مدلي كه اسلام ارائه ميكند در حوزه سياست، مدل ولايت است. برخي متأسفانه تفسير غلطي از اين مدل كرده و از آن به قيم بودن تعبير ميكنند. در حالي كه ولايت يعني قرب و پيوند و در اين سياست ولايي پيوند حقوقي - معنوي وسيعي بين مردم و حاكميت است.
پيشرفت بدون عدالت خطرناك است
محمد مهدينژاد، معاون پژوهشي وزارت علوم از ديگر سخنرانان روز گذشته كنفرانس ملي «آينده پژوهي جمهوري اسلامي ايران با رويكرد تمدنسازي نوين اسلامي» بود. وي با تأكيد بر تمدنسازي اسلامي گفت: نميتوانيم ادعاي تمدن اسلامي داشته باشيم اما مباني فكري و شيوه كارمان از جاي ديگر باشد. ما بايد پايههاي اين تمدن را روي بينش اسلامي بگذاريم تا بتوانيم آنچه اختصاص به ما دارد، از لحاظ محتوا و شيوه بر آن تكيه كنيم و الا راه به جايي نميبريم.
مهدي نژاد با اشاره به فعاليتهاي آينده پژوهي كه در دنيا صورت گرفته است، افزود: يكي از اين فعاليتها كه در دنيا معتبر است، بحث پيشبيني است كه NAC امريكا ارائه كرده كه براي سال ۲۰۳۰ ميباشد، البته برخي از اين آيندهنگريها اتفاق افتاده است از جمله پيشي گرفتن چين از امريكا در اقتصاد.
وي افزود: توزيع قدرت يكي ديگر از مواد پيشبيني آينده جهان است و بحث ديگر مورد اشاره در سند سال ۲۰۳۰، تغيير توازن جمعيتي در دنيا و چالش مسئله غذا، آب و انرژي است. اين سند بعد از روندهاي كلان به مباحثي كه بر هم زننده قواعد است، اشاره ميكند از جمله اقتصاد در حال سقوط مورد تأكيد قرار ميگيرد و يك بيكاري عظيمي در آينده واقع و بين ملتها و دولتها فاصله ايجاد ميشود. وي ادامه داد: وضعيت بدتر پيشبيني شده در اين سند، ناظر به مسئله حملات سايبري و سلاحهاي كشتارجمعي است و در اين زمينه به چين و ايران اشاره كرده به ويژه ايران را برجسته و اين مسئله را در ذهن خواننده ايجاد ميكند كه يكي از محورهايي كه دنيا را اذيت ميكند، ايران است و در نهايت اين سند آرزوي مطلوب خود را به صورت علمي مطرح و از آن به ايران اصلاح شده و توافق تعيينكننده بين اسرائيل و فلسطين ياد ميكند. معاون پژوهشي وزارت علوم با تأكيد بر اينكه آيندهپژوهي بايد بر اساس بينش و ارزشهاي اسلامي صورت گيرد، گفت: در آينده پژوهيهاي ديگر تنها بحث اقتصاد مطرح ميشود، در حالي كه در اسلام، عدالت همزمان در پيشرفت مورد تأكيد است. به ويژه بحث مهدويت و مسئله ظهور در آيندهپژوهي مورد توجه است.
رهبر انقلاب؛ پيگير كنفرانس ملي آيندهپژوهي
بنابراين گزارش، توجهات مقام معظم رهبري در حوزه علم و دستيابي به فناوريهاي دانش بنيان و ثروتآفرين شامل علم نوپاي آينده پژوهي در ايران نيز شده است. به طوري كه به گفته محمدرضا مرداني، دبير اين كنفرانس، مقام معظم رهبري بيشترين سهم را در برگزاري كنفرانس ملي «آينده پژوهي جمهوري اسلامي ايران با رويكرد تمدنسازي نوين اسلامي» دارند و چون اين كنفرانس در راستاي الگوي ايراني- اسلامي قرار دارد، مقام معظم رهبري مستقيماً پيگير اين همايش هستند.
گفتني است كنفرانس ملي « آينده پژوهي جمهوري اسلامي ايران با رويكرد تمدنسازي نوين اسلامي» كه به همت مركز پژوهشي مديريت راهبردي مديريت فاتح و با همكاري دانشگاه شهيد بهشتي، مركز آيندهپژوهشي پارك علم و فناوري دانشگاه تهران، مركز مطالعات آينده دانشگاه صنعتي اميركبير، دانشگاه امام صادق(ع)، دانشگاه دفاع ملي، دانشگاه صنعتي مالك اشتر، دانشگاه پيام نور و آكادمي «تورايلند» آلمان برگزار ميشود، روز گذشته آغاز شده و امروز در دانشگاه شهيد بهشتي ادامه مييابد.
