به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم ، دین مبین اسلام، مسائل مختلف را با واقعبینی و بررسی همه جانبه دنبال میکند و با توجه به این موضوع باید گفت که در مسأله جبران خون افراد بیگناه و اعدام مجرمان نیز حق مطلب را به دور از هرگونه افراط و تفریط بیان کرده است، نه همچون آیین تحریف شده "یهود" تنها بر قصاص و اعدام تکیه میکند و نه همانند "مسیحیت" کنونی، تنها راه عفو یا دیه را به پیروان خود توصیه میکند چرا که تکیه صرف بر اعدام موجب ایجاد حس خشونت و انتقامجویی بوده و عفو یا دیه صرف نیز موجب جرئت است به همین دلیل اسلام حکم اصلی در زمینه خون به ناحق ریخته را قصاص دانسته و برای تعدیل آن حکم عفو را در کنار این حکم ذکر کرده است.
مجازات اعدام تنها مختص قتل نیست بلکه در مواردی مانند جرائم سیاسی، اسیدپاشی، در برخی موارد جرائم علیه عفت عمومی(لواط و زنای به عنف)، حمل سلاح اعم از گرم و سرد به شرطی که موجب رعب و وحشت افراد شود و زورگیری میتوان این مجازات را اجرا کرد.
در بیشتر موارد حکم محکومان به اعدام در محوطه زندانها اجرا میشود و البته در موارد محدودی، محکومان در ملاعام و در منظر مردم به دار مجازات آویخته میشوند؛ شاید یکی از دلایل اجرای حکم اعدام در ملاعام، ایجاد رعب و وحشت برای خودداری از ارتکاب جرم در میان سایر خلافکاران و کسانی باشد که مستعد انجام اعمال خلاف قانون هستند.
با این حال باید دید آیا این نوع اعمال مجازات میتواند بر کاهش میزان جرائم تاثیرگذار باشد یا خیر.
* تاثیر اعدام در ملأعام بر کاهش جرائم کمرنگ شده است
قاضی فریبرز مردانی، رئیس شعبه ۳۷ مجتمع قضایی شهید بهشتی در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در رابطه با تاثیر مجازات اعدام در ملأ عام بر کاهش جرائم اظهار میکند: بر اساس قوانینی که از گذشته وجود داشته و تاکنون نیز لازم الاجرا بوده است، مجازات اعدام در ملأ عام موجب کاهش جرائم میشود.
وی با بیان اینکه به طور قطع در زمان تصویب این قانون، نظرات مردم در این زمینه برای قانونگذار حائز اهمیت بود، میگوید: معتقدم در حال حاضر این وضعیت تا حدودی نسبت به گذشته تفاوت پیدا کرده و تاثیری که ۳۰ سال پیش مجازات اعدام در ملأ عام بر کاهش جرائم داشت، هماکنون کمرنگ شده است.
رئیس شعبه ۳۷ مجتمع قضایی شهید بهشتی میافزاید: در گذشته بسیاری از مردم با اطلاع از موارد اعدام در ملأعام، برای دیدن این اتفاق در محل حاضر شده و در حین انجام مراسم سوت و کف زده و البته فرد محکوم را نیز مورد هجوم دشنامهای خود قرار میدادند.
وی اضافه کرد: اما به اعتقاد بنده که در صحبت و معاشرت با مردم در کوچه، خیابان، تاکسی و سایر اماکن عمومی حاصل شده است، در حال حاضر این موضوع نیازمند بازنگری است و به همین دلیل نظر مردم در این خصوص باید ملاک عمل قرار گیرد.
مردانی خاطرنشان میکند: معتقدم در حال حاضر بیشتر مردم نگرش و دیدگاه دیگری به این نوع از مجازات دارند و اعدام در ملا عام تا حدودی برایشان زشت بوده و جذابیتی ندارد.
* هدف کلی و اصلی از اجرای حکم در ملأعام، کاهش جرم است
محمدمهدی لبیبی، جامعهشناس در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در زمینه تاثیر مجازات اعدام در ملأعام بر کاهش میزان ارتکاب به جرائم اظهار میکند: در این رابطه باید چند جنبه را همراه با یکدیگر در نظر گرفت؛ در ابتدا باید گفت هدف کلی و اصلی از اجرای حکم در ملأعام، کاهش جرم است و تقریبا تمام تصمیم گیران و مسئولان اجراکننده قانون، بر این موضوع اتفاق نظر دارند.
وی میافزاید: در حقیقت با استفاده از شیوههای خاص میتوان بر افرادی که زمینه کشیده شدن به سوی اقدامات خلاف قانون در آینده را دارند، تاثیر گذاشت تا میزان ارتکاب به جرائم در فرجه زمانی طولانی کاهش یابد.
* در نظر گرفتن مجازات اعدام در ملأعام مستلزم ملاحظات خاصی است
این جامعهشناس ادامه میدهد: در زمینه تاثیرات احتمالی مجازات اعدام در ملاعام در کاهش جرائم، نظرات مثبت و منفی بسیاری وجود دارد که تایید یا رد صدد صد این موضوع، نادرست به نظر میرسد؛ در حقیقت باید گفت برای هر فردی، در هر جرمی و در هر شرایطی، اجرای مجازات اعدام در ملا عام صحیح نیست و باید ملاحظات خاصی در نظر گرفته شود و در انتخاب مجازات، بهترین روش به کار برده شود.
وی میگوید: دلیل اصلی اجرای این نوع مجازات این است که چنین محکومانی، اقدامات غیر قابل قبولی انجام داده اند که امنیت جامعه را خدشه دار کرده و اذهان عمومی را نیز به شدت تحت تاثیر قرار داده و موجبات ناراحتی افراد را فراهم کرده است.
لبیبی با تاکید بر اینکه چنین جرائمی، آثار سوء اجتماعی را به دنبال دارد، اضافه میکند: به طور مثال جرائمی مانند زورگیری موجب احساس ناامنی در سطح جامعه میشود و فضای پر مخاطره ای را برای شهروندان ایجاد میکند که که بسیار دردناک بوده و نیازمند برخورد جدی است.
* اعدام در ملأعام یک استثناست و تنها در موارد خاص ممکن است بر آن تاکید شود
وی بیان میکند: شدیدترین نوع مجازات، اعدام است و زمانی که مجریان قانون میخواهند در مواردی خاص مانند زورگیری، مجازات شدیدتری برای فرد محکوم در نظر بگیرند، انجام این مجازات در ملا عام را تعیین می کنند؛ در حقیقت اعدام در ملا عام اصل نبوده بلکه یک استثناست و تنها در موارد خاص ممکن است بر آن تاکید شود.
این جامعهشناس عنوان میکند: برخی از مخالفان این نوع مجازات، اعتقاد دارند که حضور در محل اجرای این مجازات، بر کودکان و نوجوانان، اثرات سوئی به دنبال دارد؛ در حالی که در پاسخ به این افراد باید گفت همانطور که حضور کودکان در برخی مراحل مراسم ترحیم مانند غسل و خاکسپاری، صحیح نبوده و تاثیر منفی بر روحیه حساس آنها وارد میکند، قطعا حضور کودکان در محل اجرای حکم اعدام در ملا عام نیز به هیچ عنوان صحیح نیست و مبنای دینی، اجتماعی و اخلاقی نیز ندارد؛ به همین دلیل والدین باید مانع از حضور آنها در چنین اماکنی شوند.
وی ادامه میدهد: در رابطه با اجرای مجازات اعدام در ملا عام، نکته مهم و اساسی این است که افراد مستعد ارتکاب به جرم که احتمال انجام اعمال خلاف قانون توسط آنها در آینده وجود دارد، با دیدن این مجازات، دچار وحشت شده و از ارتکاب جرائم از سوی آنها در آینده پیشگیری میشود.
* اگر اعدام در ملأعام بر کاهش یک جرم خاص تاثیرگذار نبود، باید از شیوههای دیگر استفاده شود
لبیبی اضافه میکند: البته این موضوع نیز باید بررسی شود که آیا مجازات اعدام در ملاعام، اثر معنادار مورد نظر خود را بر کاهش این جرم خاص بر جای گذاشته است یا خیر؛ اگر پاسخ منفی بود شیوههای دیگری باید برای کاهش این جرائم ابداع شده و مورد استفاده قرار گیرد.
وی در رابطه با یکی از این شیوهها در کشورهای اسکاندیناوی عنوان میکند: در کشورهای این منطقه از جهان، افراد مرتکب جرائم مالی شدید مانند کلاهبرداری، علاوه بر جریمه و مجازات مالی و نیز محکومیت به پس دادن مال موردنظر، به شیوهای دیگر نیز تنبیه میشوند؛ به این ترتیب که عکس، مشخصات فردی، نوع محکومیت و زمان آن، زمان ارتکاب به جرم و سایر مشخصات این افراد در سایتی که به همین منظور طراحی شده است، قرار داده میشود.
این جامعهشناس میافزاید: قطعا این موضوع برای چنین افرادی بسیار دردناک و ناراحت کننده است و آنها حاضرند سالها زندانی بوده یا به سایر شیوهها مجازات شوند اما از این طریق به جامعه معرفی نشوند چرا که از تاریخ درج تصویر و سایر مشخصات این افراد به بعد در این سایت، این افراد برای هر موضوعی و به هر سازمانی که مراجعه کنند، به نوعی شناخته شده هستند.
وی بیان میکند: اگر این افراد که زمانی در دادگاهها محکوم شدهاند، خواهان داشتن شغل یا انجام معاملاتی باشند، به دلیل وجود چنین امکانی برای شناسایی سابقه افراد مشکلاتی برایشان پیش میآید چرا که سازمانها و شرکتها در هنگام استخدام افراد مورد نیاز خود، به این سایت مراجعه و از بکارگیری افراد دارای سابقه سوء خودداری میکنند همچنین افراد عادی که قصد انجام معاملات تجاری با دیگران را دارند، با مراجعه به سایت مورد نظر، سعی در شناسایی طرف معامله خود داشته و در صورت اطلاع از سابقه افراد، قطعا با چنین افرادی طرف معامله نخواهد شد.
لبیبی ادامه میدهد: چنین مجازاتی، فیزیکی نبوده بلکه آثار روحی و روانی شدید و مخربی بر چنین محکومانی بر جای گذاشته و مانع از ارتکاب جرم توسط سایرین میشود همچنین زندگی کردن در جامعه برای چنین افرادی دشوارتر میشود.
* باید مانع از حضور افراد خاص مانند زنان،کودکان و جوانان در محل اجرای اعدام در ملأعام شد
وی با اشاره به مجازات قطع ۴ انگشت دست که در اسلام برای فرد سارق پیشبینی شده است، میگوید: شاید منظور از اعمال چنین مجازاتی، این بوده که چون فرد سارق برای سرقت نیاز به انگشتان دستش دارد، با این مجازات، ناتوان از این عمل ناپسند شود؛ اما به نظر میرسد در اصل منظور از چنین مجازاتی این است که نداشتن ۴ انگشت، داغ ننگی باشد بر پیشانی فرد سارق که هیچ گاه نیز نمیتواند از این ننگ خلاص شود.
این جامعهشناس با تاکید بر اینکه باید از آثار سوء مجازاتهایی مانند اعدام در ملاعام در افراد جامعه پیشگیری کرد، میافزاید: در صحنه این نوع مجازات، نباید همه افراد حضور داشته باشند و به طور جدی و با انجام تمهیدات لازم باید مانع از حضور افراد خاص مانند زنان،کودکان و جوانان شد.
وی ادامه میدهد: همچنین انتشار تصاویر این مجازاتها در رسانهها چندان ضرورتی ندارد چرا که ممکن است در سطح جهان برداشت های نادرستی از آن شود؛ در حالی که فرد محکوم به این مجازات، بیگناه نبوده و تاثیرات ناگواری بر جامعه بر جای گذاشته است.
لبیبی با بیان اینکه اگر با جرائمی مانند زورگیری، برخورد قاطع نشود، مردم همواره احساس خطر خواهند کرد؛ در حالی که باید مانع از ایجاد چنین ناامنیهای اجتماعی در جامعه شد، اضافه میکند: ممکن است اعدام در ملا عام، هزینهها و آثار سوئی در جامعه داشته باشد اما قطعا نکات مثبتی نیز به دنبال خواهد داشت که نباید نادیده گرفته شود همچنین نباید در مقابل چنین مجازاتی جبهه گرفت که چرا برخی افراد با حضور در صحنه این مجازات، به شادی پرداختند.
وی اظهار میکند: افرادی که چنین جبههای برای این رفتارهای مردم میگیرند، باید خود را به جای قربانیان این جرائم و خانوادههای آنها بگذارند و بعد اظهار نظر کنند که چه واکنشی باید به این موضوع نشان داد.
* عوارض منفی اعدام در ملا عام، قابل کنترل است اما باید مدیریت و برنامهریزی شود
این جامعه شناس با بیان اینکه عوارض منفی اعدام در ملا عام، قابل کنترل است اما باید مدیریت و برنامهریزی شود، میگوید: خانوادهها در کاهش عوارض این مجازات تاثیر بسیاری دارند اما یکی از نکات قابل تامل در این رابطه این است که مگر در طول یک سال، چند اعدام در ملا عام صورت میگیرد.
وی ادامه میدهد: به نظر میرسد یکی از اهداف اصلی مجازات در ملاعام، علاوه بر موارد ذکرشده، بر محل وقوع جرم متمرکز است تا جراحتهای روحی افراد ساکن در منطقه وقوع جرم و نیز قربانی و خانواده وی، تسکین یابد البته باید از انتشار و اشاعه اجتماعی این قبیل جرائم نیز جلوگیری شود.
لبیبی خاطرنشان میکند: افراد باید در خصوص این موضوع، قضاوت محدود و یک طرفه نداشته باشند و جامعنگر باشند؛ به عبارت دیگر باید نقاط ضعف و قوت این موضوع را در کنار یکدیگر در نظر گرفت.
* اعدام در ملاعام در برخی موارد و نسبت به برخی افراد موثر بوده و در مواردی نیز بیتاثیر است
رضا جدلی، وکیل دادگستری در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا مجازات اعدام در ملأ عام میتواند بر کاهش جرائم مؤثر باشد، میگوید: این نوع مجازات در برخی موارد و نسبت به برخی افراد میتواند موثر باشد و در مواردی نیز بی تاثیر خواهد بود.
وی ادامه میدهد: با وجود موارد متعدد مجازات اعدام در ملأ عام، در عمل شاهد هستیم که جرائم همچنان وجود دارد.
این وکیل دادگستری با بیان اینکه تاثیر یا عدم تاثیر مجازات اعدام در ملا عام بر کاهش جرائم، موضوعی حقوقی نبوده بلکه مبحثی اجتماعی است، میافزاید: نمی دانیم که اگر این موارد اعدام در ملا عام نیز انجام نمی شد، در کاهش یا افزایش آمار جرائم موثر بود یا خیر.
مهدیه سادات سیدمیرزایی، بخش اجتماعی خبرگزاری تسنیم
انتهای پیام/
