تاريكي ترس ندارد اما ترس ميآورد، همه ما در دوران كودكي از جايي كه تاريك بود ميترسيديم اين موضوع را هيچ كس نميتواند انكار كند. فضاي شهري هم مثل همان اتاق كوچك دوران بچگي است كه اگر تاريك باشد ترسناك و ناامن به نظر ميرسد. در اين ميان كلانشهر تهران بهعنوان پايتخت و مركز توجهات جهاني از جايگاه ويژهاي برخوردار است به طوري كه بايد نورپردازي در آن به شكل جدي در دستور كار قرار گيرد. پس از گذر سالها و روي كار آمدن مديران شهري مختلف بالاخره اين موضوع براي همگان روشن شد كه اداره شهر تنها جمع كردن زباله و آسفالت كردن خيابانها نيست؛ شهر نور ميخواهد و رنگ. شهر نياز به تأمين زيباييهاي بصري دارد، شهر آرامش ميخواهد، آرامشي كه در لابه لاي آسمانخراشهاي خاكستري به شهروندان نور هديه دهد. دوران كودكي را خوب به ياد داريم، آن زمان كه مغازهداران كركرهها را رنگآميزي كردند و قرار شد جدولهاي سيماني خيابانها نيز رنگي باشند. اما اينها كافي نبود. بايد شبهاي شهر هم رنگي ميشد تا تاريكي به روشنايي برسد.
نويد راهيابي به روشنايي
در سالهاي اخير كه شهرداري تهران علاوه بر نهادي خدماتي بودن در حال تبديل شدن به نهادي فرهنگي و اجتماعي است نويد پايان يافتن تاريكيها به گوش ميرسد. مديريت شهري در چند سال اخير راهكارهايي براي بهتر اجرا شدن نورپردازي به كار برده كه تدوين طرح جامع سيستم روشنايي از جمله آن است. دي ماه سال ۸۵ بود كه مسئولان وقت سازمان زيباسازي شهر تهران پيشنهاد ارائه طرح جامع روشنايي شهر را مطرح كردند. براساس اين طرح قرار است شهر تهران از حالت نابساماني در نورپردازي خارج شده و موضوع روشنايي و نورپردازي در شهر ساماندهي شود. يك فوريت اين طرح در دي ماه سال ۸۷ به تصويب شوراي شهر تهران رسيد و در آن به شهرداري تهران فرصت داده شده تا طرح جامع نورپردازي فضاهاي شهر را با كمك مشاركت دستگاههاي ذي ربط دولتي، بخش خصوصي و سازمانهاي مردم نهاد تهيه كند و به شورا ارائه دهد. در طرح جامع نورپردازي تمام فضاهاي شهري مانند فضاهاي سبز، پاركها، ميادين، خيابانها، بناها و نمادهاي شهري براي نورپردازي جداگانه مورد بررسي قرار گرفته و نورپردازي ويژهاي براي آنها تعريف شده است. امروز در شهر تهران زيباييهاي زيادي به چشم ميخورد؛ از ايجاد بوستانهاي مفرحي همچون بوستان آب و آتش و تبديل روددرهها به بوستانهاي بزرگ گرفته تا نورپردازي پلها و نقاشي روي ديوارهاي خاكستري بدرنگ. به طور حتم بهرهگيري از اين ابزار همانند جلد زيبايي است كه بر روي پوسته شهر كشيده ميشود تا چشمها را به آرامش برساند.
نورپردازي پلهاي پايتخت تا فرا رسيدن عيد نوروز
شهر تهران بيش از ۲۰۰ پل سواره رو دارد كه نورپردازي آنها علاوه بر تأثير عمدهاي كه در كاهش تصادفات و حوادث رانندگي دارد ميتواند موجب زيباتر شدن فضاي شهري و امنتر به نظر رسيدن شبهاي تهران شود. مديرعامل سازمان زيباسازي شهر تهران نويد اتفاقات خوب در حوزه نورپردازي را داده است؛ شوشتري ميگويد: نقاط تاريك شهر شناسايي شدهاند به طوري كه شهروندان تهراني تا عيد نوروز شاهد تغييرات اساسي در نورپردازي تهران خواهند بود. بخش عمدهاي از پلهاي سوارهرو پايتخت تا عيد نوروز نورپردازي ميشوند و مابقي هم در دستور كار هستند. وي ادامه ميدهد: براي عيد نوروز پلها و بدنه اتوبانها نقاشي و رنگآميزي ميشوند و به طور قطع شاهد يكدست شدن بدنه بتني بزرگراهها و پلها از نظر رنگ خواهيم بود. نورپردازي شهري شامل روشنايي و طراحي نوري (نورپردازي) است كه هدف از روشنايي ايجاد ايمني مردم و هدف از نورپردازي ايجاد حس زيباشناسي و جلب رضايت مردم است. در گذشته نورپردازي به صورت تجربي و سليقهاي صورت ميگرفت اما امروزه اقدامات انجام شده در اين زمينه نشان ميدهد كه اين كار بر اساس فرمولهاي علمي انجام ميشود.
تكميل نورپردازي ويژه بزرگترين ميدان هوايي كشور تا نوروز
در راستاي نورپردازي پلها، نورپردازي رينگ ۹ دي كه عنوان بزرگترين ميدان هوايي كشور را از آن خود كرده است تا پايان سال به اتمام ميرسد تا با تكميل اين اقدام ميدان ۹ دي در هر مناسبتي به رنگ آن مناسبت درآيد. رينگ ۹ دي (حقشناس) به عنوان بزرگترين ميدان هوايي كشور، در شرق منطقه ۱۷ تهران واقع شده است و به دليل قرار داشتن در مسير ورودي جنوب شهر تهران و تردد مسافران خارجي در مسير فرودگاه امام خميني (ره)، از اهميت خاصي برخوردار است به طوري كه شهرداري منطقه ۱۷ در اقدامي يكي از مهمترين طرحهاي نورپردازي را در آن به اجرا در ميآورد. چند سال پيش، اطراف اين ميدان هوايي زمينهاي مسطح و بدون كاربري وجود داشت كه به محلي براي افراد معتاد و خيابان خواب تبديل شده بود كه خوشبختانه شهرداري منطقه توانست با تبديل اين فضاهاي بدون دفاع شهري به فضاي سبز، گام مهمي براي رفاه شهروندان و افزايش فضاي سبز منطقه بردارد. اين ميدان هوايي هم اكنون با بيش از۱۰ خروجي يكي از مسيرهاي مواصلاتي و مهم منطقه به شمار ميرود. سيستم نورپردازي رينگ۹ دي علاوه بر نورپردازي دائم قابليت نورپردازي براي مراسمهاي مختلف ملي و مذهبي را دارد و موجب كاهش و حذف هزينههاي مربوط به نورپردازيهاي موقت ميشود؛ اين پروژه براي نخستين بار در تهران اجرايي خواهد شد.
نورپردازي و سلامت روان شهروندان
حس رضايتمندي و تخليه هيجاني در شهر از جمله شاخصههاي مهم نورپردازي شهري است. الهام اسكندرپور، يكي از روانشناسان در اين باره با بيان اينكه توسعه فضاي سبز در روز و نورپردازي در شب تا حدي ميتواند آرامش از دست رفته در شهر تهران را برگرداند ميگويد: مردم معمولاً براي رهايي از استرسهاي روزمره زندگي به مكانهايي پناه ميبرند كه از لحاظ زيباشناختي رضايت آنها را فراهم كند تا ساعاتي را فارغ از تنشهاي زندگي ماشيني از شادابي و سر زندگي شهر استفاده كنند. به گفته وي سيماي شهر چه در روشنايي روز و چه در تاريكي شب بايد قابل رؤيت و از استانداردهاي لازم برخوردار باشد؛ چرا كه آلودگي نوري ميتواند چرخه خواب و زندگي اجتماعي افراد را تحت تأثير قرار دهد و تا حدودي براي فرد استرس و تنش ايجاد كند. به اعتقاد اين روانشناس، افزايش آمار جرم و جنايت، وقوع تصادفات مرگبار، احساس ناامني در شهروندان، سوت و كور شدن پاركها و بوستانهاي شهري، ايجاد مأمني امن براي معتادان و بيخانمانها از جمله مواردي است كه هنگام تاريكي شبها با آن روبه رو خواهيم شد.
