پيچيدن بوي بهار در كشورمان همراه است با رونق گرفتن بازار كسب و كار كاسبها و بازاريها اگرچه همين گرمي بازار شب عيد و ولع خريدهاي نوروزي، آب را براي ماهي گرفتن افراد فرصت طلب حسابي گل آلود كرده است. در چنين شرايطي، حرفي براي گفتن باقي نميماند جز « سزاي گراني نخريدن است.»
خريد و خريد و خريد؛ انگار دلمشغوليهاي مردم در روزهاي پاياني آخرين ماه سال در همين يك كلمه خلاصه ميشود و اگر بخواهيم دليل افزايش حبابي قيمت بسياري از كالاها را ريشهيابي كنيم به اين نكته ميرسيم كه در سبك زندگي اين روزهاي مردم ما اصالت با بيشتر خريدن است حتي اگر بينظارتيهاي دولتي و بيانصافي بعضي اصناف در اين خلأ نظارت، قيمتها را به آسمان برساند.
نيازهاي ضروري، غير ضروري و لوكس
اگر بخواهيم كمي دقيقتر به ليست خريدمان نگاه كنيم به طور يقين ميتوانيم نيازها را به سه دسته تقسيم بندي كنيم؛كالاهاي ضروري و اساسي، كالاهاي غير ضروري و در نهايت هم كالاهاي لوكس و تجملي.
تهيه كالاهاي ضروري از آن خريدهايي است كه بدون شك نميتوان از آن چشمپوشي كرد حالا هر قدر هم كه گران و با بيمهري دولت براي نظارت مواجه شود. كنترل قيمت و نظارت بر عرضه كالاهاي ضروري از جمله مياديني است كه دولت بايد مقتدرانه به آن ورود يافته و با نظارت مستمر و جدي و بدون مماشات راه را براي سوء استفاده فرصتطلبان ببندد.
اما بخش ديگري از كالاها، كالاهاي غير ضرورياند؛ كالاهايي كه اگر در زندگي ما قرار نگيرند هم مشكلي برايمان پيش نميآيد اما سبك زندگي نادرست اين كالاها را هم در رديف كالاهاي ضروري زندگي ما قرار داده است و تلاش ميكنيم به هر قيمتي شده اين كالاها را هم تهيه كنيم. اگر نگاهي به صفهاي طويل و شلوغ آجيل شب عيد بيندازيد، مصداقي از اشتياق به خريد كالاهاي غير ضروري را به وضوح ميبينيد. اين در حالي است كه بودن يا نبودن آجيل در بساط پذيرايي عيد نه تشخص است و نه نشانه تمول! اما حتي در پيامكهاي خودجوش مردمي، داشتن آجيل آبروداري تلقي شده و نخريدن آن براي حفظ آبروي افراد ضعيف و به عنوان يك ارزش توصيه شده است. شايد اين پيامكهاي تحريم آجيل نيز هر چند ريشههايي در همدلي مردم خوب كشورمان دارند اما تغيير سبك زندگيمان را هم گوشزد ميكنند.
القاي كاذب نياز به كالاي لوكس در آخر فهرست خريدهاي شب عيد ، كالاهاي لوكس و تجملاتي ميگنجند؛ نيازهاي كاذبي كه با ابزار تبليغ به ما القا شدهاند و داشتن آنها فقط و فقط نشانه گرايش به سمت و سوي سبك زندگي با نگاه ماترياليستي است و شايد تنها راهكار مقابله با چنين شرايطي بازگشت به فرهنگ و سبك زندگي اصيل ايراني در قناعت و تحريم خودجوش و مردمي گرانفروشان است. با اين همه اما نميتوان انكار كرد بخش مهمي از مشكلات بازار كشور در شرايطي همانند شب عيد ناشي از فعاليت و حضور فرصت طلبان است؛كساني كه در كمين فرصتها مينشينند و در خلأ نظارت، بدون در نظر گرفتن انصاف و توجه به وجدان، بازيگر اصلي بحرانهاي گراني ميشوند.
آب گل آلود براي ماهي گرفتن! دكتر شهرام خرازيها، مدير گروه سلامت روان دانشگاه علوم پزشكي تهران در گفتوگو با جوان درباره ويژگيهاي شخصيتي افراد فرصت طلب ميگويد: فرصت طلبي ياد آور مثل «از آب گل آلود ماهي گرفتن» است. به باور اين روانشناس افراد فرصت طلب داراي نقاط ضعفي هستند كه ميكوشند با فرصت طلبي آن نقص را بپوشانند و نياز كاذب خود را رفع كنند در حالي كه در اين مسير ديگران هم طعمه و قرباني اين افراد ميشوند. خرازيها معتقد است، تجربه نشان ميدهد بستر فعاليت افراد فرصتطلب در جوامع در حال توسعهاي مانند جامعه ما بيشتر است. در حالي كه اين افراد در شرايط كنوني و بر خلاف فرمايشات مقام معظم رهبري درباره حركت در مسير اقتصاد مقاومتي، با احتكار و گرانفروشي و با ماهي گرفتن از آب گل آلود ميكوشند تا سود بيشتري به دست آورند.
اين استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران با اشاره به آيينها و رسومي همانند شب عيد تصريح ميكند: مردم ما تابع آيين و رسومي هستند و در چنين مقاطعي خود را ملزم به خريد ميدانند در چنين مواقعي فرصتطلبها هم مطمئن هستند هر قدر هم كه كالا را گران بفروشند باز هم مشتري دارند.
بستن دست فرصتطلبها با نخريدن به باور وي اما راهكار اصلي برخورد با اين افراد، نظارت دولتي است و اينكه از پيش آمدن فرصتهاي كاذب جلوگيري شود.
وي درباره آنچه اعضاي عادي جامعه در برابر افراد سوءاستفاده گر از دستشان بر ميآيد، ميگويد: مردم عادي هم ميتوانند با نخريدن كالا از اين افراد، فرصت كاذب آنها را از بين ببرند چراكه خيلي از اوقات خود مردم هستند كه با ولع خريد، آب را براي ماهي گرفتن افراد سود جو گل آلوده ميكنند.
خزاريها با اشاره به مبحث سبك زندگي تصريح ميكند: برخي اقشار مرفه جامعه با ميدان دادن به نيازهاي كاذب خود جولانگري عرضه كالاهاي لوكس و غير ضروري را موجب ميشوند و در واقع اين مشتريان فرصت را به افراد سوءاستفادهگر اهدا ميكنند. وي با اشاره به فرمايشات مقام معظم رهبري در ارتباط با اقتصاد مقاومتي ميافزايد: اصلاح سبك زندگي در اين زمينه ميتواند راهگشا باشد چراكه يكي از اركان سبك زندگي به نحوه خريد و تأمين مايحتاج زندگي بر ميگردد. صرفهجويي، استفاده بهينه از داشتهها و حذف كالاهاي غير ضروري نكتههاي كليدي سبك زندگي
اسلامي- ايرانياند كه به كمك اقتصاد مقاومتي ميآيند.
عبور همدلانه از گذرگاه سخت امروز جامعه در مسير عبور از يك گذرگاه سخت و صعب العبور است؛گذشتن از اين مسير گذار، نيازمند رعايت قوانين و همدلي مردم با مردم و همدلي دولت با مردم و همدلي مردم با دولت است. مردم ما همواره از مديريت شرايط سخت سربلند بيرون آمدهاند و اين بار نيز سر فراز خواهند بود.
