آژانس بينالمللي انرزژي اتمي در فاصله ۴ روزه شروع دور جديد مذاكرات ايران با ۱+۵ گزارشي جديد درباره وضعيت برنامه هستهاي ايران منتشر كرد، گزارشي كه به اعضاي اين گروه شش نفره يك بار ديگر گوشزد ميكند كه در چه نقطهاي از برنامه هستهاي، وارد اتاق مذاكره با ايران ميشوند.
به گزارش «جوان»، گزارش جديد آژانس دو نكته كليدي دارد كه منابع غربي يكي از اين دو نكته را مثبت و ديگري را منفي قلمداد كردهاند. آژانس در گزارش خود اين خبر چند هفته قبل را كه ايران در حال نصب سانتريفيوژهاي نسل جديد در نظنز است، تأييد كرده؛ موضوعي كه در آستانه مذاكرات آلماتي، واكنش منفي طرفهاي امريكايي، اروپايي و همچنين رژيم صهيونيستي را به دنبال داشت. بازرسان آژانس بينالمللي انرژي اتمي در اين گزارش محرمانه كه مانند قبل در اختيار كشورهاي عضو قرار گرفته و در رسانهها هم منتشر شده، از نصب سانتريفيوژهاي نسل IR۲ در تاسيسات نظنز خبر دادهاند. آژانس ميگويد كه ايران روز ۲۳ ژانويه كار نصب ۱۸۰ سانتريفيوژ «IR-۲» و بدنههاي خالي براي سانتريفيوژها را شروع و روز ۶ فوريه (۱۷ روز قبل) كارشناسان آژانس نيز نصب اين سانتريفيوژها را مشاهده كردهاند.
گزارشي براي بهرهبرداري پاي ميز مذاكره نكته كليدي دوم كه آژانس به آن اشاره كرده، كاهش ذخيره اورانيوم ۲۰ درصدي ايران به ۱۶۷ كيلو گرم است. معني اين بخش از گزارش آژانس اين است كه تهران به رغم افزايش تعداد سانتريفيوژها براي توليد اورانيوم غنيسازي شده، اين اورانيوم را تبديل به سوخت اتمي كرده است، يعني چنين اورانيومي امكان كاربرد در بخشهاي نظامي نخواهد داشت. منابع اطلاعاتي رژيم صهيونيستي پيش از اين گفته بودند كه ايران براي ساختن يك بمب اتمي دستكم به ۲۴۰ كليوگرم اورانيوم ۲۰ درصد غنيسازي شده احتياج دارد، در حالي كه ديروز دويچه وله از قول كارشناسان نوشت كه اين اقدام ايران رسيدن به «خط قرمز» اسرائيل را به تعويق مياندازد.
گزارش آژانس علاوه بر اين دو نكته كليدي، موارد ديگري را هم در گزارش خود ذكر كرده است از جمله اينكه از ممانعت ايران براي بازديد دوباره بازرسان از پارچين ابراز نگراني و تأكيد شده كه همچنان توافقي بر سر رويكرد ساختاري يا مداليته بين ايران و آژانس به دست نيامده، يا اينكه به خاطر تأييد نشدن پروتكل الحاقي از طرف ايران «آژانس (هنوز هم ) قادر نيست درخصوص فعاليتها و مواد هستهاي اعلام نشده اطمينان موثقي ارائه دهد و بنابراين نميتواند نتيجهگيري كند كه تمامي مواد هستهاي در ايران براي فعاليتهاي صلحآميز هستند.»
زمانبندي انتشار گزارش آژانس از اين جهت كه در آستانه مذاكرات آلماتي، يك سياهه نسبتاً مفصل از مطالبات را براي مذاكرهكنندگان غربي تدارك ديده، تأمل برانگيز است. محمدحسن آصفري عضو كميسيون سياست خاجي و امنيت ملي مجلس شوراي اسلامي در اين باره گفت:«سوابق ۱۰ ساله نشان داده كه هرگاه ۵+۱ خواسته تشكيل شود، از آن جايي كه آژانس سياستهاي غرب را دنبال ميكند، سعي كرده با گزارشهاي غيرواقعي و گزارشهايي كه مورد سوءاستفاده باشد، مطالبي را ارائه دهد تا در پاي ميز مذاكره بهره خودش را ببرد و از گزارشهاي غيرمستقيم و غير واقعي استفاده كند.» وي در گفتوگو با ايسنا گفته است: «اطلاعيهها و بيانيههاي آژانس نشان ميدهد كه ما در گفتوگوهاي آلماتي به نتيجه نخواهيم رسيد و به غير از وقت تلف كردن، چيزي ديگري نخواهد بود.»
سيگنالهاي متعارض از تهران گزارش آژانس كافي بود تا واشنگتن نسبت به نصب سانتريفيوژهاي جديد ايران ابراز نگراني كند. به گزارش خبرگزاري رويترز، ويكتوريا نولند، سخنگوي وزارت خارجه امريكا روز پنجشنبه گفت:«نصب اين سانتريفيوژهاي پيشرفته در نطنز مورد ديگري از نقض تعهدات بينالمللي از سوي ايران است.» وي افزود: «اين كار را پيش از اين هم مشاهده كرده بوديم كه در آستانه دور جديد ديپلماسي، اعلام فعاليتهاي جديدي صورت ميگيرد. اين كار راهي را كه ما به سوي آن در حال حركت هستيم، آسانتر نميكند.» جي كارني سخنگوي كاخ سفيد هم هشدار داد كه اقداماتي از اين دست از سوي ايران منجر به افزايش فشارها و در نتيجه انزواي بيشتر اين كشور خواهد شد. وزارت خارجه انگليس هم اعلام كرد كه يافتههاي آژانس درباره طرحهاي اخير ايران براي توسعه تاسيسات هستهاي «نگرانكننده» است و دفتر نخستوزيري اسرائيل هم با انتشار بيانيهاي گفت گزارش اخير آژانس نشان ميدهد كه «ايران به آرامي به سمت خط قرمز در حال حركت است.» با اين حال واشنگتن پست از قول ديپلماتهاي غربي اين اقدام ايران را «دريافت سيگنالهاي متعارض» از ايران تعبير كرد.
مذاكره با واشنگتن؟ ايران «نه» خواهد گفت منابع ديپلماتيك در امريكا در روزهاي منتهي به مذاكرات ايران با ۵+۱ در آلماتي قزاقستان ميگويند كه تيم ديپلماتيك امريكا تلاش خواهد كرد با تيم ايراني مستقيم وارد مذاكره شود. با اين حال، منابع نزديك به تيم هستهاي در تهران به خبرنگار «جوان» موكداً گفتند كه هيئت ايراني در آلماتي هيچ مذاكره مستقيمي با طرف امريكايي نخواهد داشت: «هرگونه راهحلي در چارچوب چند جانبه ۵+۱ انجام ميشود.» يك ديپلمات غربي در گفت و گو با والاستريت ژورنال گفت:« يكي از ديپلماتهاي اروپايي مدعي است كه اگر ايران به پيشنهاد امريكا مبني بر مذاكره مستقيم پاسخ مثبت دهد، بسيار عالي خواهد شد و اگر بگويد نه بيشتر منزوي خواهد شد.»وال استريت ژورنال ميگويد كه واشنگتن قصد دارد تا دعوت خود را از طريق دفتر كاترين اشتون، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، انجام دهد.
روسها به بحثهاي مربوط به مذاكره مستقيم در حاشيه مذاكرات آلماتي واكنشي محتاطآميز نشان دادهاند كه نشان ميدهد چندان از آن راضي نيستند. به گزارش ريانووستي، سرگئي ريابكوف، معاون وزير امورخارجه روسيه اعلام كرد كه كشورش مخالف گفتوگوي امريكا و ايران در خصوص مسئله هستهاي نيست اما اين گفتوگو بايد كاملاً شفاف باشد. وي افزود: «ما مخالف چنين گفتوگويي نيستيم، اما ميخواهيم اين گفتوگو شفاف باشد. اين به معناي آن است كه ما ميخواهيم ماهيت توافقات را بدانيم تا مطمئن شويم كه هيچ چيزي در اين زمينه به ضرر روسيه و به ضرر منافع روسيه انجام نميشود.»
ايران براي حل مسئله به آلماتي ميرود مجموعه اين شرايط در فاصله چهار روز مانده به مذاكرات، فضايي خاكستري (سياه و سفيد) درباره نتيجهبخش بودن مذاكرات آلماتي به وجود آورده است. منابع نزديك به تيم هستهاي در ايران به خبرنگار «جوان» گفتند كه برخلاف گفته غربيها در مورد مذاكرات تأخيري ايران با ۵+۱، تهران واقعاً براي موفقيت مذاكرات به آلماتي ميرود. سرگئي ريابكوف، معاون وزير امور خارجه روسيه، هم روز پنجشنبه پيشبيني كرد در مذاكرات ميان ايران و گروه ۵+۱ پيشرفتهايي به دست بيايد. وي البته همين فضاي خاكستري را به تصوير كشيد وگفت: «پيشرفت كند است و انتظارات خيلي بالا نيست، اما اوضاع نشان ميدهد ما در مسير اشتباه حركت نميكنيم.»
منابع نزديك به تيم هستهاي در تهران ميگويند كه تا كنون ايران هيچ پيشنهاد جديدي دريافت نكرده است ولي ميگويند كه انتظار ميرود طرف غربي در آستانه مذاكرات طي يكي دو روز آينده پيشنهادهايي را ارائه كند. يك منبع ديپلماتيك غربي هم روز پنجشنبه گفت ما پيشنهادي را مطرح خواهيم كرد كه معتقديم قابل توجه و جدي است. به گفته وي پيشنهاد مذكور حاوي عناصر جديد و تعيين كنندهاي در مذاكرات است. منابع ديپلماتيك در تهران ميگويند كه تا زمان مذاكرات منتظر خواهند ماند، ولي در سطح كارشناسي نگاه چندان خوشبينانهاي در اين باره كه پيشنهاد طرف غربي هموزن با درخواستهايي باشد كه ايران دارد، شك و ترديد وجود دارد. شبكه خبري «الجزيره» هم يادداشتي به قلم «پپ اسكوبار» روزنامهنگار «آسيا تايمز»، در پايگاه اينترنتي خود منتشر كرده و نوشته است دولت امريكا به دنبال شكست اين مذاكرات است.
