عليرضا جعفري، مديرعامل سازمان نوسازي شهر تهران در خصوص چگونگي احيا و نوسازي بافتهاي فرسوده پايتخت معتقد است: «بافت فرسوده» يكي از مهمترين مسئلههاي شهرهاي امروز است كه به دليل فرصتها و تهديدهاي ناشي از آن در كانون توجه برنامهريزان و مديران قرار گرفته است. «بافت فرسوده شهري» مسئله امروز و فرصت توسعه آينده شهر ماست. بافتهاي فرسوده شهري از منظر خاستگاه، ويژگي، موقعيت و نقش در عرصه شهرهاي امروزين داراي تنوع ميباشند.
اكثر شهرهاي كشور داراي بافت فرسوده ميباشند اما به رغم راهبردهاي برنامههاي توسعه كشور، قوانين بودجه مبني بر اعمال سياستهاي تشويقي اعم از تسهيلات بانكي با يارانه دولتي، فاينانس، اوراق مشاركت، تراكم تشويقي، تخفيف عوارض ساختماني تا ۱۰۰ درصد و تلاش مجموعه دولت اعم از وزارت مسكن و شهرسازي، وزارت كشور، شبكه بانكي، شهرداريها، شركتهاي خدماترسان و ساير نهادهاي ذيربط تاكنون اقدام چشمگيري در جهت احياي بافتهاي فرسوده شهري رخ نداده است. به نظر ميرسد اغلب روشهاي به كار گرفته شده متناسب با ويژگيهاي اجتماعي، اقتصادي، كالبدي و عملكردي هر يك از بافتهاي فرسوده نميباشد و از سويي ديگر نقش و سهم مشاركت هر يك از بخشهاي عمومي و خصوصي و مردمي به درستي شناخته و به كار بسته نشده است، از اين رو التزام به بينش راهبردي و توجه به مكانيسمهاي قانوني و اجرايي در سطوح ملي تا محلي و ارائه الگوهاي اجرايي مناسب مبتني بر مشاركت همهجانبه متناسب با تيپولوژي بافتهاي فرسوده و بومشناختي محلات ضرورتي اجتنابناپذير ميباشد.
واقعيت كنوني، عوامل پديداري، مسائل، ظرفيتها و شرايط خاص پهنههاي بافت فرسوده موجب شكلگيري گونههاي متفاوت بافتهاي فرسوده شهري گرديده است. برخورد با هرگونه بافت فرسوده شيوهاي خاص ميطلبد كه متناسب با ويژگيهاي خاص پهنه مورد نظر باشد و به عبارتي بايد مجموعه اقدامات و الگوهاي مداخله به گونهاي صورت گيرد كه حداكثر انطباق را با شرايط خاص هر محدوده مورد مطالعه داشته باشد تا نه تنها موجب اصلاح وضعيت موجود از نظر كالبدي و فعاليتي و بهبود و ارتقاي كيفيت زيست انسان و محيط و ايجاد ارزش افزوده اجتماعي و اقتصادي در سطح شهر گردد، بلكه بتواند متضمن مشاركت گروههاي ذينفع اجتماعي نيز باشد. با توجه به بيان پيش آمده سؤال اصلي اين است: براي احياي بافتهاي فرسوده شهر تهران از چه الگوهايي ميتوان استفاده نمود و چگونه ميتوان زمينه تحريك و نوسازي بافتهاي فرسوده را فراهم نمود؟
تداوم و پايداري فرآيند توسعه، نيازمند تحرك اجتماعي و مداخله مردموار و مورد قبول و پذيرش همگاني است. با توجه به عدمتوان اقتصادي و مالي بخش دولتي و عمومي براي سرمايهگذاري و مداخلهاي فراگير و مستقيم در مقياس كل بافت فرسوده و به منظور خوداتكايي و خود ترميمي كالبد فرسوده، بايد مبنا و اساس بر مشاركت مؤثر بخش مردمي، عمومي و خصوصي متكي و استوار باشد. «مشاركت بخش خصوصي» و «مشاركت مردمي» در سرمايهگذاري و اجراي بافتهاي فرسوده با هدايت، حمايت و نظارت مديريت شهري شاهكليد احيا به شمار ميرود. مداخلات گسترده و پردامنه در بافت شهري از چنان حساسيت و اهميتي برخوردار است كه توفيق در آن ضرورتاً در گرو مشاركت و تعامل تمامي:
ذينفعان حاضر: جامعه اصلي مخاطب، شامل ساكنان، شاغلان و رهگذران در بافت.
ذينفعان ناظر: جامعه عام مخاطب، شامل شهروندان، نهادهاي مديريت شهري و ارگانهاي دولتي.
ذينفعان مسئول: تمامي اجزاي اركان سازمان اجرايي و مديريتي است.
بنابر اين شناسايي پروژههاي محرك توسعه و اجرايي نمودن اين پروژه ميتوانند راه را براي رسيدن به عدالت فضايي فراهم آورند چرا كه با توجه به اهداف كلان و خرد برنامهريزي كاربري زمين ميتوان با اين پروژهها زمينه تحقق عدالت فضايي را فراهم آورد و نكته قابل توجهتر اينكه بتوانيم هويت محلهاي در بافتهاي فرسوده شهري را حفظ نماييم شايد به جاي اينكه ساكنان اين محلات به فكر جابهجايي و ترك اين محلات باشند با بالا بردن ارزش اقتصادي بتوانيم ساكنان را با هويت محلهاي خودشان حفظ كنيم.
