در تمام دنيا اعياد بزرگ بهانهاي براي رونق بازارهاي مصرفي با قيمتهاي ارزانتر است كه مصرفكنندگان علاوه بر فرهنگ خريد به مناسبت اعيادشان، فرصتي براي خريد ارزان را پيش رويشان ميبينند اما در ايران برخلاف اين استراتژي فرصتي براي فروش كالاهاي به اصطلاح« ته انباري» و بهانهاي براي گراني اجناس است و مصداق آن ضربالمثل «برهكشون» نيز ناشي از همين نوع تفكر و اخلاق اقتصادي حاكم بر بازارهاي مناسبتي ماست.
به گزارش «جوان» اگرچه اين استراتژي عموميت ندارد و در سالهاي اخير دست كم در فروشگاههاي بزرگ و با راهاندازي فروشگاههاي موسوم به «بهاره» اندكي تعديل يافته اما با توجه به جو حاكم بر اقتصاد و تورم انتظاري، امسال اين بياخلاقي اقتصادي بيشتر به چشم ميخورد، به نحوي كه بسياري از اقشار طبقه متوسط به پايين از هماكنون ماتم خريدهاي شب عيد از آجيل و ميوه و شيريني تا پوشاك و ساير مايحتاج خورد را گرفته و به اصطلاح از شب عيد ميترسند و هر كس كه ميتواند خريدهاي خورد را از هماكنون آغاز كرده است.
البته شايد دولت نيز با توجه به همين نگراني بوده كه هر سال با راهاندازي نمايشگاههاي بهاره و انبار كردن محصولاتي چون ميوه و افزايش بازرسيها از بازارهاي مختلف در تلاش بوده تا حدودي بر اين معضل اخلاقي اقتصاد كشور اثر مثبت بگذارد، با اين حال به طور كامل نتوانسته است همچون ساير كشورها اعياد را به فرصت خريد ارزانتر براي مصرفكنندگان بدل كند و شبكه توزيع را به اين مسير درست هدايت كند. بنابر اين گزارش، اين درحالي است كه در اكثر كشورها بهانه اعياد همواره نه تنها فرصتي براي ابتياع ارزانتر كالاها براي مصرفكنندگان بوده بلكه بهانهاي براي جذب گردشكر خارجي به شمار ميرود.
يك كارشناس بازاريابي در اين بار ميگويد: معمولاً براي فروش دو استراتژي كاملاً متفاوت براي كسب سود وجود دارد كه يكي فروش بيشتر با ارزانتر و ديگري فروش كمتر با سود بيشتر است كه معمولاً امروزه در كالاهاي با تكنولوژي و فناوري بالا صورت ميگيرد. وي ادامه ميدهد: اما در بازار كالاهاي عمومي در جوامعي كه فراواني محصول وجود دارد و احتمالاً نرخ تورم ثابت است، معمولاً استراتژي اول اتخاذ ميشود ولي در كشور ما بر اساس شرايط امروز اعياد يك نوع فرصت براي عرضه كالاهاي ته انباري و با افزايش قيمتها عرضه ميشود.
وي ميافزايد: در بعضي مواقع مشاهده شده در ساعات و روزهاي پاياني برخي از مراسمها مانند شب عيد يا حتي شب چله و حتي عيد اسلامي چون عيد قربان، فروشندگان بيرحمانه بيآنكه توجهي به فروش پايدار داشته باشند، قيمتهاي خود را بالا ميبرند و از همين رو اعيادي كه بر اساس فرهنگ همراه با خريد است امروزه مردم با نوعي نگراني با آن مواجه ميشوند.
به گزارش «جوان»، شايد اين نوع نگاه كه اين كارشناس بازاريابي به مقوله فروش مناسبتي در ايران دارد، نشأت گرفته از نوعي بياخلاقي در عرصه اقتصاد است كه در نهايت دود آن به چشم خود فروشندگان برود، اما متأسفانه با توجه به وضعيت اقتصادي نوعي «حق»و فرصت از جانب شبكه توزيع در كشور تلقي ميشود. بنابر اين گزارش، بازارهايي كه بيشترين مخاطب را با نزديك شدن شب عيد پذيرا هستند، از هم اكنون در حال تدارك شروع افزايش قيمتها هستند به نحوي كه در بازار پوشاك به بهانه افزايش نرخ ارز از هم اكنون قيمت كالاهايي را كه حداقل سه ماه پيش وارد كردهاند، تغيير داده و با ماشين حسابي در دست، قيمتها را ساعتي تغيير ميدهند. گويي در مسابقه بيارزش كردن پول رقابت دارند، بيآنكه بدانند افزايش قيمتها بيشك در كوچك شدن حجم و اندازه سبد خريد مردم كاهش قدرت خريد اثرگذار خواهد بود.
همين وضعيت در بازار كفش نيز حاكم است به نحوي كه خبرگزاري ايسنا از سود بالاي ۱۰۰ درصد در نظام توزيع اين بازار براي بنكداران ( مغازهداران ) خبر داده است و به نقل از صفري آورده است: «هماكنون تفاوت قيمت تمام شده توليد كفش و قيمت اين محصول در بازار بسيار زياد است. چرا بايد فلان مغازهدار بعضاً از كنار فروش يك جفت كفش ۵۰ يا حتي تا ۱۰۰ درصد سود كند؟ وقتي بسياري از مواد اوليه توليد كفش داخلي است چرا قيمتها بايد يكباره اينقدر زياد شود؟ اين به خاطر سوءمديريت در فرآيند تأمين مواد اوليه توليد است».
او با اشاره به گرانفروشيهاي بيسابقه در بازار كفش ميگويد:«ميتوان با تقويت تعاونيهاي تهيه و توزيع مواد اوليه به شدت از هزينههاي توليد كفش كاسته و جنس ارزان قيمت را در اختيار مردم قرار داد». اما اين وضعيت تنها بر بازار آجيل و پوشاك حاكم نيست. همزمان با نزديك شدن به تعطيلات شب عيد بخش تقاضاي بازار خودرو نيز تحريك شده و بر همين اساس خودروسازان نيز به جاي عرضه بيشتر خودرو براي كنترل قيمتهاي بازار آزاد، با مصوبهاي توانستهاند قيمتهاي خود را به بازار آزاد نزديك كنند. شايداين شعر پروين اعتصامي تلنگري بر اين قشر باشد:
بيا به بيشه و آزاد زندگاني كن / براي خوردن وخوش زيستن مكش وجدان
