جان كري نامزد پيشنهادي اوباما براي وزارت خارجه امريكا در يك جلسه استماع پنج ساعته در سناي امريكا، رويكردهاي سياست خارجي اوباما در دور دوم را تشريح كرد و ضمن دفاع از «ديپلماسي در قبال ايران» تأكيد كرد كه تلاش خواهد كرد مذاكرات فلسطينيان با تلآويو را احيا كند. ا او در همين جلسه، از سد سنا گذشت و به عنوان وزير خارجه اوباما در دور دوم تعيين شد. ديپلماتها ديروزگفتند كه طي چند هفته آينده (فوريه) كري براي احياي روند صلح خاورميانه به تل آويو و رام الله سفر خواهد كرد.
به گزارش «جوان»، جان كري در جلسه استماع كنگره امريكا كه روز پنجشنبه برگزار شد، با اشاره به مسئله هستهاي ايران گفت: «من براي آنكه ديپلماسي موفق شود هرتلاشي خواهم كرد، ولي هيچ كسي نبايد از اقدامات ما براي كاهش دادن تهديد هسته اي(ايران ) اشتباه برداشت داشته باشد. » كري ۶۹ ساله، بر سياست «ممانعت از تبديل ايران به قدرت هستهاي» و نه «مهار ايران هستهاي» كه باراك اوباما هم بر آن اصرار دارد، تأكيد كرد و گفت: « من هر كاري كه لازم باشد براي جلوگيري از دستيابي ايران به سلاح هستهاي انجام خواهم داد و امروز هم يك بار ديگر در اينجا تأكيد ميكنم كه سياست ما مهار نيست. سياست ما ممانعت است و عقربههاي ساعت در زمينه تلاشهاي ما براي انجام يك تعهد مسئولانه در حال حركت كردن است. »وزير خارجه پيشنهادي اوباما يك بار ديگر تأكيد كرد: « با توجه به منافع فوقالعاده ما در كنترل تسليحات، ما بايد مشكلات حول و حوش برنامه هستهاي ايران را حل و فصل كنيم.» جان كري اين را به عهده ايران دانست كه ثابت كند برنامه هستهاياش صلحآميز است.
صحبت علني درباره توافق مناسب نيست
جان كري در پاسخ به اين پرسش كه آيا اجازه خواهد داد ايران به طور محدود به غنيسازي اورانيوم ادامه دهد، گفت كه مناسب نيست درباره هرگونه توافق احتمالي در اين كميته به طور علني صحبت شود.
سناتور جان كري در بخش ديگري از سخنانش تصريح كرد: «فكر ميكنم همه بسيار اميدوارند كه ما ميتوانيم هماكنون به پيشرفتي در جبهه ديپلماتيك نايل آييم. » نامزد اوباما براي وزارت خارجه گفت: «من اين را خطاب به ايرانيان بگويم. اميدوارم كه بشنوند. آنها مدام مدعي صلحآميز بودن برنامه هستهايشان هستند. مشكل نيست كه يك برنامه صلحآميز را به اثبات رساند… ديگر كشورها اين كار را كردهاند و هر روز آن را انجام ميدهند و راهش بازرسيهاي سرزده است.»
با وجود تأكيد جان كري بر مسئله هستهاي ايران او اعلام كرد كه تلاش ميكند روند متوقف شده صلح بين فلسطينيان با تل آويو را احيا كند. ديپلماتها روز جمعه يك روز بعد از جلسه استماع در سنا، به روزنامه اسرائيلي هاآرتص گفتند كه او طي ماه فوريه به تلآويو سفر خواهد كرد. برخي كارشناسان در تهران و واشنگتن ميگويند كه كري بيش از آنكه بر مسئله هستهاي ايران متمركز شود، روي احياي روند صلح بين فلسطينان با تل آويو متمركز خواهد شد.
تأكيد كري به خصوص از اين جهت كه راست گرايان اسرائيل حامي بنيامين نتانياهو در انتخابات روز سه شنبه آراي شكنندهاي به دست آوردند حائز اهميت است. نتانياهو بعد از انتشار نتايج انتخابات در سرزمينهاي اشغالي هم يك بار ديگر تأكيد كرد كه متوقف كردن دستيابي ايران به سلاح هستهاي «اولويت اول» او خواهد بود. نتانياهو چند روز قبل از انتخابات هم گفته بود كه خطر اصلي برنامه هستهاي ايران است نه شهركسازيهاي اسرائيل.
سازش اسرائيل اولويت است حالا فقط چند روز بعد از اين سخنان نتانياهو، جان كري وزير امور خارجه اوباما ميگويد كه براي احياي روند صلح خاورميانه تلاش خواهد كرد؛ صلحي كه ساخت و ساز شهركهاي اسرائيلي در سال ۲۰۱۰، آن را به شكست كشيد. جان كري گفت كه شكست طرح صلح از طريق ايجاد دو كشور مستقل در خاورميانه فاجعه بار خواهد بود و تأكيد كرد كه براي انجام مذاكرات صلح بين اسرائيليها و فلسطينيان راهي وجود دارد. وي تصريح كرد: « اگر در يا پنجرهاي كه با طرح تشكيل دو كشور مستقل باز شده بسته شود، كه ممكن است، تمام طرفهاي درگير با فاجعه روبهرو خواهند شد. »
كري به انتخابات روز چهارشنبه در سرزمينهايهاي اشغالي اشاره كرد و با بيان اينكه معلوم نيست چگونه دولتي در پي انتخابات اسرائيل روي كار بيايد، گفت: «شايد اين انتخابات زماني را براي ما فراهم كند تا دو طرف را سر ميز گفتوگو بنشانيم و راه متفاوتي از دو سه سال گذشته پيش بگيريم. » اين جمله جان كري، اشارهاي است به آراي شكننده نتانياهو كه ناظران ميگويند باعث خواهد شد اوباما براي تحت فشار گذاشتن نتانياهو براي پيش بردن صلح خاورميانه اثرات جدي داشته باشد. رابرت ساتلوف در گفت و گو با «وويس آو امريكا» روز پنجشنبه گفت: «اين كاملاً درست است كه موفقيت نتانياهو به بزرگي موفقيت اوباما در انتخابات نبوده، هر چند در دو فضاي سياسي متفاوت. »
ايران اولويت نيست از ابتداي ورود باراك اوباما به كاخ سفيد در سال ۲۰۰۸، دو رويكرد متفاوت در ميان سياستمداران امريكايي درباره حل و فصل مسئله هستهاي ايران و همچنين مسئله صلح خاورميانه وجود داشته است.
در حالي كه برخي كارشناسان مانند مارتين ايندايك كه اكنون مدير سياست خارجي بروكينگز است معتقد بودند كه امريكا براي حل و فصل مسئله هستهاي ايران، اول بايد مسئله صلح بين خاورميانه را در دستور كار قرار دهد و در پيش گرفتن چنين رويكردي، خود به خود مسئله هستهاي ايران و برخي ديگر از موضوعات كليدي خاورميانه را حل و فصل خواهد كرد. در مقابل، برخي جمهوري خواهان و به خصوص اعضاي لابي اسرائيلي معتقد بودند كه مسئله هستهاي ايران بر موضوع خاورميانه اولويت دارد. سخنان چند روز قبل نتانياهو، كه گفته بود «تهديد اصلي مسئله هستهاي ايران است نه شهرك سازيهاي اسرائيل» تفسيري از همين نگاه است. بعد از شهرك سازيهاي تلآويو در سال ۲۰۱۰، طرفداران رويكرد اول در سياست خارجي امريكا به كنار رانده شدند ولي حالا برخي تحليل و تفسيرها اين است كه جان كري با تأكيد مجدد بر احياي روند صلح خاورميانه سعي دارد اين رويكرد را بار ديگر زنده كند.
مارتين ايندايك سهشنبه قبل در گفت و گو با الجزيره انگليسي اولين نشانههاي اين رويكرد را بروز داد و گفت باراك اوباما در دور دوم رياست جمهورياش ۳ اولويت داردكه هر سه از ايران مهمتر است. اين سه اولويت از ديد وي چنين است:اول - ارتقاي دموكراسي است كه البته چيز جديدي در سياست خارجي اوباماست زيرا در دور اول رياستش جزء اهداف او نبود تا اينكه بهار عربي اتفاق افتاد. ۲- توجه بيشتر به تغييرات آب و هوايي۳- پايان دادن به يك دهه حضور امريكا در جنگ كه البته منظور او بيشتر در خاورميانه است. بر اساس گزارش ايران هستهاي، ايندايك البته تأكيد كرده است كه سال ۲۰۱۳ درباره موضوع ايران، سال تصميم خواهد بود اگرچه اين موضوع اولويت نخواهد داشت.
به همين خاطر، برخي ناظران تأكيد دارند كه اوباما و نتانياهو در دور دوم، مناسبات پرچالشي خواهند داشت.
