۲۹ دي ديگري از راه ميرسد؛ روزي كه «هواي پاك» نام گرفته است، ولي تا جايي كه يادمان هست و ذهنمان ياري ميدهد طي سالهاي گذشته در چنين روزي كمتر شاهد هواي پاك در كلانشهر تهران بودهايم و اگر استثنا بوده، نه به خاطر استفاده از بنزين استاندارد، دودزا نبودن خودروها و خودداري از استفاده از خودروي شخصي، كه ناشي از باد و باران و شرايط مساعد و مقطعي جوي بوده است. روز هواي پاك مثل خيلي از روزهاي ما فقط يك عنوان فانتزي و نمادين بوده و حداقل فايدهاش اين است كه واژه «هواي پاك» از ذهن و كلام ما «پاك» نميشود!
اما داستان هواي سرد و ساكن، وارونگي هوا و تشديد آلودگي، سناريويي تكراري است كه اين روزها تك تك شهروندان پايتختنشين و حتي شهروندان برخي ديگر از كلانشهرها را درگير خود كرده است. از بيماريهاي ريوي و قلبي و مرگهاي سربي كه بگذريم، گرفتاريهاي مضاعف مردم در بازي «زوج و فرد» هم حكايتي است كه يكايك شهروندان از تكرار آن شاكي و نالانند.
«طرح زوج و فرد از فردا تا اطلاع ثانوي از درب منزل اجرا ميشود». ظاهراً اين جمله يك معني بيشتر ندارد، اينكه شما فقط سه روز در هفته ميتوانيد از خودروي خود استفاده كنيد؛ اما انگار در عمل ابعاد رفتاري ناشي از اين يك جمله آنقدر متنوع است كه ذكر همه آنها مصداق مثنوي هفتاد من است. به بعضي از اين ابعاد دقت كنيد:
- از فردا يك روز در ميان بايد با آژانس به سر كار برويد، با آژانس بچهها را به مدرسه برسانيد، با آژانس خريدهاي خود را انجام دهيد، با آژانس به ساير كارهاي خود برسيد. البته اگر آژانس محلهتان ماشين آماده داشته باشد، پلاكش با طرح زوج و فرد هماهنگ باشد، و نرخش روز به روز بالا و پايين نشود، و خلاصه همه شرايط ايدهآل باشد، و به اين ترتيب با يك حساب سرانگشتي شما (البته منظور «شما»ي كارگر و كارمند حقوقبگير است) بايد اصل حقوق ماهانه شغل اصلي، اضافه كار و نيمي از درآمد شغل دوم را دودستي به راننده آژانس تقديم كنيد. البته باز جاي شكرش باقي است يك چيزي ته ماجرا ميماند كه با آن بتوانيد از پس اجاره خانه و خورد و خوراك و بقيه مخارج زندگي بر بياييد!
- از فردا بايد از تاكسي و اتوبوس و مترو استفاده كنيد حتي اگر هزينه تاكسي با هزينه آژانس يكي شود، چون به هرحال شما مجبوريد براي رسيدن به همه كارهايتان بعضي روزها ۱۰ كورس، شايد هم ۱۰۰ كورس و شايد هم ۱۰۰۰ كورس تاكسي سوار شويد. البته اتوبوس و مترو مقرون به صرفهتر است، فوقش اين است كه از منزل شما تا اولين ايستگاه اتوبوس و مترو يك ساعت پيادهروي است؛ پيادهروي هم در اين هواي وارونه و آلوده براي سلامتي شما و اعضاي خانواده بسيار مفيد است. در ضمن بعد از يك ساعت پيادهروي اين امكان را داريد كه نيم ساعت در ايستگاه اتوبوس استراحت كنيد تا يك اتوبوس (كه جا براي شما داشته باشد) از راه برسد و شما را به مقصد برساند. اگر مشكل ديگري پيش نيايد به اميد خدا ظهر ميرسيد به محل كار، و يكي دو روز بعد هم اخراج ميشويد و خانهنشين و مشكلاتتان براي هميشه حل ميشود.
- از فردا اصلاً سركار نرويد و در خانه بنشينيد، همه مرخصيهايتان را استفاده كنيد. از درمانگاه محلهتان هم چند روز استراحت پزشكي بگيريد. خدا بزرگ است، شايد همين روزها طرح زوج و فرد از در منزل لغو شد، اگر هم نشد فوق فوقش به دليل غيبت از كار، اخراج ميشويد و بازهم تمام مشكلات شما به پايان ميرسد.
- به هرقيمتي شده يك خودرو ديگر بخريد و مثل خيليها دو ماشينه شويد تا بتوانيد تمام روزهاي هفته از خودروي شخصي استفاده كنيد. البته اين يكي نسخه خوبي براي من و شماي حقوقبگير نيست، ولي به هر حال ما چه اين نسخه را بپيچيم چه نپيچيم تمام آنهايي كه دستشان به دهنشان ميرسد بدون توجه به نسخه ما، دو ماشينه و سه ماشينه هستند و طرح زوج و فرد از در منزل تأثيري به حال آنان ندارد. راستي خوش به حال پولدارها! هيچ وقت نگران اجراي هيچ طرحي نيستند! همين طور خوش به حال ما بيپولها و كم درآمدها، چون افتخار همكاري صميمانه با هر طرحي نصيبمان ميشود!
- يك راه حل ديگر – كه البته همين الان هم خيليها اجرا ميكنند- اين است كه كله سحر از خانه بيرون بزنيد تا دو سه ساعت زودتر به محل كار برسيد، همان جا دم در اداره چرت بزنيد تا ساعت كار شروع شود و بعد از اتمام ساعت كار هم باز چند ساعتي در اتومبيل خود چرت بزنيد تا ساعت زوج و فرد تمام شود و شما بتوانيد به منزل برگرديد، به اين ترتيب شما در قبال ۷ ساعت كار اداري، به مدت ۱۶ ساعت خارج از منزل خواهيد بود.
- اصلاً بهتر است از فردا كلاً قيد هر نوع وسيله نقليه را بزنيد و همه جا پياده برويد، فوقش اين است كه خروسخوان از منزل ميزنيد بيرون، يا اصلاً خانه نميرويد و يكسره تردد ميكنيد تا به همه كارهايتان برسيد. البته دوچرخه هم راه حل خوبي است. پياده روي و دوچرخهسواري در اين هواي وارونه و آلوده براي سلامتي شما خيلي مفيد است، بعد از يكي دو هفته هم به سراي باقي ميشتابيد و اين دفعه واقعاً همه مشكلات و گرفتاريهايتان حل ميشود.
- راه حل نهايي ربطي به نسخههاي رفتاري شما ندارد و در قالب اين راه حل كه توسط نظريهپردازان «آرمانشهر» و «شهر خيالي» و «يوتوپيا» (يعني همان شهر خيالي) طراحي و توسط شهرداري، پليس راهور و محيط زيست و ساير نهادهاي رسمي همان «آرمانشهر» و «شهر خيالي» و «يوتوپيا» اجرا ميشود، شما بنزين يورو ۴۰۰۰۰۰ توليد داخل (!) در خودروي خود ميريزيد كه اصلاً آلودگي ندارد و حتي از آن ميتوان به عنوان يك نوشيدني مفيد استفاده كرد؛ اصلاً شما نيازي به استفاده از خودرو نداريد چراكه آژانسها در ارائه خدمات ارزان و سريع به شما سرودست ميشكنند، تاكسيها جلوي پاي شما صف ميكشند، منزلتان هر جا كه باشد همان جا ايستگاه اتوبوس و مترو ميسازند و هر سه ثانيه از راه ميرسند و شما را سوار ميكنند و در حداقل زمان و با آسودگي (يعني وجود يك صندلي خالي براي نشستن) به مقصد ميرسانند. احياناً اگر هوا هم كمي وارونه و آلوده شد به گفته مقام محترم محيط زيست (در برنامه سيما)، كلي جلسه اضطراري ميگذارند و فكرهايشان را روي هم ميگذارند و راه حل پيدا ميكنند و نهايتاً با اعلام تعطيلي مدارس و ادارات به وظايف پيچيده و دشوار خود به خوبي عمل ميكنند و البته اصلاً هم بر سر شما منت نميگذارند كه:«ببينيد ما چقدر به فكر مردم هستيم!»... در خاتمه روز هواي پاك را به تك تك شهروندان و به ويژه مسئولان خدمتگزار و دلسوز «آرمانشهر» و «شهر خيالي» و «يوتوپيا» تبريك ميگوييم.
