حضرت آيتالله خامنهاي رهبر معظم انقلاب اسلامي در پيامي به كنگره بزرگداشت ميرزاكوچك خان جنگلي با اشاره به اينكه منشأ حركت ميرزا كوچك خان يك منشأ صددرصد ديني و اعتقادي است، تأكيد كردند: ايشان يك واحد مينياتوري از نظام اسلامي را در همان محدوده خاص خود- گيلان- ايجاد كرد.
متن پيام مقام معظم رهبري كه روز گذشته از سوي آيتالله قرباني، نماينده ولي فقيه در استان گيلان و امام جمعه رشت، قرائت شد به شرح زير است:
بسم الله الرحمن الرحيم*
قضيه مرحوم ميرزا كوچك جنگلي يك قضيه ويژه است، اگر چه كه در آن دوره خاص يعني در دوره فاصله بين مشروطيت و سركار آمدن رضاخان، حوادث گوناگوني در كشور به وجود آمده است و همزمان با نهضت جنگل چندكار بزرگ ديگر در گوشه و كنار كشور مثل شيخمحمد خياباني در تبريز يا كلنل محمد تقي خان پسيان در مشهد هم اتفاق افتاده. اينها تقريباً همه همزمان هستند، ليكن قضيه جنگل يك قضيه ويژهاي است. خب ما قضاياي تبريز و حضور مرحوم شيخمحمد خياباني را خوب ميدانيم. هم در تاريخ نوشته شده و هم قضاياي خصوصي و اطلاعات زيادي داريم.
آن صبغه مردمي و نجابتي كه در كار مرحوم ميرزا كوچك خان جنگلي است در هيچ كدام از اين دو كار يا دو سه كار ديگر كه همزمان در آن دوره اتفاق افتاده، در سرتاسر ايران نظير ندارد. ميرزا كوچك همينطور كه اشاره كرديد يك روحاني است، يك طلبه است، البته من شنيده بودم و براي ما سالها پيش نقل شد كه ايشان، مرحوم ميرزاي شيرازي را درك كرده، ليكن خيلي باوركردني نيست. اين را مرحوم پدرم نقل ميكرد از مرحوم آسيد علياكبر مرعشي كه شوهرخواهر پدر ما بود، يعني باجناق مرحوم شيخمحمد خياباني بود كه او از بزرگان و علمايي بود كه منزوي بود در تهران. او گفته بود كه ميرزا كوچك درس ميرزا را درك كرده، به نظرم نميآيد اين خيلي قابل تأييد باشد زيرا ميرزا كوچك سنش در وقتي كه ميرزاي شيرازي از دنيا رفته ۱۵-۱۴ سال بيشتر نبود. بعيد به نظر ميرسد كه ايشان توانسته باشد مرحوم ميرزاي شيرازي را درك كند. ليكن در اينكه طلبه بوده، در اينكه روحاني بوده شكي نيست. در حوزه رشت هم بزرگاني در آن وقت بودند كه ميتوانسته از آنها استفاده كند. در اين هيچ ترديدي نيست، بنابراين منشأ حركت ميرزا كوچكخان يك منشأ صددرصد ديني و اعتقادي است. رفتار او هم يك رفتار ديني و اعتقادي است، يعني انسان مشاهده ميكند با اينكه در درون تشكيلات خودشان مخالفيني داشت و بعضي از اقشار گوناگون ممتاز هم با او مخالفت ميكردند، مرحوم ميرزاكوچك در برخورد با اينها كاملاً حدود شرعي را رعايت ميكرده. كساني بودند، مثلاً مخالفت اعتقادي با ايشان داشتند. همراهان ايشان آن افراطيها ميگفتند: آقا، اينها را بزنيم سركوب كنيم، {اما}ميرزا كوچك نميگذاشته، جلوي اينها را ميگرفته و مانع ميشده از اينكه اين كار را بكنند، يعني رفتار هم، يك رفتاري ديني است و حركت، حركت صددرصد اسلامي و ايراني است. خب، آن زمان ميدانيد كه آن غوغاي نهضت ماركسيستي و تشكيل شوروي و هياهويي كه در دنيا در بين ملتها راه افتاده بود و جاذبهاي كه براي بعضي ملتها به وجود آورده بود، طبعاً يك عدهاي را مجذوب خودش كرده بود و اطرافيان به ايشان خيانت كردند از اين طريق، ليكن اين مرد به خاطر پايندياش به اسلام جذب تفكر ماركسيستي نشد و به طور صريح و قاطع آن نظريه را رد كرد با آنكه جزو نزديكترينهايي كه با او از اول همراه بودند گرايش پيدا كردند، البته آنها هم ناكام از دنيا رفتند. آنها هم هيچ كدامشان خيري از اين زندگي نديدند و از آن جريان بلشويكي هيچ خير و تجاوب جوانمردانهاي مشاهده نكردند، ليكن ايشان مخالفت كرد.
هم اين جهت بود، هم با اجنبي مخالف بود، يعني چون اينها سياستي بود كه از طرف اجانب بود با اينكه اينها مقابلهشان با دستگاههاي حاكم مثل انگليس و قزاق و اينها بود اما در عين حال به آن طرف هم جذب نشد. استقلال را حفظ كرد. يك نمونه خيلي برجستهاي است ميرزاكوچك خان. خداوند انشاءالله درجاتش را عالي كند. كار شما هم با اين اهدافي كه ذكر كرديد و با اين ترتيبي كه گفتيد بسيار كار خوبي است، البته كتاب درباره ميرزا كوچك زياد نوشته شده. خوشبختانه اخلاص اين مرد موجب شده كه برخلاف ديگر كساني كه در اين صراطهاي مبارزات وارد شدهاند اسمش سر زبانها باشد. همه بشناسند او را، در حالي كه خيلي از اينها - كساني را كه من اشاره كردم- مردم نميشناسند. اصلاً بعضيها اسمشان را نشنيدهاند، ليكن ايشان در بين مردم شناخته شده است. كتاب درباره او نوشته شده. سعي بشود يك كار جامع و داراي نكتههاي اساسي زندگي او به وجود بيايد. انشاءالله چهره او بيشتر در بين مردم ما، جوانهاي ما، شناخته شود. ايشان يك واحد مينياتوري از نظام اسلامي، جمهوري اسلامي را در رشت و همان محدوده خاص خودش - گيلان- به وجود آورده. از شما دوستاني كه در اين زمينه كار ميكنيد متشكريم و ميخواهيم كه همكاران دولتي و مسئولان تبليغاتي با شما همكاري كنند و كمك كنند، انشاءالله اين كار به بهترين وجهي تمام بشود.
والسلام عليكم و رحمه الله و بركاته
