در رابطه با شخصيت مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني مطالب فراواني گفته شده ولي به اعتقاد بنده جامعترين پيامها در معرفي شخصيت مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره)، هم پيامهاي امام(ره) و هم پيامهاي مقام معظم رهبري(مدظلهالعالي) هميشه گوياترين پيامها بوده است. من بخشهايي از اين پيام را محضر شما ميخوانم و آن مقداري كه به خيال خودم در شرح فرمايشات ايشان گفتني است خدمتتان تقديم ميكنم.
ايشان فرمودند: اين شخصيت والاي علمي كهنسال در ميان مراجع عظام تقليد يكي از موفقترين و سعادتمندترينها بودهاند. سي و دو سال مرجع تقليد، حدود ۷۰ سال مدرس حوزه علميه قم و حدود ۸۵ سال سرگرم فرا گرفتن و آموختن فقه آل محمد(ص) بودند. انصافاً كلمات گويا و جامعي است. ما در حوزه علميه شاخص توفيق را در سه چيز ميدانيم؛يك در عرصه تهذيب نفس، دنيا گريزي؛«من كان من الفقهاءصائناً لنفسه حافظاً لدينه مخالفا علي هواه مطيعا لامر مولاه» در اين عرصه مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني زبانزد است. وقتي مرجعيت مرحوم آيتاللهالعظمي اراكي(ره) مطرح شد، ايشان فرمودند بسيار خوشحال شدم كه ايشان هم به صحنه مرجعيت آمدند.
انس با قرآن، انس با نماز شب، ارادت ويژه به اهل بيت عصمت و طهارت(ع)، ما اين را شاخص ميدانيم يعني اگر يك طلبهاي را، يك عالمي را، يك واعظي را، يك مدرسي را، يك امام جمعهاي را و هر شخصيت علمي كه مشغلهاي اينچنيني دارند ببينيم كه انس ويژه با خدا ندارد، انس ويژه با اهل بيت عصمت و طهارت ندارد، از ديدگاه ما اگر عالمترين هم باشد آن ارزش بايسته را ندارد. اين روح است. اين جان است. در حوزه علميه هر قرآني را كه براي مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني ميآوردند يك دور اين قرآن را ميخواندند بعد هم ميدادند به دارالقرآن، كه اميدوارم موزه دارالقرآن، اين قرآنهايي كه ايشان شخصا خواندند و اهدا كردند را يك جا حفظ كنند.
شاخص ديگر توفيق از ديدگاه ما، تربيت شاگرد است. اگر يك مرجعي، يك عالم ديني هرچه توفيق پيدا كند، چهرههاي برجستهتري را تربيت ميكند. اين يك شاخص توفيق است. امام رضوانالله تعالي عليه اين ويژگي را داشتند. بسياري از چهرههاي شاخصي كه در صحنه علمي هستند و بسياري از كساني كه از دنيا رفتهاند تربيت شده امام(ره) بودند. مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره) اين توفيق را داشت كه بزرگاني را تربيت كند. شخصيتهايي مثل مرحوم آيتاللهالعظمي حاج شيخ مرتضي حائري يزدي فرزند استاد بزرگوارشان حاج عبدالكريم كه مرد بسيار بزرگي بود. شخصيتهايي مثل مرحوم آيتالله رباني شيرازي(ره)، مرحوم آيتالله مشكيني(ره)، مرحوم آيتالله احمدي ميانجي(ره)، شهدايي مثل شهيد آيتالله مطهري(ره)، شهيد آيتالله قاضي(ره)، شهيد آيتالله مدني(ره)، شهيد آيتالله بهشتي(ره) و شهيد آيتالله مفتح(ره). اين بزرگاني كه هم زيور علم را داشتند و هم زيور شهادت، از خرمن علم ايشان خوشه بر گرفتند.
مراجعي مثل آيتاللهالعظمي صافي گلپايگاني(مدظلهالعالي)، آيتاللهالعظمي مكارم شيرازي(مدظلهالعالي) و آيتاللهالعظمي جعفر سبحاني(مدظلهالعالي) كساني هستند كه از سفره علم ايشان بهرهمند شدند. اين يك شاخص توفيق است. اينكه كسي بتواند استاد لايق پيدا كند. اين يك سعادت است. استادي هم كه بتواند شاگرداني فرهيخته، مرجع، مدير، شجاع، اخلاقي، مهذب، اهل تأليف و اهل تصنيف تربيت كند آن مرجع هم مرجع موفقي است.
شاخص سوم موفقيت، آثاري است كه از آن فقيه ميماند. آثار كتبي مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره)در تأليفات خودشان مرقوم فرمودند حاشيه بر «عروه حاشيه بروسيله النجاه»، كتاب «الحج»، كتاب «الحدود»، كتاب «صلاه الجمعه» اين به قلم خود ايشان است. درسهاي ايشان هم كه تحت عنوان تقريرات چاپ شده نيز باقيات صالحات است. سه جلد كتاب «الحج»، «الهدايه علي من له والولايه» كه در رابطه با ولايت فقيه است. كتاب «القضاء و الشهادات»، «الدر منزوف في الاحكام الحدود» و كتابهاي ديگر. در اصول ايشان بر درس استاد بزرگوارشان مرحوم آيتاللهالعظمي حائري يزدي(ره)، بنيانگذار حوزه علميه قم حاشيه زدندكه از آثار نفيس و ماندگار است.
بخش ديگر از شاخصههاي توفيق يك مرجع را بايد در عرصه خدمات جانبي ببينيم. مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره) در اين عرصه هم بسيار موفق است. ۱۲ كار بزرگ و شاخص مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني انجام دادند كه بعد از ايشان كارهايي كه صورت گرفت در حقيقت ادامه تلاشهاي ايشان بود. اولين مدرسه علمي منظم را مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره) در قم تأسيس كردند. مديرش هم شهيد آيتالله بهشتي بود. مدارس علميه ديگري چون مدرسه حقاني و غيره بعد از اين، شكل گرفتند.
شاخص چهارمي نيز وجود دارد كه به نظر بنده شاخص مهمي است. ما دو جور فقيه داريم يك فقيهي كه بينش و منش او اين است كه از صحنه كنار باشد. دوم، فقيهي كه معتقد به حضور است. معتقد است كه بايد در صحنه باشد و از اسلام دفاع كند. من درصدد نقد نيستم اما ميگويم اين منش، منشي است كه پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) به ما ياد دادند. پيامبر(ص) و اهل بيتش سلامالله عليهم اجمعين حضور را ميخواهند. به همين دليل خودشان حاضر در صحنه بودند و نتيجه اين حضورشان به جان خريدن سختيها و سرانجام شهادت بود.
مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره) از علماي حاضر در صحنه بود. از همان دوره طلبگي به مرحوم آيتالله سيد نورالدين اراكي يك ارادت ويژه داشتند و آن عالم هم عالم حاضر در صحنه بود. از همان زمان، ظلم ستيزي در جان اين مرد بوده است. بعد ميرسيم به مسائل انقلاب؛ در مسائل انقلاب هم مرحوم آيتاللهالعظمي گلپايگاني(ره) هميشه در صحنه بودند. از شروع مبارزات در سال ۱۳۴۲ تا پيروزي و بعد از پيروزي انقلاب به تقويت نظام اسلامي همت گماردند.
