طرح تفصيلي شهر تهران با تمام حرف و حديثهايي كه از ابتداي مطرح شدن تا تصويب آن براي مجموعههاي تصميم ساز دولتي و شهري ايجاد كرد، از ابتداي سال مبناي تمامي برنامهريزيها و اقدامات شهري اعم از انواع ساخت و سازها قرار گرفته است. اما اينكه فلسفه نگارش و تلاش براي تصويب اين طرح پرحاشيه چه بود و اساساً مجموعه شهري تهران چرا براي اجراي اين طرح تا اين حد اصرار دارد به طرحها و اسناد جامعي بازميگردد كه از ساليان گذشته مبناي تئوريك مديريت شهري تهران بوده است. هدايت مديريت شهري تهران از سالهاي قبل حداقل با دو برنامه مادر تحت عنوان سند توسعه شهر تهران و طرح جامع تهران انجام ميشده و طرح تفصيلي به عنوان كاربرديترين شكل مديريت شهري جديد در نهايت براي به عمل رساندن شعارهاي اين دو طرح تئوريك تدارك ديده شده است؛ در اين دو سند جامع برخي اهداف براي چشمانداز شهر تهران تعريف شده كه در نهايت به فراهم آوردن زمينههاي لازم براي تبديل تهران به شهري امن و پايدار تأكيد ميكند. از آنجا كه همواره طرحهاي شهري بايد براساس طرحهاي بالادست و در راستاي تحقق آن برنامهريزي شوند ضرورت تطبيق اين طرحها با اسناد جامع از اهميت فوقالعادهاي برخوردار است؛ اما اينكه آيا طرح تفصيلي تهران مقدمهاي خواهد بود براي رسيدن به يك بستر شهري امن و پايدار نكتهاي است كه بيش از هر عامل ديگر بايد مورد توجه مسئولان قرار گيرد.
از ابتداي اجراي طرح تفصيلي در شهر تهران ابهاماتي به خصوص در عرصه املاك و ساخت و ساز پايتخت براي مالكان و سازندگان بروز كرد تا حدي كه برخي فعاليتها در اين زمينه متوقف شد يا به حالت تعطيل درآمد؛ به اذعان برخي انبوه سازان فعال در ساخت و سازهاي شهر تهران، اغلب كساني كه تا پايان سال قبل، يعني قبل از اجراي طرح تفصيلي، موفق به دريافت پروانههاي ساخت نشده بودند با آغاز سال جاري منتظر ماندند تا ببينند ضوابط جديد به چه صورت اعمال خواهد شد. واقع شدن برخي پلاكها در پهنههايي به غير از پهنههاي مسكوني براي مالكاني كه خواهان احداث مجتمعهاي مسكوني بودند يكي ديگر از ابهاماتي بود كه در نتيجه اجراي طرح تفصيلي شهروندان را با مشكلاتي مواجه كرد؛ اين در حالي است كه برخي از آنان پس از پذيرش شرايط جديد ملك خود در زمان مراجعه براي طي مراحل قانوني ساخت و ساز با اظهارات و ابهامات ضد و نقيضي مواجه شدند؛ سامانه استعلام وضعيت ملك براساس طرح تفصيلي، ملك آنان را در يك كاربري خاص همچون مسكوني يا تجاري نشان ميداد اما اين افراد در زمان مراجعه براي دريافت پروانه ساخت، از دفاتر خدمات الكترونيك ميشنيدند كه ملك مورد نظر در پهنهاي غير از آنچه سامانه نشان داده است قرار دارد. سازندگان در اظهارات خود در خصوص ابهامات پيش آمده در اين زمينه براي آنان، از مسئولان ارشد شهري درخواست كردند تا با اعمال نظارت و اصلاحات دقيقتر اطلاعات موجود را مطابق با واقعيتها شفافسازي كنند تا در مسير فعاليتهاي ساخت و ساز پايتخت وقفهاي ايجاد نشود.
آخرين جزئيات بازنگري در طرح تفصيلي پس از بروز مشكلاتي همچون واقع شدن دو پلاك مجاور در دو پهنه متفاوت، دو پهنه بودن برخي پلاكها و مناسب نبودن برخي از آنان براي واقع شدن در محدوده كاربري تجاري يا فضاي سبز، مديران ارشد شهر تهران از بازنگري و اصلاح ۱۵ درصد از موارد ابهامات موجود در اين زمينه تا پايان سال خبر دادند.
بنا بر اظهار معاون شهرسازي شهردار تهران، از ابتداي سال جاري – ابتداي اجراي طرح تفصيلي در شهر تهران ـ حدود يك ميليون دريافت استعلام از سوي شهروندان از سامانه استعلام طرح تفصيلي مندرج در پايگاه اينترنتي شهرداري به عمل آمده است و در مجموع بيش از ۷۰ درصد انتظارات موجود در نتيجه اجراي اين طرح به صورت موفقيتآميز در پايتخت محقق شده است.
در اين زمينه، عليرضا جاويد، ضمن تشريح سابقه اجرايي طرح تفصيلي در پايتخت به «جوان» اعلام كرد: طرح تفصيلي از ابتداي سال جاري پس از فرايند تصويب در كميسيون ماده ۵ عملاً وارد فاز اجرايي شد و پس از دريافت تأييديه شوراي عالي معماري و شهرسازي در نهم ارديبهشت ماه و امضاي دفترچه طرح، در تاريخ ۲۵ ارديبهشت سال جاري با حضور مسئولان و مديران ارشد شهري رونمايي شد.
وي با تأكيد بر همكاري مؤثر شهروندان تهراني در اجراي طرح تفصيلي، افزود: در خصوص آگاهي از ضوابط مربوط به املاك شهروندان، همكاري خوبي از سوي آنان از ابتداي سال تاكنون شاهد بودهايم و در مجموع روند اجرايي طرح را در نيمه اول سال ۹۱ به عنوان شش ماهه اول اجراي طرح تفصيلي مثبت ارزيابي ميكنيم. معاون شهرسازي شهردار تهران با بيان اينكه در سال جاري نيز روند صدور پروانهها و تأييد نقشهها مشابه سال قبل خواهد بود و هيچ مشكلي در اين زمينه وجود ندارد، خاطرنشان كرد: علاوه بر شهروندان، همكاري مؤثر و مثبت ساير ارگانهاي مرتبط با اجراي طرح تفصيلي پايتخت همچون شوراي اسلامي شهر تهران، كميسيون ماده ۵ شهرداري، شوراي عالي شهرسازي و معماري و ساير نهادهاي مرتبط با حيطه شهرسازي و حسن تعامل آنان با مجموعه شهرداري تهران يكي از مهمترين عوامل توفيقات كسب شده در مسير اجراي موفق طرح تفصيلي تهران است.
پاسخگويي بيش از ۷۰ درصد طرح تفصيلي در تهران جاويد با اشاره به اينكه سال اول اجراي طرح تفصيلي براساس قانون، سال تدقيق، پايش و بهينهسازي اجراي طرح و اصلاح برخي ابهامات موجود در فرايند اجراي طرح تفصيلي است، افزود: براساس وظيفه قانوني از ابتداي اجراي طرح تاكنون در معاونتهاي مربوطه، در حال پيگيري و اجراي فرايند اصلاحات مورد نياز در طرح هستيم و تا پايان سال مجموعه پيشنهادات اصلاحي را به دبيرخانه كميسيون ماده ۵ ارائه، تصويب و در نقشههاي جديد طرح تفصيلي اعمال ميكنيم كه پس از تأييد از ابتداي سال آينده اين نقشهها به اطلاع عموم هم خواهد رسيد. وي تأكيد كرد: براساس پيشبينيها و مطالعات انجام شده تاكنون ۷۰ تا ۷۵ درصد طرح تفصيلي براي شهر تهران جوابگو بوده است كه ۱۵ درصد موارد ابهام تا پايان سال جاري مورد بازنگري و اصلاح قرار ميگيرد و مابقي در مدت ۵ ساله اول اجراي طرح كه در واقع مقطع بازنگري راهبردهاي طرح جامع و تفصيلي است حل و فصل خواهد شد.
جاويد در پاسخ به اين سؤال كه ۱۵ درصد موارد بازنگري در سال جاري بيشتر مربوط به وجود ابهام در كدام حوزه شهري است، تصريح كرد: بيشتر اين موارد ابهام مربوط به تدقيق پلاكها در نقشههاي طرح تفصيلي است؛ به عنوان مثال ديده شده است كه بعضاً پلاكي در دو پهنه واقع شده يا دو پلاك مجاور در دو پهنه متفاوت قرار گرفتهاند، همچنين برخي پلاكهاي واقع در مسيرهاي فرعي كه در پهنههاي تجاري يا سبز قرار گرفتهاند براي اين دو كاربرد مناسب نيستند كه تمام اين موارد تا پايان سال جاري مورد بازنگري قرار ميگيرد.
مقاومت در بدنه شهرداري از بين رفت؟ معاون شهرسازي شهردار تهران درباره برخي مقاومتهاي موجود در بدنه شهرداري براي اجراي طرح تفصيلي قبل از اجراي طرح توضيح داد: طبيعتاً چون قرار بود پس از ۴۰ سال برنامه شهر تهران دچار تحول اساسي شود برخي نگرانيها و ابهامها در بدنه شهرداري وجود داشت كه در قالب برخي مقاومتها بروز ميكرد؛ اما با تدابير خوبي كه همزمان با اجراي طرح در زمينه شفافسازي و اطلاع رساني به خصوص در زمينه املاك شهر تهران صورت گرفت و وحدت رويهاي كه در اين ميان بين ارگانهاي مسئول برقرار شد، در نهايت تمام نگرانيها و مقاومتها از بين رفت.
