زماني كه مديريت شهري تصميم گرفت تا در خط ويژه ميدان آزادي تا تهرانپارس اولين خط اتوبوسهاي تندرو را راهاندازي كند، بسياري از كارشناسان با توجه به مشكلات پيش آمده در فاز اوليه اجرا،بسيار ايراد و خرده براين طرح گرفتند و آن را طرحي ناموفق و داراي هزينه بسياري عنوان كردند.
از احداث ايستگاههاي اتوبوسهاي تندرو گرفته كه به شكل ويژهاي بايد طراحي و ساخته ميشد تا چگونگي پياده و سوار شدن در اين اتوبوسها از جمله مواردي بود كه بارها و بارها طراحان و متوليان ترافيكي را در چالش قرار داد ولي پس از گذشت چندي هم مسافران با روش و شيوه استفاده از اين اتوبوسهاي تندرو آشنا شدند و هم مسئولان امر توانستند معايب موجود را رصد و رفع كنند.
براين اساس به سرعت اين خطوط تندرو مورد استقبال شهروندان در اين مسير قرار گرفت تا جايي كه به دليل ارزاني و سرعت و ساير مزيتهاي اين خط، ميزان استقبال مسافران براي استفاده از اين خطوط فراتر از ميزان ظرفيت پيش بيني شده قرار گرفت و طراحان اين پروژه اقدام به تغيير در مسير اين خط كردند.
احداث خطوط ۲ و ۳ تندرو زير بار مشكلات شهري احداث خطوط ۲ و ۳ تندرو به دليل آنكه مسيرهاي جنوبي و شرقي پايتخت كه در بافتهاي متراكم و خيابانهاي كم عرض واقع شده بود نيز با مشكلات بسياري همراه شد تا جايي كه به دليل تغيير در مسير برخي معابر عبوري بار ترافيكي در چند هفته اول بسيار افزايش يافت و گلايه شهروندان نيز به ساير معضلات و مشكلات موجود افزوده شد اما با تمهيدات در نظر گرفته شده و همكاري پليس راهور و همراهي شهروندان اين خطوط پرسرعت هم به تكميل ظرفيت رسيد كه تاكنون نيز به عنوان دومين وسيله سريع حمل و نقل عمومي درون شهري بعد از مترو جاي خود را در ميان شهروندان و سفرهاي درون شهري باز كرده است.
رقابت مترو و خطوط تندرو در زير زمين و معابر! در راستاي تكميل شبكه حمل و نقل عمومي و دسترسي آسان شهروندان به وسايل نقليه عمومي در برخي مكانها كه امكان احداث خطوط مترو وجود نداشت، خطوط پرسرعت تندرو (BRT) طراحي و احداث شده است.
به واقع به دليل آنكه احداث خطوط مترو بسيار زمانبر و پرهزينه است و امكان احداث آن در تمامي مسيرها امكانپذير نبوده، طراحي خطوط جديد اتوبوسهاي تندرو در نظر گرفته شده است تا شهروندان در مسيرهاي پرتردد بتوانند از وسيله تندرو بيشتر استفاده كنند. از آنجايي كه جابهجايي با تاكسي و حتي اتوبوس در بسياري از مسيرهاي درون شهري با ترافيك همراه است استفاده از خطوط تندرو همچنان در اولويت استفاده شهروندان قرار دارد.
تغيير نگاه نسبت به خطوط تندرو به دليل آنكه در گذشته معابر شهري از اتومبيلهاي شخصي انباشته نشده بود باور استفاده از اتوبوسها به افراد كم درآمد جامعه در نظر گرفته ميشد ولي با طراحي و راهاندازي خطوط تندرو و رفع معايب و نواقص اين خطوط علاوه بر افزايش استفادهكنندگان در شرايط حاضر به دليل افزايش بار ترافيكي معابر شهري، استفاده از اين خطوط در ميان بسياري از اقشار و طبقات جامعه گسترش يافته است؛ به گونهاي كه بسياري از افراد حتي با داشتن اتومبيل مدل بالا باز هم ترجيح ميدهند از اين خطوط به دليل مزاياي آن استفاده كنند. افزايش سرعت در عبور و مرور درونشهري، كاهش هزينههاي آمد و شد از جيب شهروندان، كاهش آلودگي و بار ترافيكي و افزايش امنيت و آسايش - به دليل آنكه ميزان تصادفات و صدمات در اين خطوط بسيار ناچيز است- سبب شده است تا همچنان اين خطوط به عنوان يك سيستم توسعه يافته حمل و نقل عمومي از سوي شهروندان مورد استفاده قرار گيرد.
افزايش خطوط تندرو به ۱۰ خط در حال حاضر شش خط سامانه تندرو در معابر و بزرگراههاي اصلي پايتخت فعال است و اين خطوط به دليل جايگاه ويژه آن در جابهجايي مسافران، امكان جابهجايي تا چند ميليون مسافر را در ظرفيت فعلي خود جاي داده است.
با بررسيهاي صورت گرفته قرار است پس از خط تندرو مسير رسالت BRT مسير بزرگراه امام علي (ع) نيز همزمان با افتتاح و تكميل اين مسير افتتاح شود و مورد بهرهبرداري قرار گيرد.
در اين زمينه مازيار حسيني، معاون فني و عمراني شهرداري تهران ميگويد: خطوط BRT در بزرگراه امام علي (ع) همزمان با ساخت آن در حال طراحي است و سياست كنوني شهرداري تهران، توسعه حمل و نقل عمومي است و خطوط BRT جزو خطوط اصلي حمل و نقل عمومي است و اين مسئله در بزرگراههايي كه به تازگي ايجاد ميشوند با جديت بيشتري در حال انجام است.
وي ميافزايد: در اين زمينه خط تندرو بزرگراه صدر نيز در حال مطالعه است و همزمان با بهرهبرداري از آن راهاندازي ميشود؛ به گونهاي كه در طبقه همكف صدر، خط تندرو ايجاد و پيش بيني ميشود كه از بزرگراه صدر آغاز و به سمت مدرس شمال و پارك وي منتهي شود.
ضرورت ارزيابي خطوط BRT با موازين استاندارد با گذشت پنج سال از احداث و راهاندازي خطوط BRT و مزايا و منافع اين خطوط لازم است تا بررسي و ارزيابي دقيقي در خصوص اين خطوط تندرو صورت گيرد تا ضمن شناسايي نقاط قوت و ضعف اين سيستم و رفع اين موارد و به كارگيري آنها در اجراي خطوط در دست مطالعه و برنامهريزي براي ارائه خدمات مطلوبتر به مسافران مدنظر قرار گيرد.
در اين زمينه امير روحي، مدير مطالعات و برنامهريزي حمل و نقل ترافيك مركز مطالعات برنامهريزي شهر تهران معتقد است به منظور ارتقاي بهرهوري و پيشتازي در حل مسائل مديريت شهري و توسعه پايدار اين مركز با همكاري شركت واحد اتوبوسراني تهران ارزيابي اين خطوط را مدنظر قرار داده است.
وي ميگويد: اين ارزيابي با تمركز بر ويژگيهاي عملكردي از قبيل سرفاصله تردد اتوبوسها، نحوه اخذ كرايه و ساعات سرويسدهي،زير ساختها شامل خصوصيات مسير، ايستگاهها و اولويتدهي به حركت اتوبوسها در تقاطع، كيفيت و نحوه اطلاعرساني به مسافران در ايستگاه اتوبوس و نيز يكپارچگي و تأمين دسترسي مناسب براي استفادهكنندگان صورت گرفته است.
با اين حال وي تأكيد ميكند به منظور بهبود شاخصهاي عملكرد سيستم در آينده ارائه سرويسهاي سريعالسير، برنامهريزي براي عبور بدون توقف برخي اتوبوسها از ايستگاههاي كم تقاضا، تجهيز مراكز كنترل خطوط و ايجاد ارتباط بهنگام با ناوگان، ارائه اطلاعات در ايستگاهها به منظور مديريت بهينه و نصب دروازههاي اخذ بليت پيش از سوار شدن در نماي ايستگاهها و خطوط و توجه به دسترسي عابران پياده و اقشار خاص مدنظر قرار خواهد گرفت.
هر چند قرار است اين شاخص ارائه و تكميل شود تا شهروندان راضيتر بتوانند از اين سيستم حمل و نقل عمومي تندرو استفاده كنند اما توجه به مشكلات موجود و رفع آن موارد لازم و ضروري است تا علاوه بر روانسازي رفت و آمد شهروندان، فرهنگ ترافيكي نيز ارتقا يابد.
