پنجاه و ششمين كنفرانس سالانه آژانس بينالمللي انرژي اتمي بامداد شنبه پس از كشمكشهاي بحثانگيز بين دو طيف از اعضاي داخلي اين آژانس پايان يافت. در يك طرف اعضاي جنبش غيرمتعهدها به رهبري ايران قرار داشتند كه ضمن تأكيد بر اصلاحات ساختاري در اين آژانس، خواستار پايان دادن به برخوردهاي تبعيضآميز هستند و به طور مشخص پيوستن رژيم صهيونيستي به معاهده منع توليد و گسترش سلاحهاي هستهاي موسوم به ان پي تي را دنبال ميكنند و در طرف مقابل رژيم صهيونيستي و ديگر كشورهاي غربي قرار دارند كه يا مانند اين رژيم به هيچ وجه زير بار امضاي ان پي تي و پايان دادن به سياست پنهانكاري هستهاي خود نميروند يا اينكه مانند كشورهاي غربي مواضع اعلامي و اعمالي شان كاملاً متفاوت و در تعارض با هم قرار دارد، به گونهاي كه درظاهر از طرح عاريسازي خاورميانه از سلاحهاي هستهاي حمايت ميكنند، اما درعمل همچنانكه در نشست اخير نيز مشاهده شد با هرگونه گامي كه در اين مسير برداشته ميشود مقابله ميكنند و ميكوشند آن را به شكست بكشانند. براي مثال بعد از تلاشهاي طاقتفرسايي كه جمهوري اسلامي ايران با همكاري ديگر اعضاي عربي و غير متعهدها براي قرار دادن پرونده اتمي رژيم صهيونيستي در دستور كار آژانس به عمل آورد، امريكا و ديگر كشورهاي غربي با تلاش خود آن را از دستور كار خارج كردند.
اين در حالي بود كه ساعاتي پيش از اين، اعضاي مجمع عمومي آژانس بينالمللي انرژي اتمي، قطعنامه پيشنهادي مصر در خصوص اجراي پادمان آژانس در خاورميانه را با ۱۱۱ رأي مثبت در برابر ۸ رأي ممتنع به تصويب رساندند كه در اصل رژيم صهيونيستي را مورد خطاب قرار ميداد، چراكه تنها اين رژيم است كه بهرغم داشتن زرادخانههاي اتمي از بازرسي آنها از سوي آژانس مخالفت ميكند.
رژيم صهيونيستي در حالي از پذيرش معاهده منع توليد سلاحهاي هستهاي طفره ميرود كه تاكنون قطعنامههاي متعددي در اين باره به تصويب رسيده است. مجمع عمومي سازمان ملل متحد از سال ۱۹۹۴ تا سال ۲۰۱۱ هر سال با صدورقطعنامهاي از اسرائيل خواسته است تا به ان پي تي بپيوندد و ازچارچوب اساسنامه و مقررات پادماني آژانس تبعيت كند. آژانس نيز از سال ۱۹۸۷ تا سال ۱۹۹۱ (پنج سال مدام) و همچنين در سال ۲۰۰۹ با صدور قطعنامه، درخواست مشابهي را مطرح كرده است.
در جريان كنفرانس عمومي آژانس در سال ۲۰۱۱ نيز از تمامي كشورهاي خاورميانه خواسته شد تا به معاهده ان پي تي بپيوندند و اين درحالي است كه در منطقه فقط رژيم اسرائيل است كه به ان پي تي نپيوسته است. يوكيو آمانو مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي نيز يك سال و نيم پيش خواستار پيوستن اسرائيل به معاهده منع گسترش سلاحهاي هستهاي (ان پي تي ) و بازديد از زرادخانه هستهاي اين رژيم توسط آژانس شد. آمانو در آن زمان با ارسال نامهاي به ۱۵۱ عضو آژانس بينالمللي انرژي اتمي، خواستار ارائه پيشنهاد براي چگونگي واداشتن اسرائيل به امضاي پيمان ان پي تي شد.
با اين حال به نظر ميرسد مقاومت هستهاي ايران در كنار دستاوردهاي متعددي كه براي خود و ديگر كشورهاي در حال توسعه به همراه داشته است، از اين جهت نيز حائز اهميت و تأثيرگذار بوده است كه فضايي را براي اعمال فشارهاي روز افزون بينالمللي بر آشكارسازي فعاليتهاي اتمي پنهاني رژيم صهيونيستي فراهم كرده است، به گونهاي كه امروزه ديگر حاميان غربي اين رژيم نيز همچون دهههاي گذشته نميتوانند از آن حمايت كنند كه اين مسئله تنگناها را روز به روز بر اين رژيم تنگتر ميكند.
از سوي ديگر بهرغم مانع تراشيهاي صورت گرفته، كنفرانس عمومي آژانس بينالمللي انرژي اتمي از ابعاد ديگر حاوي نتايج و دستاوردهاي مهم براي ايران بوده است، چنانكه در قطعنامه امنيت هستهاي براي نخستين بار در تاريخ آژانس به نتايج شانزدهمين اجلاس سران كشورهاي جنبش غيرمتعهدها در تهران در رابطه با امنيت هستهاي و همچنين لزوم اقدامات بينالمللي براي جلوگيري از خرابكاري در تاسيسات اتمي اشاره شد. همچنين در همين چارچوب و در موردي ديگر براي نخستين بار در تاريخ آژانس و به درخواست جمهوري اسلامي ايران موضوع «اصلاح ساختار سياست گذاري و تصميمگيري در آژانس بينالمللي انرژي اتمي» در دستور كار پنجاه و ششمين كنفرانس سالانه اين نهاد قرار گرفت كه با عملي شدن آن ميتوان به دموكراتيك شدن تصميمگيريها در اين نهاد اميدوار شد.
