چند سؤال كليدي در اين باره وجود دارد:آيا در تاريخ ديپلماسي امريكا به خصوص طي دوره جنگ سرد، چيزي به نام خط قرمز به اين شكل و شمايلي كه اسرائيليها از امريكا انتظار دارند، وجود داشته؟ منظور و هدف نتانياهو از تعيين خط قرمز چيست و چرا دولت اوباما از آن طفره ميرود؟
طي اين چند ماهي كه بحث امريكاييها با تلآويو بر سر برنامه هستهاي ايران بالاگرفته، تقريباً همه فهميدهاند كه رويكرد دولت اوباما به مسئله هستهاي ايران با نتانياهو و تيمش تفاوت دارد، هرچند سياستهايشان يكپارچه است. هر دو ميگويند با دستيابي ايران به سلاح هستهاي مخالفند ولي اسرائيليها ميگويند كه ايران نبايد به «قابليت» ساخت سلاح هستهاي دست پيدا كند، در حالي كه اوباما اصرار دارد كه از «دستيابي» ايران به «سلاح هستهاي» جلوگيري خواهد كرد. معناي رويكرد نتانياهو، جلوگيري از ادامه غنيسازي ايران براي دستيابي به وضعيت «مصونيت هستهاي» است در حالي كه مفهوم رويكرد اوباما، تأييد اعلام نشده غنيسازي و قرار گرفتن ايران در وضعيت «آستانه» است، به خاطر همين است كه امريكاييها تأكيد ميكنند هنوز زمان براي ديپلماسي وجود دارد ولي رژيم صهيونيستي ميگويد كه جامعه جهاني بايد پايان ديپلماسي با ايران را اعلام كند.
تاريخ ديپلماسي به خصوص دوران جنگ سرد، چندين رويارويي استراتژيك بين امريكا و شوروي را پشت سر گذاشته كه بحران موشكي كوبا در اكتبر ۱۹۶۲، نمونه نابي از اين روياروييهاست؛ بحراني كه دو ابرقدرت را تا مرز يك جنگ هستهاي تمام عيار پيش برد. در جريان بحران موشكي كوبا، جان اف كندي رئيسجمهور وقت امريكا روز ۲۲ اكتبر ۱۹۶۲ در واكنش به استقرار تأسيسات موشكي شوروي در كوبا دستور محاصره دريايي خليج خوكها را صادر كرد و گفت اگر كشتيهاي شوروي كه عازم كوبا هستند پس از رسيدن به خط محاصره به دستور « ايست» متوقف نشوند، غرق شوند. نتانياهو روز يكشنبه در گفت و گو با برنامه معرف «Meet the press» ان بيسي نيوز به همين مسئله اشاره كرد و گفت:«وقتي پرزيدنت كندي در جريان بحران موشكي كوبا، خط قرمز تعيين كرد، مورد انتقاد قرار گرفت ولي اين باعث شد كه جنگي اتفاق نيفتد و در واقع جنگ را به عقب زد و البته چندين دهه صلح با اتحاد شوروي را به همراه آورد.»
اگر همين استدلال نتانياهو درباره بحران موشكي كوبا را مبنا قرار بدهيم، كاخ سفيد بدون اينكه نامي از خط قرمز ببرد، چنين خطي را ترسيم كرده است. اوباما در گفت و گويي كه مارس امسال با مجله آتلانتيك انجام داد، گفت:« جلوگيري از دستيابي ايران به يك سلاح اتمي، جزو منافع امنيت ملي ايالات متحده است.» او چند روز بعد از اين گفت و گو در ملاقات با اعضاي آيپك تأكيد كرد:« سياست من «جلوگيري» از دستيابي ايران به يك سلاح اتمي است.» اوباما چهارشنبه قبل در گفت و گو با تلموندو هم گفت كه همانطور كه چند بار به صراحت اعلام شده، خط قرمز اين است كه ما تصميم نداريم دستيابي ايران به سلاح اتمي را قبول كنيم.
نكته جالب و البته مهمتر اين است كه ميت رامني نامزد جمهوريخواهان نيز لااقل در اين يك مورد با اوباما همنظر است. رامني در گفت و گو با شبكهاي بيسي نيوز گفته:« خط قرمز من اين است كه ايران نبايد سلاح هستهاي داشته باشد. . . ايران به عنوان يك كشور اتمي، براي ايالات متحده امريكا قابل قبول نيست.» رامني درجواب اين سؤال كه آيا خط قرمز او مثل اوبا هست يا نه، گفت:« بله».
واقعيت اين است كه نخست وزير رژيم صهيونيستي از امريكاييها خط قرمزي ميخواهد كه نه اوباما و رامني، بلكه هيچ رئيسجمهور ديگر امريكا نيز چنين خط قرمزي را تعيين نكرده و نخواهد كرد. به نظر ميرسد نتانياهو خواستار اين است كه واشنگتن يك فرجه زماني مشخص براي ايران تعيين كند. او در برخي مصاحبههايش به جاي استفاده از لفظ «خط قرمز يا red line» از اصطلاح «ضربالاجل يا deadline» استفاده ميكند كه بار زماني دارد. اين يعني وارد كردن واشنگتن به شمارش زماني معكوس جنگ با ايران؛ موضوعي كه اوباما به شدت از آن گريزان است. لئون پانتا وزير دفاع امريكا در جديدترين مصاحبه خود با فارين پاليسي، چنين درخواستي را رد كرد و توضيح داد:« خطوط قرمز، نوعي دعواي سياسي هستند كه براي در مضيقه قرار دادن افراد استفاده ميشوند.» وي افزود:« واقعيت اين است كه رؤساي جمهور امريكا، نخست وزيران اسرائيل يا هر كشور ديگري، دستهاي از خطوط قرمز كوچك در اختيار ندارند كه تصميمات آنها را تعيين كند.» همانطور كه ميبينيم، پانتا در اينجا از لفظ جمع «رؤساي جمهور» و « نخست وزيران» استفاده كرده تا بگويد كه در تاريخ ديپلماسي، هيچ كسي خط قرمز را به معني «ضربالاجل زماني» استفاده نكرده است.
نكته ديگر اينكه، نتانياهو اغلب اوقات وقتي به خط قرمز اشاره ميكند، از عبارت جمع «خطوط قرمز» استفاده ميكند. او نگفته كه چه چيزهايي را مد نظر دارد ولي به نظر ميرسد تأكيد دارد كه امريكاييها چندين چيز را به عنوان خطوط قرمز معرفي كنند. اين در حالي است كه امريكاييها ميگويند كه اگر خط قرمزي هم هست، يك چيز بيشتر نيست، آن هم دستيابي ايران به سلاح اتمي است؛ موضوعي كه مقامهاي ايران به كرات گفتهاند كه قصدي براي دنبال كردن آن ندارند و البته به نظر ميرسد امريكاييها هم تاكنون شواهدي درباره آن به دست نياوردهاند. پانتا در مصاحبهاش با فارين پاليسي گفته:«ارزيابي سرويسهاي اطلاعاتي امريكا نيز حاكي است كه ايران هنوز تصميم به ساخت بمب اتمي نگرفته است، اگرچه غنيسازي اورانيوم را ادامه ميدهد.»
