هواپيماي حامل ديپلماتهاي كانادايي روز جمعه در حالي تهران را ترك كرد كه سابقه قهر و آشتي سفراي كشورهاي غربي و رفت و آمدشان به ايران براي مردم تازگي ندارد و به قصهاي تكرار براي رسانهها تبديل شده است. با نگاهي به تاريخ ۳۳ ساله انقلاب اسلامي، ميتوان اين نكته را به خوبي ديد كه قهر سفراي غربي از ايران، سابقهاي طولاني دارد و از قضا هر بار نيز اين سفرا با سرافكندگي به محل كار خود در داخل خاك جمهوري اسلامي ايران بازگشتهاند.
نخستين خروج مفتضحانه سفراي كشورهاي غربي به ماجراي فتواي مشهور امامخميني(ره) درباره ارتداد سلمان رشدي بازميگردد كه طي آن سفراي كشورهاي اروپايي تحت فشار لابي صهيونيست مجبور به ترك خاك ايران شدند اما ديري نپاييد كه با آغاز دوران سازندگي در جمهوري اسلامي، اين سفرا به ايران بازگشتند، چراكه آنها حاضر نبودند سهم خود را در اقتصاد بزرگ ايران از دست بدهند، اما ماجراي دومين خروج سفراي غربي هم به قضيه ميكونوس باز ميگردد.
پس از اعلام رأي يكطرفه دادگاه آلماني در خصوص ماجراي ميكونوس، كشورهاي اروپايي نيز در اقدامي هماهنگ سفراي خود را از ايران فراخواندند. حدود چند ماه پس از اين خروج بود كه رهبر معظم انقلاب در واكنشي قاطعانه عنوان كردند: «البته دستگاه دولتى ما كه بحمدالله مواضع بسيار خوبى در مقابل حركتهاى زشت اينها داشته است، از حالا به بعد هم بايستى با كمال قدرت عمل كند و در مرحله اول، سفير آلمان را فعلاً تا مدتى نبايد راه بدهد كه به ايران بيايد. بقيه هم كه مىخواهند به عنوان يك حركت به اصطلاح آشتىجويانه برگردند، مانعى ندارد.
خودشان رفتهاند، خودشان هم برمىگردند. ديدند كه رفتنشان هيچ اهميتى ندارد. اينها مىخواهند برگردند، مانعى ندارد، اما در رفتن سفراى ايران به كشورهاى آنها، هيچ عجلهاى نبايد بشود. بايد سر صبر و فرصت ببينند چه چيزى مصلحت است، هر چه كه عزت اسلامى اقتضا مىكند ـ همان طور كه هميشه گفتهايم ـ همان گونه عمل كنند.» درست پس از اين مواضع مقتدرانه رهبر انقلاب بود كه سفراي اروپايي يك به يك به محل كار خود بازگشتند و سفير آلمان هم كه عجله زيادي براي بازگشت به سفارتخانه خود در تهران داشت، آخرين نفري بود كه پا در خاك ايران گذاشت.
اين موضوع در خصوص روابط ايران و كانادا نيز صادق است؛ چراكه در ماجراي تسخير سفارت امريكا در آبان سال ۵۸، سفارت كانادا كه سعي در ايفاي نقش براي آزادي كاركنان سفارت همسايه جنوبي خود را داشت و در اين زمينه نيز سنگ تمام گذاشت، سفير خود را از ايران خارج كرد و اين كشور تا سال ۱۳۷۶ عملاً روابط ديپلماتيك در سطح سفرا با جمهوري اسلامي نداشت، اما اشتياق براي حضور در جمهوري اسلامي باعث شد كه اين كشور، تمامي تلاش خود را براي جلبنظر دولت وقت ايران براي فرستادن سفير به جمهوري اسلامي انجام داد.
سفارتخانههايي براي جاسوسي اما نكتهاي كه در اين ميان كمتر مورد توجه قرار گرفته است، نقش سفارتخانههاي خارجي در جمعآوري اطلاعات و ارائه آن به سرويسهاي جاسوسي است. موضوعي كه چندان توجهي به آن نشده و همواره شاهد مماشات بخشهاي مختلف نظام با اين سفارتخانههاي جاسوسي بودهايم. پايگاههايي كه نقش اصلي در هدايت بسياري از اقدامات عليه جمهوري اسلامي را به عهده دارند. سفارت كانادا نيز از اين قاعده مستثنا نيست و در جريان حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ تحركات زيادي براي جمعآوري اخبار، هدايت برخي جريانات و پناهدادن به نيروهاي معاند جمهوري اسلامي انجام داد. موضوعي كه اين سؤال را در اذهان بسياري به وجودآورد كه با توجه به تلاش دنياي غرب براي تحريم و به انزوا كشاندن جمهوري اسلامي ايران و همچنين اقدامات ضدامنيتي كه سفارتخانههاي كشورهاي غربي در داخل خاك ايران انجام ميدهند، چه نيازي به ميزباني از سفارتخانههاي كشورهاي متخاصم با جمهوري اسلامي و ارائه خدمات به آنها وجود دارد؟
چگونه برخورد كنيم؟
اما با نگاهي به تمام آنچه كه در خصوص رفت و برگشتهاي ديپلماتهاي غربي و نقش آنها در وقايع ايران ذكر شد، به راستي شيوه برخورد جمهوري اسلامي با كشورهايي كه با زير پاگذاشتن تمامي قوانين ديپلماتيك و كنوانسيونهاي بينالمللي به صورت يكطرفه اقدام به تعطيلي سفارتخانههاي خود كردند، چيست؟ اين سؤالي است كه از احمد بخشايش اردستاني، محمدصالح جوكار و حسن كامران اعضاي كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس پرسيدهايم.
قطع روابط اقتصادي با شركتهاي كانادايي در همين ارتباط، احمد بخشايش اردستاني با اشاره به تعطيلي غيرمعمول سفارتخانه كانادا در تهران، به خبرنگار جوان گفت: ما نيز بايد بر اساس عرف ديپلماتيك كانادا را تحت فشار قرار دهيم، اگرچه اين شيوه درستي نيست كه همانند آنان جنگ رواني راه بيندازيم. وي در خصوص شيوههاي برخورد با دولت كانادا عنوان كرد: ما چندين راه در اين خصوص داريم كه گزينه اول ما صدور بيانيه عليه دولت كانادا و اعتراض رسمي نسبت به اين موضوع است.
اين نماينده مجلس در خصوص راه دوم برخورد با كانادا افزود: راه دوم، پيگيري اين اقدام يك طرفه دولت كانادا، در مجامع بينالمللي و سازمان ملل است و از اين طريق تلاش كنيم كه دولت كانادا را به خاطر اين اقدام در سطح بينالمللي محكوم كنيم.
بخشايش اردستاني در ادامه افزود: يكي ديگر از شيوههاي برخورد با دولت كانادا قطع روابط اقتصادي با شركتهاي كانادايي است و فكر ميكنم اين موضوع بسيار براي آنها گران تمام شود، چراكه با توجه به شرايط اقتصادي دنيا، آنها هرگز حاضر به از دست دادن بازار ايران نيستند. وي خاطرنشان كرد: جمهوري اسلامي بايد از طريق رسانههاي خود اين موضوع را به مردم كانادا تفهيم كند كه اين حركت تحت تاثير رژيم صهيونيستي صورت گرفته و يك نوع انتقامگيري از جمهوري اسلامي به دليل برگزاري موفقيت آميز اجلاس سران عدم تعهد است. اين نماينده مجلس در پايان خاطرنشان كرد: من اعتقاد دارم كه با توجه به شرايط اقتصادي جهان و اهميت جمهوري اسلامي در تحولات جهاني، كاناداييها براي حفظ منافع اقتصادي و سياسي خود در جمهوري اسلامي، سفارت خود را در ايران بازگشايي كنند.
دولت كانادا دست نشانده انگليس است همچنين در ادامه محمد صالح جوكار، ديگر عضو كميسيون امنيت ملي نيز در اين خصوص عنوان كرد كه دولت كانادا از مدتها قبل سفارتش در داخل كشور ما غيرفعال بود و مشكلاتي را هم براي مردم ما و دانشجويان ما و نيز در زمينه تأمين ارز دانشجويي براي دانشجويان و حتي بستن بعضي از حسابهاي شهروندان ما در كانادا ايجاد كرده بود. وي دولت كانادا را يك دست نشانده حكومت انگليس خواند و افزود: وقتي كه سفارت انگليس بسته ميشود و طرح قطع ارتباط با انگليس به صورت مصوبه قانوني در ميآيد، از كانادا كه نوكر و دست پرورده انگليس است نيز انتظار غير اين ميرود.
نماينده مجلس خاطرنشان كرد: در اين دو دهه اخير لابي صهيونيستي در دولت كانادا حاكم بوده و به صراحت ميتوان گفت كه با فشار صهيونيستها هيئت حاكمه كانادا تصميم به تعطيلي سفارت خود گرفته و ارتباطش را با جمهوري اسلامي قطع كند. وي تصريح كرد: ما بايد خيلي قبلتر اقدام به تعطيلي سفارت كانادا ميكرديم چراكه با اين تعامل و سطح ديپلماتيك ضعيف چيزي عايد ما نميشد. ضمن اينكه واقعاً ما در سايه ديپلماسي فعال در دنيا ميتوانيم منافع خودمان را تأمين كنيم نه اين ديپلماسيهاي سطح پايين. ما از بستن سفارت كانادا استقبال ميكنيم و ميگوييم كه اصلاً سودي براي ما نداشت و اگر منفعتي هم بود براي طرف مقابل بود. عضو كميسيون امنيت ملي مجلس به يكپارچه نبودن دولت و مردم كانادا اشاره كرد و افزود: ما شاهد هستيم كه سياستمداران كانادا با اين موضوع مخالفت كردند و حتي برخي رسانهها گفتهاند كه وزير خارجه كانادا، نتانياهو است و او براي سياست خارجي كانادا تصميمگيري ميكند.
كانادا پشيمان خواهد شد حسن كامران يكي ديگر از اعضاي كميسيون امنيت ملي در همين ارتباط با اشاره به تعطيلي سفارت كانادا در تهران عنوان كرد كه اصولاً ما نيازي به اين روابط نداريم. البته ما هميشه در روابط با كانادا سعه صدر نشان داديم و در روابط دوجانبه و چندجانبه سعي كرديم رفتار شايستهاي نشان دهيم.
وي تصميم تعطيلي سفارت كانادا در تهران را تصميمي صهيونيستي دانست و افزود: مقامات عاليرتبه كانادا به خصوص نخست وزيرشان، ريشههايي صهيونيستي دارند. مؤيد اين موضوع هم استناد آنان به يك سري حرفهاي تكراري و مصرف شده صهيونيستها است كه تازگي هم ندارد. حسن كامران در ادامه ابرازي اميدواري كرد كه ملت كانادا از دولتشان بخواهند كه منافع مردمشان را دنبال كنند. اين عضو كميسيون امنيت ملي در ادامه خاطرنشان كرد: ما اصولاً سعي كرديم بر مبناي مصلحت و عزت و حكمت و آنچه كه به نفع منافع مليمان هست، سياست خارجيمان را دنبال كنيم و سعي كرديم كه در تعطيلي سفارت كانادا پيشقدم نشويم و قطعاً آنها كه خود پيشقدم شدند، خودشان پشيمان ميشوند.
