كوفي عنان فرستاده مشترك دبيركل سازمان ملل و اتحاديه عرب براي اولين بار شكست مأموريت خود در سوريه را قبول كرد ولي پيشنهاد كرد كه براي برونرفت از وضعيت كنوني، راهحلهاي جايگزين، به خصوص «نقش ايران به عنوان بخشي از راه حل» در نظر گرفته شود.
به گزارش «جوان»، كوفي عنان در گفت و گويي كه شامگاه شنبه لوموند آن را منتشر كرده گفت: «اين بحران ۱۶ ماه است كه ادامه دارد ولي من سه ماه است كه درگير آن شدهام. در اين مدت تلاشهاي قابل توجهي انجام شده تا اين وضع به طور مسالمت اميز و سياسي حل و فصل شود ولي صراحتاً (ميگويم) ما موفق نشدهايم و هيچ تضميني هم وجود ندارد كه در آينده موفق شويم.» عنان ادامه داد:« اما آيا ما جايگزينهاي ديگر را هم بررسي كردهايم؟ آيا ما جايگزينهاي ديگري هم روي ميز داريم؟ شوراي امنيت معتقد است كه اين مأموريت در زمان خودش تعريف نشده، نقش خود من هم همينطور بوده است.»
عنان در بخشي ديگر از سخنانش، ايران و البته روسيه را به عنوان بخشي از راهحل سوريه برشمرد و بر استفاده از نقش ايران تأكيد كرد:«روسيه داراي نفوذ است ولي من مطمئن نيستم كه تحولات را روسيه به تنهايي تعيين ميكند. ايران هم يك بازيگر است. اين كشور بايد بخشي از راهحل باشد. اين (كشور) نفوذي دارد كه ما نميتوانيم از آن چشم بپوشيم.»
بخش مهمي از سخنان عنان هم به تشريح علت شكست مأموريت ناظران در سوريه اختصاص پيدا كرد؛ موضوعي كه گفته ميشود عنان آن را براي افزايش اختيارات ناظران مطرح كرده است:«بعضي وقتها ادعا ميشود ناظران غير مسلح از متوقف كردن خشونت ناتوان بودهاند، ولي اصلاً نقش آنها، چنين چيزي نبوده است. آنها فقط براي اين به سوريه آمدند تا ببينند كه آيا طرفها به تعهداتشان براي متوقف كردن (اقدامات) خصمانه عمل ميكنند يا نه.» عنان همچنين از كشورهايي كه به طور مداوم به روسيه به خاطر مواضعش در بحران سوريه حمله ميكنند انتقاد كرد و گفت:«چرا از كشورهايي كه اسلحه و پول به سوريه ميفرستند و داراي تأثير در اين كشور هستند، سخني نميگويند؟»
ايران مشكلي بعد از روسيه؟
اين دست كم براي دومين مرتبه است كه عنان بر لزوم چشم نبستن به نقش ايران در بحران سوريه تأكيد ميكند. پيش از عنان، مقامهاي روس طي چند هفته به خصوص سرگئي لاوروف وزير خارجه، نزديك به ۱۰ بار تأكيد كرده بودند كه ايران بايد بخشي از گروه تماس بينالمللي براي حل بحران سوريه باشد؛ موضوعي كه امريكا، انگليس، فرانسه و برخي ديگر از كشورهاي اروپايي در سه نشست تونس، استانبول و پاريس آن را ناديده گرفتند و البته روسيه و چين هم در نشست ژنو شركت نكردند.
در بين محافل سياسي در غرب و حتي روسيه، تقريباً كسي نقش و نفوذ ايران بر حكومت اسد را انكار نميكند ولي امريكا و اروپا معتقدند تهران تلاش خواهد كرد امتياز ورود خود به عنوان ميانجي پرنفوذ در بحران سوريه را، پاي ميز مذاكرات با ۱+۵ دريافت كند، به همين خاطر بود كه سوزان رايس نماينده امريكا در سازمان ملل، ايران را بخشي از مشكل سوريه توصيف كرد:«ايران تا به امروز نشان نداده است كه آماده مشاركت سازنده در حل و فصل مسالمتآميز سياسي در سوريه است.»
صرف نظر از اينكه امريكا و اروپا نگاه خوشبينانهاي به حضور ايران به عنوان بخشي از راهحل بحران سوريه ندارند، در تهران نيز چشمانداز چندان اميدواركنندهاي نسبت به تغيير اين وضعيت ديده نميشود. چندي قبل، حسين شيخالاسلام مشاور رئيس مجلس شوراي اسلامي در گفت و گو با خبرگزاري مهر، اعلام كرد كه ايران روي نيروهاي داخلي و حكومت سوريه نفوذ دارد و... از سوي ديگر اخيراً با معارضان سوري نيز تماسهايي برقرار كرده (است)، همچنين منابع نزديك به محافل ديپلماتيك در تهران تأييد ميكنند كه تهران طي ماههاي اخير طرح هايي «ملموس» و «قابلپذيرش» را به طرفهاي دخيل در بحران سوريه ارائه كرده است كه با وجود استقبالهاي اوليه، اين طرحها بيپاسخ ماندهاند. يك منبع آگاه كه خواست نامش فاش نشود، به خبرنگار «جوان» گفت: «آنها پيشنهاد عنان را نخواهند پذيرفت، آنها نميخواهند ايران بخشي از راهحل باشد، ميخواهند ايران را بخشي از مشكل نشان دهند.» وي افزود:« چه دليلي دارد كه ايران را به عنوان بخشي از بحران قبول كنند؟! روسيه به تنهايي براي آنها مشكل برانگيز شده و راهحلهاي مدنظر را سد كرده است، ايا ميخواهند ايران را هم به معضلاتشان اضافه كنند.»
ايران بخشي از بازي غرب نخواهد بود مقامهاي سياسي بلندپايه در تهران و نيويورك از اينكه ايران به عنوان بخشي از راهحل بحران سوريه باشد، استقبال ميكنند. محمد خزايي، سفير جمهوري اسلامي ايران در سازمان ملل هفتم تير ماه در آستانه نشست دوستان سوريه در ژنو اعلام كرد كه تهران مايل است به برقراري صلح در سوريه كمك كند. او گفت:«اگر بعضي از كشورها مايل نيستند كه ايران در نشست ژنو شركت كند، اين مشكل خودشان است.» خزايي به «نفوذ و نقش سازنده» جمهوري اسلامي در منطقه اشاره كرد و گفت:«اين واقعيت را نبايد ناديده گرفت.»
با اين حال، منابع نزديك به محافل ديپلماتيك در تهران ميگويند كه تهران براي ورود به هر گونه گفت و گو با سوريه شرطهايي دارد كه غرب بايد آنها را قبول كند. يك منبع گفت: «آنها بايد ايران را به عنوان بخشي از راهحل قبول كنند نه بخشي از مشكل و اين موضوع بايد در مواضع آنها بيان شود.» اين منبع اضافه كرد:«ايران در هيچ نشستي كه مسئله مداخله نظامي به عنوان بخشي از راهحل بحران سوريه باشد، شركت نخواهد كرد.
آنها بايد صحبت كردن از گزينه نظامي را كنار بگذارند.» تحليلگران مسائل استراتژيك در تهران، به سخنان اخير هنري كيسينجر اشاره ميكنند كه سوريه را نقطه شكلگيري نظم جديد بينالمللي ميداند. آنها ميگويند كه در چنين شرايطي، غرب نميخواهد ايران به عنوان بخشي از يك بازي بزرگ در سوريه باشد كه آينده موازنه قدرت در سطح خاورميانه و جهان را تعيين خواهد كرد. منبع ياد شده در واكنش به اين تحليل گفت:« ايران هم قبول نخواهد كرد بخشي از بازي غرب در سوريه باشد.»
رزمايش زميني، دريايي و هوايي سوريه آغاز شد نيروهاي مسلح سوريه رزمايش چند روزه هوايي، زميني و دريايي را با آزمايش موشكهاي دريايي، ساحلي و قايقهاي موشكانداز آغاز كردند. سانا نوشت: نيروهاي مسلح ما بر اساس برنامه تمريني نظامي فرماندهان كل ارتش و نيروهاي مسلح در سال جاري، اجراي رزمايش نظامي چندروزهاي را كه در آن انواع نيروهاي زميني، دريايي و هوايي حضور دارند، آغاز كرد.
اين رزمايش به فاصله چند روز بعد از سقوط هواپيماي جنگي تركيه و در شرايطي كه تهديد نظامي عليه حكومت ليب به اوج رسيده برگزار ميشود كه بيان آمادگي دمشق براي رويارويي نظامي با تهديدهاي احتمالي است. خبرگزاري رسمي سوريه هدف اين رزمايش را آزمايش آمادگي رزمي ارتش سوريه و ميزان قدرت آن در اجراي مأموريتهاي محوله در شرايط احتمالي جنگي در سه سطح هوا، زمين و دريا اعلام كرد. به گزارش سانا، نيروي دريايي سوريه در آغاز اين رزمايش موفق شد با حملات فرضي مقابله و اهداف فرضي را با دقت بالا هدفگيري كند كه اين امر نشاندهنده آمادگي بالاي نيروي دريايي سوريه در استفاده از سلاحهاي جديد و پيشرفته است.
اين رزمايش كه با حضور مقامهاي عاليرتبه نظامي از جمله ژنرال داود راجحه، وزير دفاع سوريه آغاز شد، به مدت چند روز و به منظور سنجش آمادگي نيروهاي مسلح سوريه ادامه خواهد داشت.
