به گزارش «جوان» مذاكرات بغداد به گونهاي پيش رفت كه همه كارشناسان و تحليلگران هستهاي تنها نتيجه آن را ادامه مذاكرات در مسكو دانستند. پس از آن همواره تحليلها و اطلاعات منتشر شده به اين سمت پيش ميرفت كه نبايد از گفت و گوهاي مسكو نيز انتظار گشايشي داشت، اما تماس تلفني يك ساعته كاترين اشتون، رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا و سعيد جليلي، دبير شوراي عالي امنيت ملي ايران چنين انتظاري را برآورده كرد.
شش كشور ۱+۵ به مدت دو روز (دوشنبه و سهشنبه) در استراسبوگ فرانسه گرد هم آمدند تا با يكديگر بر سر چگونگي توافقات هستهاي با ايران به مذاكره بپردازند. اشتون در پايان روز اول گفتوگوهاي استراسبورگ با سعيد جليلي تماس تلفني برقرار كرد و سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه نيز بلافاصله بعد از نشست استراسبورگ و به طور مستقيم راهي تهران شد كه هر دو اتفاق ميتواند احتمال توقف مذاكرات ايران با ۱+۵ در مسكو را كمتر كند.
البته به طور دقيق نميتوان گفت كه جليلي و اشتون در اين يك ساعت چه به يكديگر گفتند اما خلاصه آنچه در خروجي رسانهها قرار گرفت اين بود كه توافقي بين اين دو بر سر مسائل مهم و راهگشا صورت گرفته است. به گزارش سايت ايران هستهاي مطابق خبر رسمي كه از جانب دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي ايران منتشر شده، اشتون در اين گفت وگو با تعديل اساسي مواضع پيشين خود، قبول كرده است كه بسته پنجمحوري ايران كه در بغداد به ۱+۵ ارائه شد، در دستور كار مذاكرات مسكو قرار داشته باشد. بنابر آنچه منابع مطلع در تهران ميگويند كاترين اشتون در گفت وگوي تلفني با دكتر جليلي اين موضوع را به طور كامل پذيرفته است كه بسته ايران جزو دستور كارهاي رسمي مذاكرات مسكو خواهد بود، اين مسئلهاي است كه گروه ۱+۵ در مذاكرات بغداد ابتدا نپذيرفت و پس از آنكه با تهديد قطع مذاكرات از جانب ايران مواجه شد، پذيرفت كه بيانيه پاياني كه از سوي اشتون در انتهاي مذاكرات بغداد قرائت شد، نگاه ايران و غرب در كنار هم گنجانده شود، بيآنكه ۱+۵ تصريح كند موضوع غنيسازي ايران را به عنوان دستور كار مذاكرات آينده پذيرفته است.
محور اول از اين بسته پنج محوري اين بوده است كه گروه ۱+۵ بايد رسماً حق غنيسازي ايران را بپذيرد و تضميني هم كه در مقابل، براي مطمئن شدن اين گروه از صلح آميز باقي ماندن برنامه هستهاي ايران ارائه خواهد شد، علاوه بر بازرسيهاي روتين آژانس كه هماكنون در حال انجام است، فتواي رهبر معظم انقلاب اسلامي مبتني بر حرمت ساخت و استفاده از سلاحهاي كشتار جمعي به ويژه سلاح هستهاي است.
مكالمه تلفني اشتون جليلي نشان ميدهد موضوعي را كه ۱+۵ نه در بغداد رسماً پذيرفت و نه در مذاكرات پشت پرده باقري- اشميت، اكنون پذيرفته است.
ناظران در تهران ميگويند مهمترين دليل اين اتفاق اين است كه گروه ۱+۵ دورنماي شكست مذاكرات مسكو و قطع مذاكرات را در دستور اصرار بر دستور كار انحصاري خود به وضوح مشاهده كرده است.
بنابراين آنچه اكنون رخ داده اين است كه ۱+۵ پذيرفته موضوع ۲۰ درصد به موازات و همزمان با موضوع پذيرش رسمي غنيسازي در ايران مورد بحث قرار خواهد گرفت. درگير شدن ۱+۵ در بحث پذيرش غنيسازي در ايران به معناي سست شدن پايههاي قطعنامه است كه خود به خود منجر به متزلزل شدن اجراي تحريمها خواهد شد.
رئيس هيئت مذاكره كننده ايران تأكيد بر اينكه در مسكو محورهاي پنجگانه پيشنهاد ايران را به روشني بيان خواهيم كرد، اظهار داشت: پاسخ مناسب به اين محورها ميتواند موجب پيشرفت گفتوگوها شود. جليلي در گفت و گوي تلفني خود با اشتون، لزوم احترام به توافقهاي استانبول و بغداد را مورد تأكيد كرد.
مسكو راه به كجا ميبرد
همزمان با انتشار خبر پذيرش بسته پيشنهادي ايران در بغداد براي مورد بحث قرار گرفتن آن در مذاكرات مسكو، برخي از منابع اعلام كردند كه ايران موافقت كرده تا درخصوص پشنهادهاي ۱+۵ در مسكو به مذاكره بپردازد. يكي از عمدهترين دلايل به توافق نرسيدن مذاكرات تا كنون اين بوده كه دو طرف پيش از آغاز گفت و گوها دستور كار مشخص و توافق شدهاي نداشتند و عموماً در زمان گفت و گوها با پيشنهادهاي جديد يكديگر روبهرو ميشدند كه تا پيش از مذاكرات انتظار آن را نداشتند. بنابراين قدرت تصميمگيري در حين مذاكره به صفر ميرسيد.
مسئلهاي كه باعث شد كاترين اشتون مذاكرات بغداد را با نااميدي ترك كند. اما گفتوگوهاي جليلي و اشتون اين اميد را زنده كرده است كه دستور جلسه مذاكرات مسكو از ابتدا مشخص كند. اما مسئله اين است كه منابع غربي عموماً خبر دادهاند كه جمهوري اسلامي ايران پيشنهادهاي ۱+۵ را پذيرفته است. خبرگزاري رويترز روز گذشته نوشت كه ايران موافقت كرده در مذاكرات مسكو بر مبناي بسته پيشنهادي ۱+۵ به گفت و گو بپردازد. عمده اختلاف دو طرف نيز به موضوع غنيسازي بازميگردد كه خبرها حاكي است غرب در پيشنهادي كه ميگويد ايران پذيرفته تا بر سر آن مذاكره كند، حق غنيسازي فعاليتهاي صلح آميز هستهاي مورد تأييد قرار گرفته است.
خوش بينيها و اما و اگرهاي مسكو در كنار گفتوگوهاي تلفني يك ساعته اشتون با جليلي برخي از رسانهها و كارشناسان غربي نگاه خوشبينانهاي به مذاكرات مسكو دارند. روزنامه انگليسي «فايننشالتايمز» نوشت: گفتوگوهاي اشتون - جليلي توانست بار تنشهايي را كه بر سر «آينده برنامه هستهاي ايران» وجود داشت، به طرز محسوسي كاهش دهد. ديدويد ايگناتوس هم در يادداشتي كه ديروز واشنگتن پست آن را چاپ كرد، نوشت: « گفتوگوهاي هفته آينده با ايران در مسكو احتمالاً آنطور كه نگرانيها وجود داشت، به سمت شكست پيش نخواهد رفت. مذاكرهكننده ارشد ايران گفته كه آماده است و بررسي طرح دولتهاي غربي درباره ايران براي خارج كردن اورانيوم ۲۰ درصدي خودش به عنوان اولين گام به سوي يك توافق هستهاي گستردهتر است.
جليلي همچنين از درخواست ايران براي برگزاري نشست ابتدايي جهت آماده شدن براي نشست مسكو، عقب نشست. ايگناتوس به نقل از يك ديپلمات غربي نوشته: «آنها عقب نشيني كردند. آنها طراحي يك شكست را براي مسكو كرده بودند تا به خاطر آن ما را ملامت كنند.» او گفتوگوي تلفني اشتون با جليلي را بعد از چند هفته، «يك پيروزي ديپلماتيك البته كوچك» براي اشتون خواند.
او با اشاره به گفتوگوي جليلي با اشتون گفت: « فرمولي كه ما دربارهاش توافق كرديم اين بود كه آنها ذيل طرح ما وارد مذاكره خواهند شد و در مقابل، ما هم اندكي درباره ايدههاي آنها (نه طرحشان) فكر خواهيم كرد.» به گفته اين ديپلمات غربي كه با ايگناتوس صحبت كرده، قدرتهاي غربي هنوز پيشنهادي درباره متوقف كردن تحريمهاي اقتصادي كه روزهاي ۲۸ ژون ويكم جولاي اجرايي خواهد شد ندادهاند ولي گفته كه « گامهاي ايران با گامهاي متقابل جواب داده خواهد شد. » لورا روزن كه به شدت مذاكرات هستهاي ايران را دنبال ميكند، در مقالهاي كه در المانيتور به چاپ رسانده بر اين اعتقاد است كه دولت امريكا به دنبال توافق گسترده با ايران است.
اين در حالي است كه تلآويو هنوز تمايلي به منطقيسازي روند مذاكرات ندارد. موشه يعلون وزير امور استراتژيك رژيم صهيونيستي در اين خصوص گفته تا زماني كه ايران غنيسازي را به طور كامل متوقف نكند، خواب به چشمان اسرائيل مهمان نخواهد شد.
