مراجعه نكردن خودروها به مراكز معاينه فني و بيتفاوتي پليس راهنمايي و رانندگي در كنترل وسايل نقليه فاقد برچسب معاينه فني سبب شده است تا حدود 1.5 ميليون خودرو از ۴ ميليون خودروي موجود در شهر تهران كه نيازمند معاينه فني هستند به جاي كاهش آلودگي هوا، سبب افزايش آلودگي هوا در پايتخت شوند.
نگاه و توجه به بحث معاينه فني خودروها در سال ۱۳۵۳ در كانون توجه قانونگذاران قرار گرفت و اولين مركز معاينه فني در پايتخت در سال ۱۳۶۹ احداث شد و مورد بهرهبرداري قرار گرفت تا عاملي باشد براي حفظ سلامت، رعايت استاندارد خودرو و كاهش آلودگي هوا. بحث توجه به معاينه فني خودروها همزمان با افزايش آلودگي و آلايندگي هواي تهران جديتر شد، به گونهاي كه با روند رو به رشد آلودگي هوا روال عادي معاينه فني حالت جبري بيشتري به خود گرفت.
اجبار شدن معاينه فني خودروها در شهر تهران و نظارت بر اين امر يكي از عوامل كاهش آلودگي هوا بود كه مدنظر مسئولان و متوليان امر قرار گرفت. براساس آمارهاي اعلامي از سوي سازمان هواشناسي و مراكز كنترل آلودگي هوا، روزهاي پاك در شهر تهران به كمترين ميزان خود رسيده و تقويم هواي پاك مختص اوايل بهار و برخي روزهاي پاييزي شده است، گاه با افزايش آلودگي هوا و با تعطيليهاي اعلام شده، مسئولان درصدد هستند تا از ميزان آسيب و خسارت آلودگي هوا بكاهند و اين اقدام و ساير اقدامات فقط در حد يك مسكن مقطعي جواب داده و دوباره سايه آلودگي چتر خود را بر سر شهرنشينان باز ميكند.
1.5 ميليون خودرو در پايتخت بدون معاينه فني
از آنجايي كه بيش از ۸۰ درصد آلودگي هواي تهران ناشي از منابع متحرك و احتراق ناقص سوخت در خودروهاست ميتوان گفت كه عوامل متحرك بيشترين ميزان آلايندگي را وارد هواي تهران ميكنند.
به منظور كاهش آلودگي هوا و رعايت استانداردهاي لازم تأكيد فراواني بر معاينه فني خودرو صورت ميگيرد. بر اين اساس به گفته سيد علي رضوي مديرعامل ستاد مركز معاينه فني خودروهاي شهر تهران هر ساله از حدود ۴ ميليون خودروي در حال تردد در شهر تهران ميبايد حدود ۲ ميليون و ۴۰۰ هزار خودرو معاينه فني شوند و برچسب معاينه دريافت كنند.
اين مسئول با اشاره به آمار خودروهايي كه براي معاينه فني مراجعه ميكنند، ميگويد: در سالهاي ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۹ هر ساله حدود يك ميليون و يكصد هزار خودرو براي معاينه به مراكز معاينه فني مراجعه كردهاند اما در سالهاي اخير كه بحث آلودگي هوا شدت يافته است از تعداد خودروهايي كه براي معاينه فني مراجعه ميكنند به شدت كاسته شده است، به گونهاي كه در سال ۱۳۹۰، در مجموع حدود ۷۶۰ هزار خودرو و در دو ماهه ابتدايي سال جاري نيز ۱۱۳ هزار خودرو به اين مراكز مراجعه كردهاند.
براساس گفتههاي مديرعامل ستاد مركز معاينه فني خودروهاي تهران در حال حاضر حدود 1.5 ميليون خودرو كه ميبايد معاينه فني بشوند به جاي تدابير لازم براي كاهش آلودگي هوا و رعايت استانداردهاي لازم به عاملي براي افزايش آلودگي هوا تبديل شدهاند و تاكنون اقدامي مهم و جدي در اين خصوص صورت نگرفته است.
براين اساس به برخي دلايل در زمينه كاهش مراجعه خودروها به مراكز معاينه فني كه ميتوان اشاره كرد عبارتند از:
- مصوبه مجلس براي افزايش سن خودروها براي دريافت معاينه فني
- فقدان نظارت لازم از سوي پليس راهنمايي و رانندگي براي كنترل خودروهاي فاقد برچسب معاينه فني
- كوتاهي محيط زيست در نظارت بر عملكرد دستگاهها در بحث كاهش آلودگي هوا
به واقع مشكل آلودگي هوا و معاينه فني فقط به همين موارد ختم نميشود بلكه برخي مراكز در حاشيه پايتخت با جدي نگرفتن معاينه فني، فقط اقدام به صدور برچسب معاينه فني ميكنند. در اين زمينه دكتر مجيد مخدوم، كارشناس محيط زيست معتقد است كه معاينه فني خودروها فقط در مراكز مكانيزه تهران جدي گرفته ميشود و در بسياري شهرها از جمله شهرهاي حوالي تهران سختگيريهاي فني كه در تهران وجود دارد، انجام نميشود.
مخدوم در توضيح اين مطلب به سايت «سما» ميگويد: در اين شهرها برچسب معاينه فني به وسيلهاي براي سودجويي تبديل شده است و حتي در مواردي بدون آنكه خودروها به مراكز معاينه فني شهرهاي مذكور مراجعه كنند به راحتي برچسب معاينه فني براي آنها صادر ميشود و همچنين در مقابل خودروهاي سالمي كه عيب فني ندارند در مراكز معاينه فني شهرهاي فوق به بهانههاي واهي رد ميشوند تا با پرداخت هزينه تنظيم موتور در تعميرگاههاي مجاور برچسب معاينه فني براي آنها صادر شود.
كميته سه جانبه مسئول صدور مجوز مراكز معاينه فني خودرو
اما آنچه نبايد از نظر دور داشت آن است كه طبق قانون كميته سه جانبهاي متشكل از نمايندگان پليس راهنمايي و رانندگي محيط زيست و شهرداري با تشكيل كارگروه، هم مسئول صدور مجوز هستند و هم نظارت بر اينگونه مراكز را در شهر تهران بايد انجام دهند.
اينكه چرا برخي مراكز معاينه فني در تهران در معاينه فني خودروها كوتاهي ميكنند و چگونه برچسبهاي معاينه فني صادر ميشود را بايد مسئولان متولي پاسخ دهند .
همچنين نبايد از نظر دور داشت كه آيا صدور برچسب معاينه فني دليل محكمي است بر رعايت استانداردهاي لازم يا اينكه اين برچسبها، برچسبي است براي پوشاندن عيوب سوخت مصرفي، توليد خودروها و معاينه فني خودروها.
