سفر ٩روزه رهبر معظم انقلاب به كرمانشاه، توجه اغلب رسانههاي جهان را به سوي اين استان باختري ايران جلب كرد. در اين روزها اصليترين خبرگزاريها و رسانههاي منطقه و جهان از زاويهي نگاه خودشان به انتشار تمام يا بخشي از مواضع آيتاللهالعظمي خامنهاي در ديدارها و سخنرانيهاي ايشان پرداختند.
به گزارش پايگاه اطلاعرساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتالله خامنهاي، روزنامهها و خبرگزاريهايي مانند يورونيوز، سيانان، رويترز، شينهوا، الجزيره، ايافپي تلگراف، گاردين، يوپيآي، سيبياس، هافينگتونپست، بيبيسي، ديلياستار، الشرقالاوسط، هاآرتص، واشنگتنپست، نيويوركتايمز، دويچهوله، اسكاينيوز، سوئيساينفو، يواسايتودي، جروزالمپست، فاكسنيوز و فارينپاليسي و گلوبالپُست از نخستين روزهاي سفر رهبر انقلاب به كرمانشاه به انعكاس اخبار اين سفر پرداختند. روزنامههاي منطقه همچون عكاظ، الخليج، الاهرام، السفير، القبس، اليومالسابع، الانباء و المدينة نيز رويدادهاي اين سفر را براي مخاطبان خود منتشر كردند.
«باج ندادن ايران به آمريكا» و «كوتاه نيامدن در برابر تحريمها»، «علل خشم و عصبانيت دولتمردان آمريكايي از ايران»، «رشد علمي ايران»، «تحليل بيداري اسلامي منطقه» و «معني انقلاب در كشورهايي مثل مصر و تونس» از موضوعاتي بودند كه در تيررس رسانهها قرار گرفتند. البته برخي موضوعات بيش از بقيه مورد توجه رسانهها قرار گرفت و برخي نيز با جنجال همراه شد.
١. جنجال بر سر توطئهي آمريكا و ماجراي ترور سفير سعودي يك روز پيش از آغاز سفر، وزير دادگستري آمريكا، ايران را به دستداشتن در طرح ترور سفير عربستان در آمريكا متهم كرد. بعد از آن اين خبر بهطور وسيعي در ساير رسانهها پخش شد و اكثر قريب به اتفاق رسانههاي جبههي غرب، هجوم شديدي را عليه جمهوري اسلامي ايران آغاز كردند. روزنامهي گاردين با هدف تقويت اتهامات آمريكا، اين سؤال را در سرخط خبرهايش قرار داد كه «آيا رهبر ايران به دنبال جنگافروزي در منطقه است؟» روزنامهي سعودي «عكاظ» هم نوشت «رهبر ايران و فرمانده سپاه قدس از طرح ترور سفير سعودي در واشنگتن اطلاع داشتهاند»
البته «الجزيره» رويهاي نسبتاً متفاوت را اتخاذ كرد و بر خلاف بسياري از رسانهها كه اتهام آمريكا را به عنوان يك خبر قطعي مخابره كرده بودند، از اين موضوع به عنوان يك ادعا ياد كرد. الجزيره از پيمان آمريكا و عربستان براي مقابله با ايران خبر داد و از روابط و تماسها بين باراك اوباما و ملك عبدالله بهويژه در روزهاي اخير سخن گفت.
روز اول سفر، با بايكوت خبري استقبال مردم كرمانشاه از رهبر انقلاب و پوشش گستردهي سناريوي ترور سفير عربستان سعودي گذشت. پس از سخنراني معظمله در گيلانغرب بود كه رسانهها واكنش جدي و قاطع رهبر انقلاب در اينباره را منعكس كردند. دو محور در تيتر رسانههاي غربي خودشان را قرار دادند: «امروز هيچ دولتي در ميان ملتها به اندازهي آمريكا منفور نيست.» و تيتر ديگر اينكه: «اتهامات آمريكا سخيف و بيمعني است.»
خبرگزاري فرانسه نوشت: «آيتالله خامنهاي كه خطوط اصلي در سياست خارجي ايران را تعيين ميكند، براي نخستين بار بهصراحت در اين باره سخن گفت و هيچگونه مسئوليتي را در قبال ترور سفير سعودي نپذيرفت. رهبر ايران تأكيد كرد كه توطئههاي آمريكا راه به جايي نبرده و نخواهد بُرد.»
سيانان نيز به نقل از رهبر انقلاب نوشت: «دشمن از تمام ابزار و وسايل براي انزواي ايران و ترساندن بقيه از ايران استفاده ميكند، اما همچون گذشته نتيجهاي جز نفرت مردم از حاكميت آمريكا به بار نميآيد.»
خبرگزاري رويترز هم به سفر ٩روزهي استاني رهبر ايران اشاره كرد و نوشت: «آيتالله خامنهاي، اتهامات غرب عليه ايران را بياساس خواند و گفت: آنها مدام ميگويند كه به دنبال منزوي كردن ايران هستند، در حالي كه خودشان در انزوا به سر ميبرند.»
خبرگزاري شينهوا با اشاره به فرمايشهاي رهبر انقلاب نوشت: «رهبر ايران تأكيد كرد كه براي رويارويي با هرگونه عمليات آمريكا عليه ايران آماده است.»
ديگر رسانههاي منطقه و جهان نيز فرمايشهاي رهبر انقلاب را منعكس كردند كه بعضاً با نظرات گوناگون كاربران مواجه ميشد؛ اما در اين ميان، نظرات كاربران الجزيره جلب توجه مينمود.
محمد از جده نوشت: «اي مسلمانان بايد بدانيد كه آمريكا دروغگوترين و فريبكارترين دولت جهان است و بيشترين فتنهانگيزي را در كشورهاي منطقه انجام ميدهد و همهي اينها به خاطر منافع خودش است.»
طارق از آمريكا هم معتقد بود: «من هيچ فايدهاي براي ايران در اين مسأله نميبينم. هركس چيزي ميداند، خواهش ميكنم به ما هم اطلاع بدهد.»
كاربر ديگري به نام هاني تأكيد كرد: «در اينجا يك چيز وجود دارد كه متأسفانه عربها به آن توجه نميكنند و آن اين است كه نظام آمريكا ميتواند دروغ بگويد و با تأييد يك دروغ، افكار عمومي را قانع كند. آمريكا امروز ميتواند براي هركدام از ما و هر نظام و هر حاكمي يك اتهام دست و پا كند. چرا شك داريد كه رهبران عرب از آمريكا ميترسند؟ آمريكا يك كشور بزرگ رسانهاي است. حرف آمريكا را باور نكنيد؛ حتي اگر رهبران عرب باور كنند.»
احمد از عربستان هم ابراز داشت: «حرف آمريكا را باور نكنيد. او شيطان بزرگ است كه ميخواهد ما را به جنگ با ايران بكشاند.»
از سوي ديگر پايگاه «المنار» طي يادداشتي به قلم طلال عتريسي، استاد دانشگاه بيروت نوشت: «سخنان امام خامنهاي پيامي آرام از سرزميني بود كه تحريمها آنرا خسته نكرده است.» المنار در اين يادداشت با اشاره به فرمايشهاي رهبر ايران و تلاشهاي آمريكايي سعودي ضد ايران تصريح كرد «ايران تنها كشور جهان عرب و اسلام است كه با اين لحن مقتدرانه و باصلابت با آمريكا سخن ميگويد. امام خامنهاي در سخنان اخير خود ميخواست چند پيام به واشنگتن بدهد: آنها نميتوانند ايران را در جهان عرب تبديل به يك مترسك بكنند. ايشان همچنين ميخواست اين پيام را بدهد كه كشورش در مقابل تحريمهاي گذشتهي آمريكا از طريق شوراي امنيت و تحريمهايي كه هماكنون قصد اجراي آنها را دارد، سر فرود نخواهد آورد. علاوه بر اينها، امام خامنهاي با لحن قاطع خود اين پيام را به جهانيان داد كه تهران براي هر سناريوي آمريكا در نهايت آمادگي است.»
نويسندهي اين يادداشت همچنين تأكيد كرد: «سخنان امام خامنهاي مانند سخنان شخصي بود كه از خودش و تواناييهاي كشورش مطمئن است. لحن كلام ايشان خالي از هرگونه ترس و ترديد و كاملاً روشن و بهدور از هرگونه تهديد مستقيم و صداي بلند بود و اين نشانهي سخنان يك پيشواي هدفمند است كه ميخواهد بگويد كشورش احساس خطر نميكند و ترس و نگراني بر آن حاكم نيست.»
مسألهي بازداشت دو ايراني متهم به طراحي ترور در آمريكا و پخش خبر آن در شرايط سفر، گرچه دلايل آمريكايي فراواني دارد كه سياست صدور بحران يكي از آن هدفها است، اما در اين بين بايد به نكتهي مهم ديگري هم توجه كرد. آمريكاييها نميخواستند در حاليكه در ديگر كشورهاي خاورميانه، مردم خواستار تغيير حاكمان خود هستند، جهان، دلبستگي ايرانيان به اهداف و آرمانهايشان را ببيند.
٢. جنبش والاستريت و پايان سرمايهداري در غرب يكي ديگر از پردامنهترين مباحثي كه از همان آغاز سفر رهبر معظم انقلاب به كرمانشاه مورد توجه رسانهها قرار گرفت، اظهارات ايشان دربارهي جنبش والاستريت بود كه در چند نوبت به آن اشاره شد؛ به طوري كه دهها هزار خبرگزاري، روزنامه و پايگاه اطلاعرساني و اينترنتي، اين بخش از سخنان رهبر انقلاب را به زبانهاي مختلف پوشش دادند. بيشتر رسانههاي دنيا با اين تيتر به استقبال فرمايشهاي ولي امر مسلمين رفتند: «تشكر آيتالله خامنهاي از جنبش والاستريت».
بيبيسي نوشت: «آيتالله علي خامنهاي، رهبر انقلاب اسلامي ايران، در اجتماع دهها هزار نفري مردم در شهر كرمانشاه با اشاره به حوادث والاستريت گفت: ممكن است مسئولان آمريكايي موفق به سركوب اين اعتراضات شوند، اما اين تحولات روزي توسعه خواهد يافت تا جايي كه به طور كلي نظام سرمايهداري در آمريكا و غرب سرنگون ميشود.»
خبرگزاري يوپيآي ابراز داشت: «رهبر ايران تأكيد كرد كه نظام سرمايهداري به دوران پاياني خودش رسيده است و سركوب شديد معترضان از سوي دولت انگليس بهترين دليل بر اين مسأله است.»
روزنامهي كويتي القبس هم با اشاره به سخنراني رهبر انقلاب در جمع مردم كرمانشاه نوشت: «[آيتالله] سيد علي خامنهاي رهبر ايران گفت كه اعتراضات مردمي در آمريكا و اروپا تا سقوط نظام سرمايهداري ادامه خواهد يافت و مسئولان آمريكا تمام تلاش خود را به كار بستند تا از اهميت اعتراضات در والاستريت بكاهند. رهبر ايران سقوط نظام سرمايهداري در غرب و آمريكا را حتمي دانست.»
ديپينيوز هم با انتشار عكسي از ناآراميهاي والاستريت، از انتقال اين اعتراضات به لندن خبر داد و با ارائهي گزارشي تفصيلي از اعتراضهاي مردمي در آمريكا نوشت: «جنبش اعتراضي معروف به تسخير والاستريت همچنان ادامه دارد و حتي ابعاد وسيعتري پيدا كرده است. در اين بين، [آيتالله] علي خامنهاي رهبر ايران پيشبيني كرد كه اين اعتراضات تا سقوط نظام سرمايهداري ادامه خواهد يافت.»
٣. تفرقه ميان مسلمانان؛ خط استراتژيك بيگانگان وحدت اسلامي و سخنراني حضرت آيتالله خامنهاي در جمع مردم پاوه نيز مورد توجه رسانهها و بهويژه رسانههاي منطقه قرار گرفت. بسياري از اين رسانهها با اشاره به تأكيدهاي رهبر انقلاب اسلامي نوشتند: «اختلاف ميان شيعه و سني، چه در سطح جهان اسلام و چه در سطح داخل ايران، خط استراتژيك بيگانگان است و مسلمانان اعم از شيعه و سني داراي اشتراكات فراوان ديني و عقيدتي هستند.»
روزنامهي القبس چاپ كويت در همين باره از قول رهبر انقلاب نوشت: «هيچكس نميتواند بين اهل سنت و شيعيان ايران تفرقه ايجاد كند.» القبس افزود: «رهبر ايران با بيان اينكه اهل سنت كشورش بدون هرگونه مشكلي در كنار شيعيان زندگي ميكنند، تأكيد كرد: اگر دشمنان بتوانند بين اهل سنت و شيعيان تفرقهافكني كنند، به اين راضي نخواهند شد و به تفرقهافكني بين اهل سنت روي خواهند آورد.»
راديو لبناني النور هم در پايگاه اينترنتي خود نوشت: «امام خامنهاي در جمع باشكوه مردم پاوه در استان كرمانشاه بر وحدت آنها براي مقابله با دشمنان تأكيد كرد و گفت: دشمنان مقابل پيشرفت و بيداري مردم مسلمان منطقه توطئهافكني ميكنند و به دنبال فتنهافكني بين مسلمانان هستند و ميخواهند وحدت در امت اسلامي را نابود كنند و از سرمايههاي ايشان بهرهبرداري نمايند.»
٤. ساختار نظام سياسي؛ رياستي يا پارلماني؟
سخنان رهبر انقلاب دربارهي پويا بودن نظام جمهوري اسلامي و شاهدمثال ايشان دربارهي تغيير سيستم حكومتي در ايران از رياستي به پارلماني از ديگر محورهايي بود كه به صورت بسيار جدي مورد توجه و گمانهزني رسانهها قرار گرفت. رسانههايي چون فاكسنيوز و روزنامهي انگليسي تلگراف در اين باره نوشتند: «اظهارات رهبر ايران مبني بر احتمال حذف رياستجمهوري و تشكيل نظام پارلماني، نوعي تهديد از سوي ايشان به رئيسجمهور بود.»
روزنامهي اماراتي البيان در همين زمينه نوشت: «آيتالله خامنهاي از احتمال برچيده شدن ساختار رياستي و تبديل شدنِ آن به نظام پارلماني سخن گفت و همين عبارت كوتاه، موجي از تحليلهاي سياسي را به همراه داشت و بيشتر روزنامههاي ايران را بر آن داشت تا همين جملهي كوتاه را تيتر كنند.»
خبرگزاري فرانسه نيز نوشت: «رهبر ايران از تغيير ساختار سياسي در ايران سخن گفت و البته از آن به عنوان يك احتمال ياد كرد، اما طرح اين احتمال، باب جديدي از بحث دربارهي انتخاب رئيسجمهور در ايران را گشود.»
مجلهي خبري ديپلمات هم با اشاره به فرمايشهاي رهبر انقلاب دربارهي ساختار سياسي ايران، به تحليل شرايط كنوني در ايران پرداخت و اين سؤال را در برابر خوانندگانش مطرح ساخت كه «آيا احمدينژاد آخرين رئيسجمهور ايران خواهد بود؟»
طرح يك مثال آنچنان مورد توجه رسانهها قرار گرفت كه خودبهخود محورهاي مهم سخنراني ديدار دانشجويان مغفول ماند. با نگاهي به ديدارهاي دانشجويي رهبر معظم انقلاب در سفرهاي استاني سالهاي گذشته اين نكته مشخص است كه رهبري در اين ديدارها به ارائهي مباحث مبنايي و انديشهاي در حوزهي انقلاب اسلامي ميپردازند. طرح بحث «ضرورت اعتماد به نفس ملي» در يزد، «نگاه كلان به اهداف و خصوصيات و موانع انقلاب اسلامي» در شيراز، «نماي كلي و الزامات پيشرفت بومي» در سنندج، «ضرورت و اهميت بصيرت» در قم و پرداختن به «زنجيرهي منطقي حركت انقلاب اسلامي» در دانشگاه رازي كرمانشاه؛ زنجيرهاي كه از انقلاب اسلامي شروع و به جامعهي اسلامي ختم ميشود. در اين ميان بحث پيري و جواني نظام اسلامي و معناي نوسازي در جمهوري اسلامي مطرح شده است: «نوسازى نظام ممكن است، اما به معناى تجديدنظر در آرمانها نيست؛ زيرا اين آرمانها فطرى است.»۱ و «نوسازى به معناى تغيير نظامات، تغيير سازوكارها، تغيير سياستها، عملى است، ممكن است، در مواردى هم لازم است و مانع از تحجر است؛ منتها بايد بر طبق اصول باشد.»۲ دو مثال هم مطرح شده است؛ يكي اصل ٤٤ و ديگري تغيير نظام رياستي كه رسانهها به اولي توجهي نميكنند ولي دومي تيتر اصلي صفحات ميشود و خط اصلي سخنان رهبري در هياهوي اين مثال مورد غفلت واقع ميشود.
رفتار رسانهاي جبههي غرب در سفر رهبر انقلاب اسلامي به كرمانشاه در مقايسه با سفر قم دو تفاوت عملكردي داشت. در سفر قم سياستگذاري آنها از همان روز اول بر پوشش اخبار و نمايش آن بر اساس خواست خودشان بود. به همين دليل تمام تمركز خبري خود را بر روي سخنراني روز اول و عبارت «ميكروب سياسي» بردند. اما استقبال مردم، مراجع و علما و برنامههاي سفر، همگي برخلاف پيشبينيهاي آنها از آب درآمد و پوشش خبري سفر قم به ضرر آنها تمام شد. شايد از همين رو بود كه در سفر كرمانشاه دو خط عملكردي توسط اين رسانهها دنبال شد. خط اول بايكوت سفر بود كه با گذشت زمان شكسته شد و خط دوم، ايجاد سناريويي جديد براي فضاسازي عليه ايران بود؛ تا به اين وسيله پوشش خبري سفر كرمانشاه و اخبار پيرامونيش گم شود و پيام انقلاب اسلامي به ملتها نرسد. اما آيا پيام انقلاب اسلامي به ملتها نرسيده است؟
پينوشتها:
١. بيانات رهبر معظم انقلاب در ديدار با دانشجويان كرمانشاه، ٢٤/٧/١٣٩٠
