با وجود بهانه‌تراشی‌های جدید آلمان بر سر قبرس صورت می‌گیرد

نفوذ گام به گام تركیه در اتحادیه اروپا

دكتر نعمت‌الله عبدالرحیم‌زاده - حضور رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر تركیه در ورزشگاه المپیك برلین برای دیدن بازی فوتبال بین تیم‌های آلمان و تركیه فرصتی بود تا او همراه با آنگلا مركل، صدر اعظم و كریستین وولف، رئیس‌جمهور، به دور از دغدغه‌های سیاسی به تماشای مستقیم این بازی بنشیند. البته این آرامش خاطر اردوغان فقط در همین 90 دقیقه بازی خلاصه می‌شد و اصل مسئله فردای آن روز و مذاكرات او با مركل بود. آلمان‌ها با انجام این بازی در ورزشگاه المپیك برلین به نوعی خوشامدگویی خود را به اردوغان نشان دادند چراكه این شهر بیشترین تعداد ترك‌های مهاجر در آلمان را دارد، اما خوشامدگویی آنان محدود به این اقدام تشریفاتی بود و در مذاكرات سیاسی رویه اصلی خود را ادامه دادند.مركل و بهانه‌های تازهمركل پس از گفت‌وگو با اردوغان مقابل خبرنگاران حاضر شد تا نشان دهد كه موضوع قبرس هنوز یكی از موانع بر سر ورود تركیه به اتحادیه اروپاست. او گفت كه هنوز نمی‌توان درباره نتیجه گفت‌وگوها با نخست‌وزیر تركیه داوری كرد اما حاضر است كه به حل مشكل قبرس كمك كند و در این زمینه به سفر خود به قبرس در ژانویه سال آینده میلادی اشاره كرد. لحن كلام مركل نشان داد كه پاسخ او به درخواست اردوغان در مورد همكاری آلمان برای ورود كشورش به اتحادیه كماكان منفی است و هنوز از مسئله قبرس در جهت مخالفت خود بهره‌برداری می‌كند. تاكید مركل بر قضیه قبرس از آن جهت اهمیت دارد كه این موضوع نه تنها حل نشده بلكه بر پیچیدگی‌های آن اضافه شده و از این‌رو، او می‌تواند از آن برای مانع‌تراشی بر سر راه عضویت تركیه در اتحادیه اروپا استفاده كند. در واقع، چالش بین دو بخش یونانی نشین و ترك‌نشین قبرس به صورتی است كه بعد از گذشت نزدیك به پنج دهه هنوز هیچ راه‌حلی برای آن متصور نیست و اردوغان نیز نمی‌تواند از حمایت بخش تركیه نشین عقب‌نشینی كند و مركل با آگاهی از این وضعیت است كه بر این موضوع پافشاری می‌كند. بهانه دیگر مركل به اقلیت ترك آلمان مربوط می‌شد. او با وجود تاكید بر اینكه به هیچ وجه قصد یكسان‌‌سازی انسان‌ها و انكار هویت قومی یا ملی مهاجران را ندارد، اما از كسانی كه وارد این جامعه می‌شوند و در كنار مردم آلمان زندگی می‌كنند، انتظار دارد تا به قوانین و مقررات و همچنین به ارزش‌های فرهنگی این جامعه احترام بگذارند. در این بین، او بر اهمیت آموزش زبان آلمانی برای همه مهاجران تاكید كرد و معلوم بود كه منظور اصلی او آلمانی‌های ترك تبار است. سخنان مركل در حضور اردوغان با توجه به همزمانی با اظهارات هورست زهوفر، نخست‌وزیر ایالت بایرن آلمان، در مورد مهاجران خارجی و به خصوص ترك و عرب اهمیت خاصی پیدا می‌كند. زهوفر در مصاحبه با هفته‌نامه آلمانی فوكوس بر اختلاف فرهنگی میان مهاجران ترك و عرب با جامعه آلمان انگشت گذاشته بود و مخالفت خود را با پذیرش این دست مهاجران بیان كرده بود. به‌رغم مخالفت گسترده آلمانی‌های ترك تبار با عقیده زهوفر، سخنان مركل نشان داد كه او هم عقیده با زهوفر است و از آن حمایت می‌كند.واكنش اردوغاناردوغان در واكنش به مركل ضمن بیان خشنودی مهاجران ترك از زندگی در آلمان و جذب آنان در این جامعه پذیرفت كه هنوز مشكلاتی وجود دارد و دولت تركیه حاضر است برای جذب بهتر ترك ‌تباران در جامعه آلمان كمك كند. تحقق وعده اردوغان چندان طولی نكشید و درست سه روز بعد اگمن باغیش، وزیر امور اروپایی تركیه، از ترك‌های آلمانی تبار خواست تا زبان آلمانی یاد بگیرند و در جامعه آلمان ادغام شوند. او كه در مصاحبه با روزنامه آلمان بیلد این سخنان را بیان می‌كرد به نوعی بر سخنان سه روز پیش اردوغان مهر تایید زد. هم سخنان اردوغان در مصاحبه مطبوعاتی مشترك با مركل و هم سخنان بعدی باغیش حاكی از این است كه دولت تركیه در برابر موضع آلمان قصد دارد سیاستی نرم را دنبال كند تا به جای كشاندن موضوع به نقطه تقابل با آلمان زمینه جلب همكاری این كشور فراهم شود. این سیاست تركیه از آن جهت است كه بعد از رفراندوم 12 سپتامبر و توفیق بسته پیشنهادی دولت، اردوغان توانست تا یكی از خواست‌های اصلی اروپا مبنی بر كاهش قدرت نظامیان را تامین كند. او با این موفقیت به آلمان رفت تا گام دیگری برای پیشبرد موضوع ورود تركیه به اتحادیه بردارد زیرا می‌داند آلمان نقش تعیین‌كننده‌ای در اتحادیه دارد. این حركت اردوغان حاكی از تحرك گام به گام و محتاطانه تركیه در قبال سرسختی دولت آلمان است به گونه‌ای كه از یك‌سو سعی دارد تا مواضع اصولی خود را به خصوص در مورد قبرس و حمایت از بخش ترك نشین آن حفظ كند و از سوی دیگر، زمینه گفت‌وگو با طرف‌های اصلی اتحادیه اروپا و به ویژه آلمان را حفظ كند. دولت تركیه با این سیاست هم نشان می‌دهد كه مانند گذشته آن حد اشتیاق وافر در ورود به اتحادیه را ندارد و حاضر به عقب‌نشینی از مسئله قبرس نیست اما با این وجود، از هر فرصتی برای پیشبرد مسئله نیز فروگذاری نمی‌كند .