بعد از سخنرانی علیاکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی، در پنجاه و چهارمین کنفرانس سالانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی، عزم و اراده جمهوری اسلامی برای از سرگیری هر چه سریعتر گفتوگوها بر سر پرونده هستهای معلوم شد.
او پس از اشاره به موضوع تامین سوخت مورد نیاز برای راکتور هستهای تهران در برابر نمایندگان دیگر کشورها اعلام کرد، «بار دیگر ما گروه وین را به از سر گیری گفت و گوها، بدون تاخیر بیشتر و بر مبنای بیانیه تهران، که در سطح بین المللی مورد تصدیق قرار گرفته، فرامیخوانیم».
این سخن صالحی در این کنفرانس به روشنی موضع رسمی ایران در این قضیه را در برابر نمایندگان دیگر کشورها روشن میساخت و درست برخلاف تبلیغات وسیع کشورهای غربی بود که به خصوص بعد از تصویب قطعنامه 1929 شورای امنیت علیه ایران سعی میکنند تا ایران را متهم به کارشکنی در انجام گفتوگوها کنند و به گونهای وا نمود کنند که این ایران است که حاضر به آمدن به پای میز مذاکره نیست.
نمونه این گونه تبلیغات را در سخنان آنگلا مرکل، صدر اعظم آلمان، میتوان دید که با وجود دعوت آشکار صالحی از گروه وین برای مذاکره، دو روز بعد از سخنرانی او باز ایران را متهم به «خودداری از بازگشت به میز مذاکرات» کرد و در همین راستا بار دیگر ساز تکراری تحریمهای جدید را علیه ایران کوک کرد.
در واقع، سخنان تهدیدآمیز مرکل همانند موضع گیری هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه امریکا، است که با طرح ادعای خودداری ایران از حضور بر سر میز مذاکره سعی دارند تا به خود وجهه اهل گفتوگو و مسالمت جو دهند تا بتوانند از سوی دیگر تأکید خود بر تحریم و حتی تشدید آن را توجیه کنند.
روشن است که دعوت رسمی و صریح صالحی از گروه وین برای شروع هر چه سریعتر گفتوگوها در تقابل آشکار این سیاست مقامات غربی است و آنان نمی توانند همانند قبل مدعی خودداری ایران از گفت و گو شوند و باید به گونهای پاسخ صالحی را بدهند.
استیون چو، وزیر انرژی امریکا، یک روز بعد از دعوت صالحی از گروه وین پاسخ او را داد و گفت؛ «شرایط گفت و گوها با ایران درباره تبادل سوخت هستهای این کشور تغییر کرده است. ایران پیشنهاد غرب را در زمان مقتضی نپذیرفت و از آن زمان تاکنون شرایط تغییر کرده است. من فقط میگویم که آنها [غرب] پیشنهادی برای مقامات ایران داشتند و مقامات ایران آن گونه که مدنظر ما بود به این پیشنهاد پاسخ ندادند».
دانیل پونمن، معاون چو، گوشهای از موضع امریکا در برابر دعوت صالحی را روشن ساخت و ضمن تأیید سخن چو مبنی بر تغییر شرایط نسبت به سال گذشته، گفت؛ «مذاکرات هستهای با ایران باید در حد وسیعتری صورت بگیرد» و تأکید کرد که مذاکرات بین ایران و گروه 1+5 نباید تنها محدود به مبادله سوخت اتمی باشد.
به بیانی مختصر و کوتاه، سخنان چو و پونمن دو محور را در موضع گیری امریکا و حتی دیگر کشورهای غربی در قبال دعوت صالحی نشان میدهد. اولین محور به تغییر شرایط نسبت به سال گذشته بازمی گردد که هر دو بر آن تأکید کردهاند.
منظور این دو شرایطی است که طی مذاکرات سال گذشته گروه 1+5 با ایران در وین انجام شد که بنابر آن موضوع مبادله سوخت با فرمول دادن سوخت با درصد پایین به روسیه و تحویل سوخت 20 درصد از فرانسه مطرح شد. گذشته از نواقصی که این طرح داشت و در آن تضمین روشنی به ایران داده نشده بود، سخنان چو و پونمن حاکی از توقع امریکا است که بنابر آن گویا ایران میبایست «آن گونه که مد نظر» امریکا است به آن پاسخ دهد و همین نکته مبنای نظر امریکا مبنی بر تغییر شرایط را تشکیل میدهد چرا که ایران چنین نکرد.
در واقع، این دو محور یک سویه و تلقی تحکم آمیز امریکا نسبت به پرونده هستهای ایران و تبادل سوخت را در سخنان خود نشان داده اند و همین نکته است که موجب میشود روند مذاکرات نتواند مسیر معقول و قابل قبولی را طی کند و به نظر میرسد که اکنون سعی دارند با ادعای تغییر شرایط مذاکرات را از موضوع اصلی خود دور ساخته و آن را به سوی موضوعات جنبی متکی بر ادعاهای واهی امریکا بکشانند.
محور دوم از سخنان پونمن آشکار میشود که انجام مذاکرات به صورت گسترده تر و عدم تمرکز بر تبادل سوخت را پیش کشیده است. نکته اساسی در این محور تنها محدود به مسئله تبادل سوخت نیست، بلکه میتوان گفت که منظور پونمن پاسخ گفتن به صالحی و تأکید او بر بیانیه تهران است.
به عبارت دیگر، سخن پونمن حاکی از سیاست امریکا برای طفره رفتن از بیانیه تهران است تا بتواند به هر صورت که شده آن را از دستور کار مذاکرات 1+5 با ایران خارج کند.
این سیاستی است که امریکا از زمان اعلام بیانیه در 17 مه تا کنون پیش گرفته و پونمن مجری آن است.
لازم به ذکر است که بیانیه تهران از یک سو حقوق هستهای ایران و تضمینهای لازم برای دستیابی به آن را در نظر گرفته و از سوی دیگر، راهکاری عملی را مطرح کرده که میتوان بنابر آن پرونده هستهای ایران را از مسیر گفتوگو و اعتماد سازی حل و فصل کرد.
این نکتهای است که تومور بایر، دیپلمات ترکیه در وین، در همین اجلاس آژانس بر آن تأکید کرده و امریکا سعی دارد تا با طفره رفتن از آن، مسیر مذاکرات را به حاشیه و خارج از زمین اصلی بکشاند تا همچنان دور باطل اتهامات و تحریمها را ادامه دهد.
