هفته گذشته و در جمع خبرنگاران داخلی و خارجی، میلیس زیناوی نخست وزیر اتیوپی تهدید کرد که در صورت حمله به نیروهای صلحبان اتحادیه آفریقا (امیصوم) از سوی گروههای مسلح جوانان سومالی، ممکن است ارتش اتیوپی برای دفاع از نیروهای امیصوم دخالت و وارد خاک سومالی شود. نیروهای امیصوم (حجم یگان آن حدود شش هزارنفر است) از دو سال گذشته با نیروهای سلفی جهادی سومالی (متشکل در گروه جوانان مجاهدین سومالی) درگیر بوده و تاکنون تلفات زیادی داده است. در اجلاس سران اتحادیه آفریقا در کمپالا – اوگاندا، اعضای این اتحادیه به توافق رسیدند که از امیصوم حمایت و تعداد افراد آن افزایش یابد. نیروهای جنبش جوانان مجاهدین سومالی در عملیات انتحاری و به نشانه انتقام از دولت اوگاندا، چندین انفجار در پایتخت آن کشور انجام داده که بیش از هفتاد کشته داشته است.
تهدیدات زیناوی زمانی مطرح میشود که کل منطقه شاخ آفریقا به ویژه سومالی، تابستان بسیار داغی را میگذارند. مؤلفههای اوضاع
سیاسی – امنیتی منطقه چنین است:
1-سومالی: افزایش تنش میان جنبش جوانان مجاهدین سومالی با دولت موقت شیخ شریف شیخ احمد و نیروهای متحدین او یعنی گروه مسلح اهل سنت (گروه طرفدار طریقتهای صوفیه سومالی) است.
- افزایش اختلاف میان ارکان دولت موقت و پارلمان موقت سومالی
- اختلاف داخلی در دولت موقت و تلاش برای حذف نیروهای شیخ شریف شیخ احمد و روی کار آوردن نیروهای لائیکی و طرفدار اتیوپی
- متهم شدن رئیس پارلمان اتیوپی به توطئه چینی و همراهی با اتیوپی جهت ساقط کردن دولت شیخ شریف شیخ احمد.
-عدم فیصله یافتن اختلاف میان دولت موقت و متحدین خود از میلیشیاهای قبیلهای و مریدان طریقتهای صوفیه
-افزایش گرایش دولت موقت شیخ شریف به دولت سودان به ریاست البشیر: سفر اخیر شیخ شریف رئیس دولت موقت سومالی به خارطوم و ملاقاتش با البشیر، اتیوپی را نگران کرد. آدیسآبابا اینک بیم افزایش نفوذ اسلامگرایان سودانی در قضیه سومالی را دارد.
2-جیبوتی – اریتره: مناسبات جیبوتی و اریتره پس از وساطت قطر جهت حل مشکلات میان دو کشور (بر سر برخی از مناطق مورد اختلاف) به سمت عادی شدن میرود. این روند، اتیوپی را نگران میکند، زیرا بهبود مناسبات میان اریتره و جیبوتی ممکن است به زیان گستره روابط میان جیبوتی – اتیوپی باشد و هرگونه عادی سازی میان دو کشور، اریتره را از انزوای منطقهای که به سود اتیوپی است، خارج میسازد.
3- سودان: پس از انتخابات ریاست جمهوری و پیروزی البشیرموضوع جدایی جنوب سودان و چالشها و تهدیدات تشکیل دولت مستقل جنوب سودان به شدت مطرح و محیط منطقه را ملتهب کرده است.
4-اتیوپی: ورشکستگی دولت موقت سومالی، ناتوانی صلحبانان امیصوم و افزایش حملات نظامی و پیشرفت نیروهای جوانان مجاهدین سومالی، آدیسآبابا را نگران ساخته، علاوه بردغدغههای امنیتی و پرستیژی سومالی زیناوی وارد تنش با مصر بر سر توافقات تقسیم سهم آب رودخانه نیل شده است.
میان قاهره و آدیسآبابا در وقت حاضر یک جنگ سرد تا حدودی مسکوت وجود دارد که ممکن است در آینده به خاطر موضوعات رودنیل به یک بحران آبی و جنگ منطقهای تبدیل شود.
مذاکرات مقامات اتیوپی با رهبران جنبش آزادی اوگادن و پیروزی انتخابات دولت سومالیاند تا حدودی به نفع آدیس آبابا و جایگاه منطقهای آن بوده است.
در صورت تجاوز ارتش اتیوپی به خاک سومالی، میتوان تبیین کرد که اهداف و اولویتهای این کشور در این تهاجم خصمانه چیست؟
به نظر میرسد مهمترین اهداف حمله احتمالی ارتش اتیوپی به خاک سومالی عبارتند از:
1-انجام مأموریت نظامی نیابتی از سوی پنتاگون و کاخ سفید: امریکا از افزایش قدرت سلفیهای جنبش جوانان مجاهدین سومالی در شاخ آفریقا نگران است.
2-این اقدام جهت تعدیل یا سرنگونی دولت موقت شیخ شریف (در فوریه 2009 و پس از خروج ارتش اتیوپی تشکیل شده) بوده که طی یک سال و نیم ناتوانی و عجز خود در مقابل سلفیهای جهادی به اثبات رسانده است. امریکا و اتیوپی هر دو طرفدار روی کار آمدن یک دولت وابسته ولانیگی در مگادیشو هستند.
3-آدیسآبابا در این عملیات نظامی با استفاده از شرایط بیثباتی و تنشزای منطقه، سعی دارد اهداف عملیات نظامی خود در اواخر سال 2006 در سومالی را تکمیل و طرحهای استراتژیک خود را کاملاً در خاک سومالی اجرا کند. اتیوپی در عملیات اشغالگری سومالی در اواخر 2006 که منجر به شکست کامل نیروهای اسلامگرای اتحادیه دادگاههای اسلامی سومالی به رهبری شیخ اویس ظاهر و شیخ شریف شیخ احمد شد، با وجود حمایتهای همه جانبه امریکا و متحدین منطقهای همچون کنیا و اوگاندا و سازمان ایگاه، نتوانست به اهداف خود برسد.
در صورت حمله نظامیان اتیوپی به خاک سومالی مواضع کشورهای عربی و اسلامی چگونه خواهد بود. رویکردهای مذهبی، مسیحی بخشی از سیاستهای اتیوپی در قبال سومالی و مسلمانان منطقه شاخ آفریقا بوده و هرگونه عملیات نظامی و تجاوز به خاک سومالی از سوی آدیس آبابا به طور حتم اهداف فرهنگی و دینی پشت آن نهفته است.
