بین تنها - در حالی که رئیس مراکز تحقیقات ساختمان و مسکن مدعی است با تکمیل سامانه تشخیص زمین لرزه، پیش بینی زلزله حداقل 24 ساعت قبل از وقوع امکانپذیر است کارشناسان و متخصصان علوم زلزله به دلیل عدم ارائه ادله و مستندات قانع کننده از سوی این پژوهشگر در محفلهای علمی، پیش بینی زلزله را غیرممکن میدانند.
به گزارش «جوان»، چندی پیش خبری تحت عنون «پیش بینی زلزله 24 ساعت قبل از وقوع امکانپذیر خواهد شد» روی خروجی برخی خبرگزاریها و رسانههای خبری قرار گرفت که با واکنشهای متفاوتی از سوی مجامع علمی و متخصصان زلزله شناسی مواجه شد.
دکتر سید محمود فاطمی عقدا، رئیس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن وابسته به وزارت مسکن آغازگر این جدال علمی بود که گفت: به صراحت اعلام میکنم که زلزله پدیدهای قانونمند در طبیعت است و در صورتی که قانون آن را کشف کنیم به راحتی قابل پیش بینی خواهد بود.
بنا به گفته وی با تکمیل سامانه تشخیص زمین لرزه که تحقیقات آن از سال 83 آغاز شده است، پیش بینی زلزله حداقل 24 ساعت قبل از وقوع امکانپذیر خواهد شد و این تلاشی است که تیم تحقیقاتی پژوهشکده سوانح طبیعی از ابتدا به دنبال آن بوده و این روند به زودی تکمیل میشود.
از سوی دیگر این صاحب نظر در حوزه زمینلرزه افزود: در کشورهای مختلف مثل چین، ژاپن، روسیه و یونان هم به طور جدی روی این موضوع کار شده است اما مطالعات نتیجه مطلوب را نداده و این ذهنیت را ایجاد کرده که زلزله غیرقابل پیش بینی است.
بنابراین در این شرایط اگر کسی ادعا کند که امکان پیش بینی زلزله وجود دارد تردیدهای زیادی درباره آن به وجود میآید.
دکتر فاطمی عقدا این اظهارات را چندی پس از سخنان رئیس جمهور در خصوص قطعیت وقوع زلزله در پایتخت مطرح کرد.
سیستم پیش بینی زلزله ساخته شده است
بنا به گفته فاطمی عقدا تیم سخت افرازی این پروژه که روی ساخت دستگاه متمرکز بودند با ساخت 6 دستگاه که قادر است بعضی از پیش نشانگرهای زلزله را با دقت بالا ثبت کند، مجموعع کاملی تحت عنوان سیستم پیش بینی زلزله را ساخته و به ثبت رساندند و از سوی دیگر دستگاه ثبت پیش نشانگر جدید نیز طراحی شده و با تأمین منابع مالی به زودی کامل خواهد شد، به گونهای که در مجموع تحقیقات در بخش سیستم دستگاهی را زمانی میتوان کامل شده تلقی کرد که بتوان مجموعه تمامی پیش نشانگرها را پیش بینی کرد و با تلفیق آنها نتایجی مستند و بدون خطا را ارائه داد.
از سوی دیگر مطالعات روی پیش بینی زلزله به صورت علمی نیز دنبال شد و تیم تحقیقاتی موفق شد در قالب تحقیقات دانشگاهی نیز روش علمی را برای پیش بینی زلزله به ثبت برساند.
میتوانیم زلزله را 24 ساعت قبل از وقوع پیشبینی کنیم
رئیس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن با اشاره به اینکه ادغام پیشبینیهای دستگاهی با روش علمی میتواند نتایج بسیار ارزشمندی را در اختیار قرار دهد، افزود: نتایج تحقیقاتی که به انجام رسیده در حد بسیار قابل قبولی بوده است، با این حال این تحقیق ادامهدار است و با دستیابی به یافتههای جدیدتر، تحقیقات کامل خواهد شد و با تکمیل این روش پیش بینی زلزله حداقل 24 ساخت قبل از وقوع و تا چند روز قبل امکانپذیر میشود.
مجامع علمی در انتظار ارائه ادله علمی
این سخنان در حالی بیان شد و کماکان میشود که مجامع علمی چشم انتظار ارائه ادله و مدارک علمی برای اثبات پیش بینی زلزله هستند.
در این مورد دکتر حمزه شکیب به خبرنگار «جوان» گفت: قدمت تاریخی برای پیش بینی زلزله به سالهای بسیار دور باز میگردد و برخی کشورها سالهاست که در این زمینه تحقیقات بسیاری انجام داده و میدهند. اما با دانش کنونی بشر و به دلیل آنکه زمین لرزه به عوامل متعددی برای وقوع وابسته است پیش بینی زلزله مبنای علمی نداشته و ندارد.
پیش بینیهای زلزله جز در چند مورد امکانپذیر نبوده است.
وی تصریح کرد:اگر کسی بتواند روش علمی برای پیش بینی زلزله ارائه دهد میباید بالاترین مدرک و درجه علمی را به وی اعطا کرد.
پیشبینیهای نادرست از وقوع زلزله در ایران
تاکنون چندین بار از سوی پژوهشگران چینی پیش بینی وقوع زلزله در ایران اعلام شده است اما پژوهشگران پژوهشگاه بینالمللی زلزلهشناسی چنین پیش بینیهایی را فاقد ارزش علمی اعلام کردهاند.
ایران به توانمندی 90 درصدی پیش بینی زلزله دست یافته است
دکتر فاطمی عقدا، رئیس مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن درباره مقایسه روش علمی ابداعی با تحقیقات صورت گرفته در دنیا معتقد است: در دنیا تنها 10 درصد مسیر طی شده است و خوشبختانه ایران توانسته است این تحقیقات را به نتیجه مطلوبی برساند و در پیشبینی زلزله با این روش علمی، بیش از 90 درصد از کار به انجام رسیده و امید است که با تکمیل آن به نتیجه دلخواه دست یابیم.
مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران تنها مرجع تأیید فعالیتهای علمی زلزله
اظهارات دکتر فاطمی عقدا در حالی است که دکتر محمدرضا حاتمی عضو هیأت علمی و رئیس مرکز مطالعات پیش نشانگر زلزله مؤسسه ژئو فیزیک دانشگاه تهران در رابطه با ادعای پیش بینی زلزله قبل از وقوع معتقد است:براساس مصوبه هیأت دولت، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران تنها مرجع علمی کشور برای تأیید بررسی مطالعات علمی زلزله در کشور است بنابراین انتظار میرفت که دکتر فاطمی عقدا یافتههای علمی خود را در یک محفل علمی که با حضور کارشناسان و متخصصان علوم زلزله تشکیل میشود ارائه دهد.
وی افزود: حدود یک ماه پیش چهاردهمین کنفرانس ژئوفیزیک ایران با حضور بسیاری از کارشناسان برگزار شد و این فرصت مناسبی بود برای ارائه یافتههای جدید مورد ادعا در مورد پیش بینی زلزله.
رئیس مرکز مطالعات پیش نشانگر زلزله مؤسسه ژئوفیزیک در رابطه با اینکه آیا یافتههای جدید به این مؤسسه ارائه شده است یا نه گفت: متأسفانه تاکنون هیچ اطلاعاتی در این زمینه ارائه نشده است. اگر یافته جدیدی در این زمینه به دست بیاید میباید در مجامع علمی طرح شود. در این زمینه کشورهایی زیادی در حال تحقیقات هستند ولی تاکنون بحث پیش بینی جز در موارد بسیار نادر که تعداد آن کمتر از انگشتان یک دست است صورت گرفته و در سایر موارد پیشبینیها موفق نبوده است.
وی تأکید کرد: حدود 50 سال از عمر مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران میگذرد و اگر کسی مدعی است که میتواند زلزله را پیشبینی کند و نتواند این کار را انجام دهد باید پاسخگوی افکار عمومی و مردم باشد، با این حال ما خوشحال میشویم که کسی در ایران بتواند این کار بسیار بزرگ را انجام دهد و می باید این فرد و گروه همراه وی مورد تقدیر قرار گیرند.
وی در ادامه گفت:در داخل کشور دو شبکه سراسری در رابطه با زلزله داریم که یکی شبکه لرزهنگاری کشوری است که متعلق به مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران است و با سابقه حدود 40 ساله دارای حدود 100 ایستگاه در کشور و در حدود 12 استان نیز ایستگاههای پراکنده است و شبکه دیگر هم حدود 20 پژوهشگاه زلزلهشناسی و مهندسی زلزله است. از سوی دیگر یک شبکه شتاب نگار هم وجود دارد که وقتی زلزلهای اتفاق میافتد اطلاعات را جمع آوری کرده و روی آن کار میکنند.
وقوع 35 زلزله بالای 5 ریشتر طی چهار سال
این کارشناس و صاحب نظر در زمینه زلزله همچنین گفت: از سال 2006 تا 2009 تاکنون 35 زلزله بالای 5 ریشتر در کشور به ثبت رسیده است.
علاوه بر این هزاران زلزله کمتر از این میزان نیز توسط دستگاههای حساس که درنقاط مختلف کشور نصب شدهاند ثبت شده است که آمار و اطلاعات آن روی سایت لرزهنگاری آمده است، با این حال وقتی هنوز متخصصان نتوانستهاند زلزلهای را که به وقوع پیوسته است به طور دقیق مدلسازی کرده و مورد ارزیابی قرار دهند و دیتاهای آن را به دست آوردند چگونه میتوان به سراغ پیش بینی زلزله که نیامده است رفت؟
