نفیسه ابراهیمزاده انتظام - کمیته برنامهریزی بر نحوه اجرای طرح حجاب و عفاف در دانشگاهها اواخر هفته جاری در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تشکیل جلسه میدهد.
به گزارش«جوان»، به دنبال ارسال لایحه حجاب و عفاف به مجلس شورای اسلامیاز سوی دولت، زمینههای اجرای آن در تمام دستگاههای دولتی و مراکز دانشگاهی بررسی میشود تا به محض تصویب، این لایحه برای اجرا ابلاغ شود.
در این زمینه نوع عملکرد وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز با توجه به گستردگی و حساسیت گروه مخاطب خود بسیار ظریف و حساس است. اجرای طرح حجاب و عفاف در محیطهایی نظیر دانشگاه که اهالی آن جنبههای وسیعتری از طرز تفکر را تجربه میکنند و در پذیرش یک مشی اعتقادی به نوآوری و مبانی زیبایی شناختی آن توجه دارند، نیازمند دقت نظر بیشتری است.
تا جایی که در محیطهای دانشگاهی، اجرای طرح گسترش حجاب و عفاف و مبارزه با جلوههای بدحجابی بر مبنای مطالعات و تحقیقات میدانی امکانپذیر است. بسیاری از صاحب نظران بر بستر سازی فرهنگی در این رابطه تأکید دارند که قاعدتاً زمانبر نیز خواهد بود. ایجاد دانشگاه تک جنسیتی، متحدالشکل کردن پوشش دانشجویان و استفاده از شیوههای تشویقی و تنبیهی از جمله گزینههایی است که میتواند به عنوان ابزار اجرای طرح حجاب و عفاف در دانشگاهها کاربرد داشته باشند.
شورای عالی انقلاب فرهنگی که از بعد از تشکیل شورای انقلاب به فرمان امام خمینی (ره) مرجع سیاستگذار در این زمینه است در باره اصول و مبانی روشهای اجرایی در مسأله گسترش فرهنگ عفاف و حجاب مصوبهای را در 16 بند در جلسه 413 مورخ 14/11/76 خود به تصویب رساند. هر چند این شورا راهبردهای گسترش فرهنگ عفاف را در پانصد و شصت و ششمین جلسه مورخ 4/5/1384 کرد اما به نظر میرسد این راهبردها پس از گذشت 5 سال و با توجه به مقتضیات زمانی و اجتماعی، نیازمند به روزرسانی باشد.
طرح حجاب و عفاف در دانشگاهها نوپدید نیست
اجرای طرح حجاب و عفاف در دانشگاهها مسأله نوپدیدی نیست و از زمانی که دانشگاهها بر اساس مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در بعد از انقلاب فعالیتهای خود را دنبال کردهاند، مطرح بوده است. از سوی دیگر، بارها لزوم برخورد با آسیبهای فرهنگی در جامعه توسط مقام معظم رهبری در قالب مبارزه با جلوههای تهاجم فرهنگی گوشزد شده است.
از آنجا که جامعه دانشگاهی در سیاست گذاریهای آسیب رسان فرهنگی از سوی کشورهای غربی، جامعه هدف محسوب میشوند و عموماً دانشگاه مهد تفکر و بروز زمینههای علمیو فرهنگی در جامعه است، برنامههای پیشگیرانه و واکسینه کردن قشر دانشگاهی در برابر آنچه که از آن تحت عنوان آسیب فرهنگی یاد میشود و بد حجابی نمونهای از آنها است بیش از هر نهاد دیگری نمود مییابد. البته نباید این نکته را از نظر دور داشت که دانشگاه نیز به عنوان بخشی از جامعه متأثر از موارد تربیتی و فرهنگی و اجتماعی متعددی است که رسانهها نیز از آن جملهاند.
تاکنون رسم بر این بوده که در این زمینه و بر اساس مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی بخشنامههایی صادر و برای اجرا در اختیار مجریان دانشگاهی قرار میگرفته است. آخرین بخشنامهای که در اغلب دانشگاهها در این خصوص ابلاغ شده مربوط به مصوبه سال 1385 و پیرو مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است.
نگاه مقطعی به مسأله حجاب و عفاف ممنوع!
علاوه بر این نباید مقطعی به پدیده بدحجابی و ایجاد شبکههای فساد و فحشا، و مکاتب ضاله نگاه شود، بلکه باید در پیکره جامعه این موضوع آسیب شناسی شود. علیرضا صالحی مدیر کل فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامیاز بدحجابی به عنوان یک پدیده اجتماعی و نه یک پدیده دانشگاهی یاد کرده و معتقد است: در حال حاضر وضعیت حجاب در دانشگاهها با توجه به اینکه قاطبه دانشگاهیان قشر فرهیخته جامعه هستند، ممکن است در برخی موارد جای سوال باشد اما در کل بهتر از مجموع جامعه است.
به طور کلی به نظر میرسد در برخورد با موضوع بدحجابی باید یک تصمیم کلان، لازم الاجرا و هماهنگ از طریق مراجع بالادستی صادر شود، به طوری که جنبههای نظارتی آن نیز مد نظر قرار گیرند.
صالحی بر این باور است که باید یک مرجع فراگیر سیاست گذاری کند و زمینه اجرا را برای هر نهاد اعم فرهنگی و غیر فرهنگی مشخص کند و قشر فرهیخته و دانشگاهی استدلالهای محکم فکری را با بهتر پذیرا خواهند شد.
بسیاری صاحب نظران بر این عقیدهاند که باید در تصمیم گیریها تمام جوانب سنجیده شود و در این زمینه پراکنده کاری و ایدهپردازی به سرانجام نخواهد رسید.
مدیرکل فرهنگی دانشگاه آزاد نیز معتقد است در این زمینه نظام به ایجاد یک زمینه مهندسی نیاز دارد که شورای عالی انقلاب فرهنگی میتواند با تدوین روش نامه، آئین نامه و مرام نامه مشخصی وظایف هر نهاد را تعیین کند تا سرانجام طرح اجرای حجاب و عفاف گرفتار تشتت نشود.
نقش علوم انسانی غربی در عدم پایبندی به حجاب و عفاف
برخی نیز بر این عقیدهاند که وجود علوم انسانی وارداتی و غربی که زمینه ساز حاکمیت افکار ماتریالیستی و سوسیالیستی بر محیط دانشگاهها است بستر ساز انحرافاتی مانند بدحجابی میشود.
همچنین مطالعات صورت گرفته نشان میدهد عفاف و حجاب یک امر تربیتی خانواده است و تربیت خانوادگی در تثبیت فرهنگ عفاف و حجاب دراندیشه و روح افراد، نقش اصلی و عمده را ایفا میکند.
آئین نامه فعلی حجاب و عفاف در دانشگاهها در برخورد با مظاهر بد حجابی شامل مراحل ملایمت، مشاوره فرهنگی و علمیو توجیه مبانی علمیو اعتقادی حجاب برای دانشجو و سپس برخورد قهری و معرفی وی به کمیتههای انضباطی است.
به هر رو غلامرضا خواجه سروی، معاون فرهنگی وزیر علوم بحث وزارت علوم که درسیاست گذاری و اجرای طرح عفاف و حجاب در دانشگاهها نگاهها به سوی معاونت وی است، بر این موضوع اصرار دارد که «بحث ما در کلیات این است که به عفاف و حجاب در دانشگاهها اهمیت داده شود و این مسأله نیز بر آمده از مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است. در این مصوبه آمده است که در صورت وجود امکانات، کلاسهای درسی باید به صورت جداگانه برگزار شود؛ ولی بحث بر سر تفکیک جنسیتی نیست و ما نیز هیچ وقت چنین مسألهای را عنوان نکردهایم و شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت علوم را ملزم به اجرای تفکیک جنسیتی در کلاسها نکرده است. جدا از اینها معاون فرهنگی وزیر علوم میگوید طرح عفاف و حجاب باید در دانشگاهها اجرا شود، چون قانون است اما برای آن نیاز به فرهنگ سازی است: «بخشی از اجرای مقررات نیاز به فرهنگ سازی دارد، در بخش دیگر به اطلاع رسانی در بین دانشجویان، کارکنان و حتی اساتید نیاز دارد که طبیعی است برخی از آنها از این مقررات اطلاعاتی نداشته باشند. برای اطلاعرسانی راههای مختلفی وجود دارد که یکی از آنها جلسه توجیهی در مراسم ورود دانشجویان جدید به دانشگاه است، سپس در محیط دانشگاه نیاز به فرهنگ سازی دارد که این رسالت را میتوان از سوی اساتید مشاوره فرهنگی و برگزاری نمایشگاههای عفاف و حجاب مطرح کرد. »
