جوان آنلاین: دونالد ترامپ که تا چند روز قبل، فقط از حمله دوباره به ایران و هدف قرار دادن تأسیسات صحبت می‌کرد، در شامگاه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، لحن توافق‌جویانه‌تری را دنبال می‌کند؛ چرخشی که همزمان با تحرک فشرده میانجی‌ها و حساسیت رأی‌دهندگان به قیمت سوخت، فرضیه تاکتیک نرمش برای پشت سر گذاشتن انتخابات کنگره امریکا را برجسته کرده است. کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه دیروز گفت که چنانچه الزامات برآورده شود، می‌توان به یک تفاهم دیپلماتیک رسید، ولی این را هم روشن کرد که ما همچنان در وضعیت جنگی به سر می‌بریم، موضعی دووجهی که نشان‌دهنده تردید‌ها درباره موضع توافق رئیس‌جمهور امریکاست.
دونالد ترامپ دوشنبه شب با پیام تازه‌ای که در شبکه اجتماعی تروث سوشال گذاشت، ادعا کرد توافق با ایران «ممکن است به‌زودی محقق شود» و نوشت: تهران خواهان حل‌وفصل اختلافات در کوتاه‌ترین زمان است. او در همان پیام کاهش نزدیک به ۱۰ دلاری قیمت هر بشکه نفت را به این برداشت بازار‌ها نسبت داد که جنگی با ایران در نخواهد گرفت: «قیمت نفت با سقوطی کم‌سابقه، تقریباً ۱۰ دلار به ازای هر بشکه کاهش یافته است؛ رکوردی بی‌سابقه. این کاهش به دلیل این تصور در بازار‌ها رخ داده که جنگی با ایران در نخواهد گرفت.» این موضع ترامپ، کاهش تنش را به کاهش قیمت انرژی پیوند زد، موضوعی که همزمان با انتخابات، برای دولتی که با نارضایتی از هزینه‌های جنگ و افزایش قیمت سوخت روبه‌روست، اهمیت کلیدی دارد. خبرگزاری فرانسه گزارش داده قیمت نفت دوشنبه، در پی امیدواری به پایان جنگ، بیش از ۶ درصد کاهش یافت.
«گفت‌و‌گو‌های خوب» با ایران!
به‌رغم گارد توافق، ترامپ در گفتوگو با فاکس‌نیوز بار دیگر تأسیسات کوه کلنگ را به حمله تهدید کرد و گفت که امریکا می‌تواند هر زمان بخواهد آن را هدف بگیرد. او حتی مدعی شده چنین حمله‌ای ظرف یک ساعت قابل انجام است البته باز در همین گفتوگو نیز از احتمال توافق سخن گفت و آن را راهی برای نجات جان انسان‌ها توصیف کرد. رئیس‌جمهور امریکا در مصاحبه با آکسیوس هم گفت که برای از سرگیری حملات عجله‌ای ندارد و مدعی شد واشینگتن و تهران در حال مذاکره‌اند و این جمله کلیشه‌ای خود را تکرار کرد که «خوب پیش می‌رود.» ظاهراً، تهدید نظامی و پیشنهاد توافق در مواضع او، نه جایگزین یکدیگر، بلکه دو اهرم موازی باقی مانده‌اند، البته با این تفاوت که دوز توافق در لحن او، همزمان با انتخابات کنگره غلیظ‌تر شده است.
اینکه رئیس‌جمهور امریکا هشت ماه بعد از اقدام نظامی علیه ایران که در امریکا انتقادات کم‌سابقه را در پی آورده، دنبال مصالحه است یا نه، مشخص نیست، به‌خصوص که بی‌اعتمادی، تصویر غالب در میان مقام‌های ایرانی است. نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در تهران با خوش‌بینی محتاطانه دنبال شد و عباس عراقچی هم گفت که این نامه «با دقت» در سطوح بالا بررسی شده است، وضعیتی که نشانه‌ای از فعال شدن کانالی در سطحی بالاتر از پیام‌رسانی‌های معمول تلقی می‌شود. کاخ سفید جزئیات روشنی از محتوای نامه منتشر نکرده و ترامپ هم گفته که موضوع آن کمک‌های پزشکی و اقلام دیگر بوده، اما ونس دوشنبه از «گفت‌و‌گو‌های خوب» با ایران خبر داد و گفت او و ترامپ نسبت به امکان دستیابی به توافق احساس مثبتی دارند. او تأکید کرد، پیشرفتی حاصل شده، هرچند هنوز معلوم نیست این روند به نتیجه بیشتری برسد. ونس در عین حال تصریح کرده که گزینه‌های نظامی و غیرنظامی همچنان روی میز است و واشینگتن ضرب‌الاجلی برای توافق تعیین نکرده است.
«نه» دقیقه نودی!
در تهران، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه گفته که «هیچ‌گاه منتظر انتخابات امریکا نبوده‌ایم»، موضعی که نشانه‌ای از تردید فزاینده به اهداف انتخاباتی تغییر لحن ترامپ است. یک نشانه دقیقه نودی را هم گرت هائک، خبرنگار ارشد کاخ سفید از گفت‌وگوی کوتاه خود با ترامپ روایت کرده است. به گفته او، ترامپ دوشنبه شب به پرسشی درباره حمله پس از انتخابات پاسخ نداد، اما هنگامی که رئیس‌جمهور در حال دور شدن بود، هائک از او پرسید آیا پس از انتخابات به ایران حمله خواهد کرد و ترامپ پاسخ داد: «نه»، موضعی که مقام‌های ایرانی آن را از دریچه محاسبات انتخاباتی امریکا نگاه می‌کنند. ترامپ در سخنرانی پایانی کارزار انتخاباتی کنگره نیز کوشید دامنه جنگ را کوچک جلوه دهد و گفت که ماه‌هاست درگیری رخ نداده است. حال آنکه برآورد مقام‌های نظامی امریکا، هزینه جنگ را دست‌کم ۴۷ میلیارد دلار اعلام کرده است.
در شرایطی که گزارش‌های متفاوتی از تلاش‌های میانجی‌ها برای توافق بین تهران و واشینگتن منتشر شده، هنوز روشن نیست مذاکرات متوقف شده، به بن‌بست رسیده یا صرفاً در مرحله تبادل پیشنهادهاست. قطر از ادامه تبادل پیشنهاد‌ها خبر داده و ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه این کشور گفته که هیئت قطری پس از نشست‌هایی سه‌ساعته در تهران به دوحه بازگشته و دو طرف در حال بررسی پیشنهاد‌های میانجی‌ها هستند. روایت العربی الجدید از این هم خوش‌بینانه‌تر بود، تا جایی که منابع نزدیک به تیم میانجی‌گری به «العربی الجدید» گفتند واشینگتن با پیش‌نویس یادداشت تفاهمی که هیئت قطری روز دوشنبه به ایران ارائه کرد، موافقت کرده و دو طرف در موضوع پرونده هسته‌ای ایران و دارایی‌های بلوکه شده، امتیازاتی داده‌اند. با این حال، ارم نیوز در رؤیایی متفاوت، از قول منابع دیپلماتیک مطلع نوشت که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران پیشنهاد قطر برای ایجاد یک کانال ارتباطی مستقیم میان دیپلمات‌های امریکایی و هیئت ایرانی اعزامی به دوحه را رد کرده و مذاکرات به پایان رسیده است. در تهران این تصور وجود دارد که ترامپ در انتظار عبور از انتخابات است تا پس از آن دست خود را برای حمله بازتر ببیند، روایتی که در خارج از ایران نیز تا حدی مورد قبول است. محمد بازی، ستون‌نویس گاردین دیروز نوشت: اگر ترامپ پیش از انتخابات از سرگیری جنگ را به‌دلیل نگرانی از شکست جمهوری‌خواهان عقب انداخته باشد، پس از انتخابات هزینه سیاسی کمتری برای حمله خواهد داشت. واشینگتن‌پست هم در گزارش روز دوم نوامبر خود نوشت: نیرو‌های امریکایی در هفته‌های پیش از انتخابات، حملات محدودی را بدون اعلام عمومی انجام داده‌اند.
