جوان آنلاین: قطر از ادامه تلاش‌ها برای پایان دادن به جنگ ایران و امریکا سخن می‌گوید و تأکید کرده که اکنون توپ در زمین تهران است، ولی مقام‌های ایرانی گزارش‌ها درباره ارائه یک پیشنهاد تازه برای آتش‌بس را رد کرده‌اند: «هیچ پیشنهاد جدیدی برای آتش‌بس» ارائه نشده و تأکید کرده‌اند که ایده‌های مطرح‌شده را غیرقابل‌قبول می‌دانند. به‌رغم صف کشیدن ابتکار‌های دیپلماتیک نصفه‌و‌نیمه، به نظر می‌رسد که تهران، نگاه چندان خوشبینانه‌ای به جدی بودن امریکا برای پایان جنگ ندارد. عباس عراقچی وزیر خارجه دیروز درباره پیامد‌های مخرب هرگونه ماجراجویی نظامی با تحریک اسرائیل در منطقه خلیج فارس برای بازار‌های بین‌المللی هشدار داد.
به گزارش «جوان»، ماهیت ابتکار جدید قطر که برخی از عنوان طرح یا ابتکار پنج‌روزه نام می‌برند، همچنان محل ابهام است. رویترز روز چهارشنبه، به نقل از یک مقام آگاه از مذاکرات، گزارش کرد که میانجی‌های قطری روز یک‌شنبه پیش‌نویس تازه‌ای را برای پایان دادن به جنگ ایران با امریکا و اسرائیل به تهران ارائه کرده‌اند؛ طرحی که قرار بود پاسخ ایران به آن تا پایان هفته مشخص شود. اما یک مقام ارشد ایرانی در گفتوگو با رویترز، اصل ارائه پیشنهاد جدید را رد کرد و گفت که قطر «هیچ» طرح جدیدی برای پایان دادن به درگیری‌ها با امریکا ارائه نداده است. او با تخفیف چیزی که رویترز نام طرح قطر بر آن گذاشته گفت که قطر صرفاً ایده‌هایی را مطرح کرده که از نظر تهران غیرقابل‌قبول بوده‌اند. او همچنین تأکید کرد سیاست ایران درباره ندادن امتیاز در پرونده هسته‌ای تغییر نکرده است. رویترز می‌گوید که طرح مورد بحث شامل یک چارچوب پنج‌روزه برای رسیدگی به نگرانی‌های دو طرف بوده است؛ چارچوبی که در آن، ایران و امریکا باید هر روز اقداماتی برای اعتمادسازی انجام دهند و چند کشور نیز، نقش تضمین‌کننده توافق را برعهده بگیرند.
جزئیات دقیق تعهدات پیشنهادی و نام کشور‌های تضمین‌کننده علنی نشده ولی سه روز قبل هم دو دیپلمات مطلع از مذاکرات به نیویورک‌تایمز گفته بودند که میانجیگران قطری در حال کار روی توافقی هستند که بر اساس آن، ایران و امریکا طی پنج روز مجموعه‌ای از امتیاز‌ها را به یکدیگر خواهند داد.
ابراهیم الهاشمی، مدیر اداره رسانه و ارتباطات وزارت خارجه قطر، روز سه شنبه گفته بود پیام‌ها و ایده‌ها همچنان میان طرف‌ها ردوبدل می‌شود و «توپ اکنون در زمین ایران» است تا حسن نیت خود را نشان دهد. او از تهران خواسته بود تهدید علیه کشور‌های منطقه را متوقف کند و تردد از تنگه هرمز را از سر بگیرد، موضعی که واکنش وزارت خارجه ایران را برانگیخت. وزارت خارجه ایران از قطر خواست در اظهارنظر‌های رسانه‌ای، نقش خود به‌عنوان میانجی را در نظر بگیرد و به الزامات میانجیگری پایبند باشد. تهران همچنین تأکید کرده است که کشور‌های منطقه نباید اجازه دهند خاک و امکاناتشان برای حمله نظامی علیه ایران به کار گرفته شود.
تهران: بی‌رغبت! ترامپ: هرموقع!
گفته می‌شود واشینگتن خواهان آن است که برنامه هسته‌ای ایران از همان ابتدای مذاکرات در دستور کار قرار گیرد، در حالی که تهران در مقابل، بر رفع محاصره دریایی بنادر ایران و لغو تحریم‌های صادرات نفت به‌عنوان بخشی از شرایط خود تأکید دارد. با این حال، به نظر می‌رسد مهم‌ترین عامل که تهران را به دیپلماسی بی‌رغبت کرده، ارزیابی مقام‌های ایرانی درباره جدی نبودن دولت امریکا برای دیپلماسی، در سایه گزارش پی‌درپی درباره آماده شدن برای اقدام نظامی علیه ایران است. وال‌استریت‌ژورنال روز چهارشنبه نوشت که امریکا به چند کشور عربی حاشیه خلیج فارس هشدار داده برای احتمال یک عملیات نظامی «کوتاه و شدید» علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر آماده باشند. طبق این گزارش، تصمیم نهایی دونالد ترامپ هنوز اعلام نشده، اما گزینه حمله به زیرساخت‌ها و تأسیسات هسته‌ای ایران در دست بررسی است. وال‌استریت‌ژورنال همچنین از آماده‌سازی هواپیما‌های جنگی و بمب‌افکن‌ها، تجدید ذخایر مهمات و جابه‌جایی نیرو‌های امریکایی از پایگاه‌های آسیب‌پذیر خبر داده است. همزمان، انتقال سامانه پدافندی پاتریوت از تگزاس به منطقه برای تقویت دفاع موشکی اسرائیل نیز در همین چارچوب گزارش شده است. به نوشته وال‌استریت‌ژورنال، این اقدام در کنار جابه‌جایی نیرو‌ها و آمادگی عملیاتی، از نشانه‌های تدارک برای تشدید احتمالی درگیری است؛ هرچند به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که حمله‌ای قطعی شده است. البته کاخ سفید در واکنش، از تأیید یا تکذیب برنامه نظامی مشخص خودداری کرده و گفته که ترامپ همه گزینه‌ها را برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای باز نگه می‌دارد، ولی اظهارات خود ترامپ نیز بر ابهام موجود افزوده است. او در تجمعی انتخاباتی گفت جنگ با ایران «هر زمان که بخواهم» پایان می‌یابد و تأکید کرد پایان جنگ باید با اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نمی‌کند، همراه باشد. پیش از این هم او در اظهارات دیگری، احتمال عملیات نظامی تازه پس از انتخابات را رد نکرده بود.
هشدار عراقچی؛ واکنش چین و روسیه
تحت چنین شرایطی، عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، درباره پیامد‌های هرگونه ماجراجویی نظامی تازه با تحریک اسرائیل در منطقه خلیج فارس هشدار داده و گفته است چنین اقدامی می‌تواند بازار‌های بین‌المللی را با پیامد‌های مخرب روبه‌رو کند. او دیروز همچنین بر ضرورت تأمین امنیت منطقه با مشارکت کشور‌های همسایه و بدون مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای تأکید کرد، موضعی که چین و روسیه نیز شبیه به آن را بیان کرده‌اند. پکن روز چهارشنبه ضمن ابراز نگرانی عمیق از تنش‌های پایدار خاورمیانه، خواستار حل اختلافات از راه گفتوگو شده و با حمله به اهداف غیرنظامی مخالفت کرده است. روسیه نیز از زبان میخائیل اولیانوف، نماینده این کشور در وین، بر ضرورت دریافت تضمین‌های قابل‌اعتماد از امریکا و اسرائیل برای تکرار نشدن حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران تأکید کرده است.
نمای نزدیک
صورتحساب ۴۷ میلیارد دلاری واشینگتن در جنگ با ایران
بر اساس برآورد فرماندهی مرکزی امریکا که روزنامه «هیل» و شبکه سی‌بی‌اس به آن دست یافته‌اند، هزینه عملیات نظامی علیه ایران تا اواسط اکتبر به حدود ۴۷.۱ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که نسبت به برآورد قبلی افزایش یافته و خسارت واردشده به پایگاه‌های امریکا در خاورمیانه را نیز شامل نمی‌شود. حدود ۲۹ میلیارد دلار از این رقم صرف جایگزینی مهمات شده و ۶.۱ میلیارد دلار به جایگزینی تجهیزات ازدست‌رفته اختصاص دارد. این هزینه‌ها در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا اهمیت سیاسی بیشتری پیدا کرده‌اند. برآورد دفتر بودجه کنگره نیز نشان می‌دهد ادامه جنگ می‌تواند ماهانه ۲ تا ۳ میلیارد دلار هزینه اضافی ایجاد کند؛ به‌ویژه با توجه به نیاز به جایگزینی موشک‌های رهگیر و دیگر مهمات. گزارش‌ها همچنین از فشار بر ذخایر راهبردی مهمات ارتش امریکا حکایت دارند. در چنین شرایطی، میانجیگری قطر و دیگر کشور‌های منطقه همچنان یک مسیر دیپلماتیک باز باقی می‌ماند، اما اگر تهران احتمال حمله دوباره را جدی بداند و واشینگتن نیز توافق را به شروط هسته‌ای خود گره بزند، فاصله میان تبادل پیام‌ها و توافق واقعی همچنان زیاد خواهد بود.
