جوان آنلاین: امیرمحمد انصافی، بازیساز و ترانهسرای نمایش «درخت گیلاس»، درباره این اثر گفت: بارها با واکنشهایی مواجه شدهایم که میگفتند «اگر میدانستیم کار مذهبی است، بچههایمان را نمیآوردیم.» این شرایط نشان میدهد که متأسفانه در جامعه، نوعی گارد نسبت به مفاهیم دینی شکل گرفته است.
نمایش عروسکی «درخت گیلاس» به نویسندگی شراره طیار و محمدحسین حبیبی و کارگردانی شراره طیار، براساس اقتباسی از کتاب محبوب «چرا؟ چرا؟ چرا؟» نوشته کلر ژوبرت تولید شده است. این نمایش این روزها به مناسبت ماه محرم و ایام سوگواری شهادت امام حسین (ع) و یاران وفادار ایشان در تالار هنر روی صحنه میرود.
امیرمحمد انصافی، بازیساز و ترانهسرای نمایش «درخت گیلاس» در ابتدا گفت: این نمایش را دو سال پیش به سفارش مرکز تولید تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تولید کردیم و امسال به سفارش خانه امید حوزه هنری، بازتولید آن انجام شد. این نمایش نگاه تازهای به مبحث ایستادگی، مقاومت و پایداری اسلامی دارد و با تکیه بر واقعه کربلا و قیام امامحسین (ع) شکل گرفته است.
انصافی در خصوص نوع نگاه مخاطب نسبت به آثار آموزشی و مذهبی عنوان کرد: امروزه انتخاب محتوای مناسب برای مخاطب کودک و نوجوان، چه در برنامههای تلویزیونی، چه در پلتفرمها و چه در تئاتر، بسیار سختگیرانه شده است. متأسفانه نوعی دافعه نسبت به آثار آموزشی و مذهبی شکل گرفته است. ما سعی کردیم این نمایش را با رویکردی متفاوت تولید کنیم؛ همان رویکردی که نویسنده کتاب اصلی، یعنی خانم کلر ژوبرت، با استفاده از تمثیل و داستانپردازی به آن پرداخته است.
او با اشاره به موضوع اصلی نمایش مطرح کرد: موضوع اصلی نمایش ما، ایستادگی و مقاومت در برابر زورگویی است. داستان با پرسش کودکی از پدرش آغاز میشود که میپرسد: «چرا امامحسین (ع) قیام کرد؟» پدر پاسخ میدهد و این موضوع را در قالب یک داستان برایش بازگو میکند. در این داستان، وارد روایت درختی میشویم که در آن آواز خواندن پرندگان ممنوع است و در این میان، بلبلی ظاهر میشود و با آگاهیبخشی، زمینه پرسشگری را فراهم میکند. این بخش، خارج از کتاب و بهعنوان المانی نمایشی به داستان اصلی اضافه شده است. در ویدئوی نمایش، این بلبل از بالای علفها برمیخیزد و پیام آگاهی و نور را با خود میآورد.
بازیساز و ترانهسرای نمایش «درخت گیلاس» افزود: ما تلاش کردیم کودکان امروز را با نمایشهای آیینی و سنتی نیز آشنا کنیم؛ بهگونهای که برایشان جذاب و قابل درک باشد. برای این کار، از عناصر نمایش تعزیه بهره بردیم، البته نه با همان فرم کلاسیک اولیا و اشقیا. برای نمونه، کلاههایی با صورت دارکوب طراحی شد که نماد اشقیاست و بلبل نیز نماد اولیا. در بخشی از نمایش، نسخههای تعزیه را بررسی و بازخوانی کردیم و اشعار و رجزخوانیهای آن را بازآفرینی کردیم، بهگونهای که برای کودک و نوجوان قابل فهم باشد.
امیرمحمد انصافی با اشاره به ترانه و آهنگسازی این نمایش گفت: بخش دیگری از کار، ترانههای نمایش است که سرودن و آهنگسازی آن را نیز بر عهده داشتم. تأکید من بر این بود که از وزن و قالبهای شعری استفاده کنم که امروزه ممکن است در حال فراموشی باشند. گاهی اگر شعرهای کهن را برای نوجوانان بخوانیم، ممکن است آن را با رپ اشتباه بگیرند و تفاوت را درک نکنند. از این رو، سعی کردم رجزخوانیهای معصومانه تعزیه را بازآفرینی کنم و با شخصیتها و داستان نمایش هماهنگ سازم.
او افزود: همچنین در سرودن ترانهها، با مشورت کارگردان، سادهگویی و همهفهمی را در نظر گرفتیم، هرچند برخی معتقد بودند که حجم واژگان برای گروه سنی مخاطب سنگین است، اما به نظرم نباید توانایی بچههای امروز را دستکم بگیریم و برای چنین موضوع وزینی، شعرهای پیشپا افتاده انتخاب کنیم. در بخش موسیقی نیز اگرچه برای القای فضای تعزیه از برخی سازهای خاص استفاده شده، اما ساختار کلی موسیقی ارکسترال و وزین است.
او افزود: ما در این نمایش نمیخواهیم جزئیات تاریخی صحرای کربلا را برای بچهها بازگو کنیم، بلکه معتقدیم پیام اصلی این واقعه، درس آزادگی است؛ همان چیزی که امامحسین (ع) به زیبایی فرمودند: «اگر دین ندارید، لااقل آزاده باشید.»
انصافی همچنین با بیان مفاهیم نمایش مطرح کرد: ما میخواهیم به بچهها بیاموزیم که آزادگی، یعنی حرف زور را نپذیرند، دلیل بخواهند و در برابر بیعدالتی سؤال کنند. خوشبختانه بازخوردهایی از خانوادهها دریافت کردهایم که میگویند فرزندانشان بعد از تماشای این نمایش، پرسشگر و مطالبهگر شدهاند و این، برای ما بسیار ارزشمند است.
او در پایان افزود: به نظرم هر کسی با هر عقیدهای، میتواند این پیام ارزشمند را از واقعه کربلا دریافت کند. امیدوارم حوزه هنری بهویژه خانه امید، در ادامه مسیر حرفهای خود، با حمایت از تولیدات فاخر تئاتر کودک، به پایگاهی تخصصی در این حوزه تبدیل شود.
