فریدون حسن
جوان آنلاین: لیگ ملتهای والیبال ۲۰۲۶ در حالی آغاز میشود که این رقابت جذاب امسال کاملاً تحت تأثیر جام جهانی فوتبال قرار دارد. اینکه فدراسیون جهانی والیبال چگونه نتوانست برنامهریزی دقیقی داشته باشد تا این مسابقات زیر سایه جام جهانی فوتبال محو نشود، سؤالی است که ذهن علاقهمندان به والیبال را به خود معطوف کرده، سؤالی که هیچ پاسخی برای آن نمیتوان یافت. نکته جالب ماجرا این است که برگزاری این مسابقات در برزیل حتی باعث شده زمان بازیها هم با مسابقات جام جهانی فوتبال یکی باشد و طبیعی است که وقتی تب فوتبال در جهان بالا میگیرد، دیگر کسی سراغ رشتههای دیگر نمیرود و والیبال و لیگ ملتهای آن هم از این قاعده مستثنی نیستند. با این اوصاف لیگ ملتهای ۲۰۲۶ از فردا آغاز میشود و ملیپوشان والیبال ایران در رقابتی سخت و جذاب به مصاف رقبای خود میروند. بچههای والیبال ایران با هدایت روبرتو پیاتزا در حالی خود را آماده حضور مقتدرانه در این مسابقات کردهاند که شرایطی کاملاً متفاوت با سالهای قبل داشتند. جنگ رمضان و تجاوز وحشیانه امریکا و رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان باعث شد رقابتهای لیگ برتر والیبال نیمهتمام بماند. در چنین شرایطی بازیکنان به دور از میدان مسابقه تنها چشم به تصمیم فدراسیون داشتند، تصمیمی که در نهایت به نیمهتمام ماندن مسابقات و آغاز اردوی تیم ملی منجر شد.
اردوی تیم ملی در شرایطی جنگی برگزار شد. آن هم در داخل کشور. نکته جالب توجه این بود که سرمربی ایتالیایی بلافاصله بعد از پایان رقابتهای باشگاهی خود را به شاگردانش رساند تا هم به شایعات فسخ قراردادش با ایران پایان دهد و هم روحیه شاگردانش را بالا ببرد. پیاتزا آمد و تیم جانی تازه گرفت. برنامههای خاص خودش را هم داشته و دارد. برنامههایی که برخی از آنها شگفتزدهمان کرد، اما سرمربی محکم آنها را اجرا کرد تا تیمش را آماده رویارویی با قدرتهای اول والیبال جهان کند.
پیاتزا شاگردانش را زودتر به برزیل برد تا روند آمادهسازی بهتر طی شود و چند بازی هم برگزار کنند. او به تیم و شاگردانش حس خوبی دارد و معتقد است که باید پیشرفت کرد. تیم پیاتزا به قول خودش، والیبال نرمالی را به نمایش میگذارد، والیبالی که هم او و هم ما امیدواریم در نهایت به یک نتیجه فوقالعاده و پیروزی بزرگ برای والیبال و ورزش ایران در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ منجر شود. ایران با پیاتزا به دنبال تاریخسازی در برازیلیاست.
مأموریت دشوار والیبال در برازیلیا
شمیم رضوان
تیم ملی والیبال ایران کمتر از ۲۴ ساعت تا آغاز لیگ ملتهای ۲۰۲۶ فاصله دارد؛ رقابتهایی که میتواند نخستین محک جدی شاگردان روبرتو پیاتزا در فصل جدید باشد. ایران در هفته نخست این مسابقات در شهر برازیلیا به مصاف چهار حریف متفاوت، اما سرسخت و دشوار میرود؛ برزیل، بلغارستان، آرژانتین و بلژیک؛ چهار مسابقهای که علاوه بر اهمیت نتیجه میتواند نقش مهمی در بهبود جایگاه ایران در رنکینگ جهانی نیز داشته باشد. نخستین آزمون ایران بامداد ۲۱ خرداد مقابل برزیل، میزبان مسابقات است. تیمی که همچنان یکی از قدرتهای سنتی والیبال جهان محسوب میشود و مصاف با آن، بهخصوص در خانه، کار را برای هر حریفی دشوار میکند. هرچند اعلام فهرست اولیه محدود از سوی برناردو رزنده، سرمربی نامدار برزیل تا حدی عجیب به نظر میرسید، اما تجربه نشان داده برزیلیها حتی با ترکیبی جوان نیز میتوانند در جمع مدعیان اصلی هر تورنمنتی باشند، ولی بدون شک شروع مسابقات مقابل چنین حریفی میتواند تصویری واقعی از سطح آمادگی تیم پیاتزا به رخ بکشد.
شاگردان پیاتزا کمتر از ۲۴ ساعت بعد و در ساعت ۲ روز ۲۱ خرداد برابر بلغارستان به میدان میروند. تیمی که در ماههای اخیر روند رو به رشدی را تجربه کرده است، بهطوریکه در آخرین دیدار تدارکاتی خود موفق شد اوکراین را با نتیجه ۳بر یک شکست دهد تا با روحیهای مناسب راهی لیگ ملتها شود. این تیم اگرچه برخی ستارههای مطرح خود را در اختیار ندارد، اما همچنان از قدرت فیزیکی و سرویسهای خطرناک بهره میبرد و میتواند یکی از رقبای مستقیم ایران در میانه جدول باشد. سومین مسابقه ایران بامداد ۲۳ خرداد مقابل آرژانتین برگزار میشود. تیمی که سالهاست با سبک بازی منظم و سرعت بالای خود در میان قدرتهای والیبال جهان قرار دارد. آرژانتینیها معمولاً در تورنمنتهای طولانی عملکرد باثباتی دارند و از نظر تاکتیکی جزو سختترین حریفان برای تیمهای آسیایی محسوب میشوند. موفقیت مقابل این تیم نیازمند عملکردی کماشتباه در دریافت و دفاع است.
آخرین حریف ایران در هفته نخست، بلژیک است. تیمی که برای نخستین بار حضور در لیگ ملتها را تجربه میکند. «اژدهای سرخ» والیبال اروپا پس از کسب سهمیه تاریخی این رقابتها با انگیزهای قابل توجه وارد میدان خواهد شد. بلژیکیها با اتکا به ترکیبی از بازیکنان باتجربه و جوان توانستند خود را به جمع تیمهای سطح اول جهان برسانند و قصد دارند ثابت کنند حضورشان در لیگ ملتها اتفاقی نبوده و این کار ایران را سخت میکند. با وجود این شانس ایران روی کاغذ بیشتر از حریف است، اما نباید انگیزه بالای بلژیکیها را در این مسابقه دست کم گرفت. انگیزهای که میتواند یک پایان سخت و دشوار را برای ایران در برزیل به تصویر بکشد.
برنامه بازیهای ایران در هفته نخست به وقت تهران به شرح زیر است:
۲۱ خرداد، ساعت ۲:۳۰ بامداد: ایران – برزیل
۲۱ خرداد، ساعت ۲۳ ایران – بلغارستان
۲۳ خرداد، ساعت ۲:۳۰ بامداد: ایران – آرژانتین
۲۴ خرداد، ساعت ۱۷:۳۰ ایران – بلژیک
فهرستی متفاوت از آنچه تصور میشد
دنیا حیدری
با وجود اهمیت و حساسیت بالای لیگ ملتهای والیبال، سرمربی ایتالیایی ایران ترجیح داده بیش از نامها، روی آمادگی بازیکنان حساب باز و به چشمانداز بلندمدت تیم ملی فکر کند. تصمیمی جسورانه که باعث کنار گذاشته شدن برخی ستارهها شده است. البته که هنوز هم مهرههایی باتجربه در فهرست و ترکیب ایران به چشم میخورد، اما تعدادی از آنچه تصور میشد از هفته نخست در بین نفرات انتخاب شده باشند، قبل از آغاز رسمی این دوره از رقابتهای لیگ ملتهای والیبال خط خوردند!
البته با نگاهی به فهرست ایران میتوان دریافت که هنوز شاکله اصلی تیم را بازیکنان باتجربه تشکیل میدهند، نفراتی، چون محمدرضا حضرتپور، مرتضی شریفی و امیرحسین اسفندیار که بیتردید نقش مهمی در ترکیب پیاتزا و اجرای اهداف و تفکرات او در برزیل خواهند داشت. در غیاب آرمان صالحی، رقابت در پست لیبرو تیم ملی تغییر کرده و محمدرضا حضرتپور به گزینه اصلی این پست تبدیل شده است. باتجربهترین بازیکن حال حاضر اردوی تیم ملی والیبال ایران که تقریباً در تمامی دورههای لیگ ملتهای والیبال حضور داشته و یکی از مطمئنترین مهرههای تیم در دریافت و توپگیری است و بیتردید سرمربی ایتالیایی حساب ویژهای روی او باز کرده است. مرتضی شریفی، کاپیتان تیم ملی که هشتمین حضور خود را در لیگ ملتها تجربه میکند از دیگر مهرههای باتجربه تیم پیاتزاست.
دریافتکنندهای که در سالهای اخیر یکی از باثباتترین بازیکنان والیبال ایران بوده و حضورش در ترکیب نهایی چندان دور از انتظار نبود. امیرحسین اسفندیار نیز با شش دوره حضور در این رقابتها، از دیگر چهرههای قابل اتکای تیم ملی به شمار میرود. بازیکنی که پیاتزا امیدوار است در کنار شریفی بخشی از بار هجومی تیم را به دوش بکشد. اما در فهرست بلندبالا و پروپیمان پیاتزا، جای چند بازیکن به شدت خالی است، مهرههایی، چون اسماعیلنژاد که نبودشان به شدت جلب توجه میکند. امتیازآورترین بازیکن تاریخ ایران در لیگ ملتها با ۶۶۳ پوئن که در عین ناباوری جایی در ترکیب هفته نخست ندارد. هرچند که پیاتزا در توضیح این تصمیم غافلگیرکننده به شرایط اسماعیلنژاد اشاره و تأکید میکند که دلیل کنار گذاشتن نام او از لیست تیم ملی بیشتر به شرایط بدنی این بازیکن مربوط میشود تا مسائل فنی. اسماعیلنژاد پس از مصدومیتی که سال گذشته متحمل شد هنوز به آمادگی کامل نرسیده و کادر فنی ترجیح داده بدون ریسک از او برای هفتههای بعدی استفاده کند. به همین دلیل، برخلاف برخی گمانهزنیها، درهای تیم ملی به روی این بازیکن بسته نشده است.
البته اسماعیلنژاد تنها خط خوردهای نیست که نظرات را به خود جلب کرده و کنار گذاشتن احسان دانشدوست، اسماعیل مسافر و علیرضا عبدالحمیدی از جمع نفرات هفته نخست نیز سؤالبرانگیز شده بود. پیاتزا در خصوص کنار گذاشتن دانشدوست صراحتاً میگوید که ترجیح داده به نسل جوان فرصت بیشتری بدهد. تصمیمی که با حضور بازیکنانی مانند متین حسینی، مبین نصری، عمران کوکجیلی و آرمین قلیچنیازی در فهرست نهایی همخوانی دارد.
پیاتزا جدی، حرفهای و عملگرا
اشرف رامین
سرمربی ایتالیایی هم حرفهای است و هم کاربلد؛ آنقدر حرفهای که به رغم وضعیت جنگی مثل خیلیهای دیگر جا نزد و بعد از اتمام مسئولیتش در لیگ ایتالیا به تهران آمد و شخصاً بالای سر شاگردانش بود. روبرتو پیاتزا از دو سال پیش که هدایت تیم ملی والیبال کشورمان را برعهده گرفت، جدیت و عملگرا بودنش را به همه از جمله شاگردانش ثابت کرد. پیاتزا بهعنوان یکی از بهترین سرمربیان دنیا، برای اجرای برنامهها و اهدافش نه با کسی تعارف دارد و نه شوخی.
سرمربی مطرح ایتالیایی بعد از اتمام لیگ ملتهای ۲۰۲۴ مسئولیت جدیدش را برعهده گرفت و مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۵ محک بزرگی برای او و شاگردانش بود. کسب مقام هشتم جهان با هدایت پیاتزا رقم خورد. در لیگ ملتهای ۲۰۲۵ هم تیم ملی ایران با تفکرات پیاتزا عنوان نهمی را به دست آورد. حالا نوبت لیگ ملتهای ۲۰۲۶ است و تیمی که در شرایط سخت و با حداقل دیدار تدارکاتی باید از آبروی والیبال ایران دفاع کند. پیاتزا همانند همیشه در تمرینات جدی و سختگیرانه رفتار میکند و در عین حال رابطه خوبی هم با شاگردانش دارد.
انضباط تیمی و قاطعیت حرف اول را در تیم ملی میزند و همزمان پیاتزا حواسش است تمرینات بازیکنان را خسته و دلزده نکند. از سوی دیگر دعوت از نفرات جوان و کنار گذاشتن برخی چهرهها، علاقه و برنامه مرد ایتالیایی برای جوانسازی تیم ملی و ساختن پشتوانههایی قوی برای المپیک لسآنجلس را به وضوح نشان میدهد.
نگاه تاکتیکی او به تیم ملی با مربیان دیگر متفاوت است. پیاتزا همچون دیگر مربیان مطرح و بهروز دنیا، تأکید زیادی روی حفظ پویایی و میانگین سنی پایین تیم دارد و در تمرینات تمام توانش را روی تغییر عادات اشتباه بازیکنان و آموزش صحیح به آنها میگذارد. کنار گذاشتن بازیکنان اسمی و میدان دادن به جوانانی که در آیندهای نزدیک میتوانند نسل طلایی ایران در المپیک را تشکیل دهند، ریسک بزرگی است که پیاتزا ترسی از آن ندارد.
تلاش برای تکرار چهارمی جهان
شیوا نوروزی
لیگ ملتها یکی از مهمترین تورنمنتهای بینالمللی والیبال است که تمامی قدرتهای این رشته با تدارک ویژه خود را مهیای آن میکنند. همچنین کسب سهمیه حضور در این تورنمنت موفقیت بزرگی برای تیمهای تازهوارد به حساب میآید و همه تیمها برای کسب بهترین جایگاه در لیگ ملتها میجنگند.
هم در مدل پیشین این رقابتها (لیگ جهانی) و هم در مدل فعلی (لیگ ملتها) به راحتی نمیتوان پیروز شد و در جمع تیمهای بالانشین حضور داشت. از سال ۱۹۹۰ که فدراسیون جهانی والیبال پروژه لیگ جهانی را استارت زد، مدعیان اصلی جهان پرقدرت و با تمام توان پا به رقابتها گذاشتند و عملکرد در این رویداد یکی از ملاکهای تعیین جایگاه برترین تیمهای دنیا بوده و هست. همچنین مسیر رسیدن به تورنمنتهای بزرگ دیگر از لیگ جهانی یا لیگ ملتهای فعلی میگذرد. والیبال ایران برای جهانی شدن تا سال ۲۰۱۲ صبر کرد؛ دو برد مقابل مصر و تحمیل دو شکست به ژاپن، مسیر تیم ملی کشورمان برای پیوستن به جمع تیمهای حاضر در لیگ جهانی را هموار ساخت. ملیپوشان نسل طلایی با هدایت خولیو ولاسکو به این انتظار طولانی پایان دادند و از آن زمان به بعد ایران همواره یک پای ثابت لیگ جهانی و لیگ ملتها بوده است.
شکی نیست که در اولین تجربه جهانی هیچکس انتظار کسب مدال از تیم ولاسکو نداشت. تیم ملی والیبال ایران در لیگ جهانی ۲۰۱۳ حاضر شد و از همان دوره نخست نیز به حریفان قدرتمند عزم جزم خود را برای پیشرفت و قرار گرفتن در بین بهترینهای جهان نشان داد. در لیگ ۲۰۱۳ تیم ملی ایران رتبه نهم را در بین ۱۸ تیم حاضر به دست آورد. پس از رفتن سرمربی محبوب آرژانتینی، اسلوبودان کواچ نفر اول نیمکت شد و بهترین عملکرد ایران در لیگ جهانی در زمان سرمربیگری او رقم خورد. لیگ جهانی ۲۰۱۴ در سه سطح مختلف و با حضور ۲۸ تیم برگزار شد و تیم ملی ایران با درخشش در این دوره از رقابتها مقام چهارم را به دست آورد. بااینحال تیم ملی در لیگ ۲۰۱۵ نتوانست درخشش سال قبل خود را تکرار کند و شاگردان کواچ به مقام نهم جهان رسیدند.
در مدت کمی که رائول لوزانو سرمربی ایران بود، تیم ملی در لیگ جهانی ۲۰۱۶ حاضر شد و رتبه یازدهم را به دست آورد. در لیگ ۲۰۱۷ ایگور کولاکوویچ هدایت تیم ملی را برعهده داشت و در دو دوره لیگ ایران مقام دهم را به دست آورد. تغییر فرمت و نام رقابتها از سوی FIVB از سال ۲۰۱۸ آغاز شد و در اولین دوره این تورنمنت مقام پنجم جهان از آن ایران شد.
پس از لغو لیگ ۲۰۲۰ به دلیل شیوع کرونا، ایران در لیگ ملتهای ۲۰۲۱ ولادیمیر آلکنو را روی نیمکت داشت و به مقامی بهتر از دوازدهمی دست نیافت. بهروز عطایی تنها سرمربی وطنی است که تجربه هدایت تیم ملی در لیگ ملتها را در کارنامه دارد. در لیگ ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ تیم ملی والیبال به ترتیب عناوین هفتم و چهاردهم این رقابتها را به دست آورد. بلندقامتان ایران با هدایت موتا پائز تنها در لیگ ملتهای ۲۰۲۴ شرکت کردند و بین ۱۶ تیم حاضر در رده پانزدهم قرار گرفتند. در لیگ ملتهای ۲۰۲۵ هم روبرتو پیاتزا توانست ایران را در بین ۱۸ تیم به رده نهم جهان برساند.
