جوان آنلاین: دکتر یاشا مخدومی، نایبرئیس انجمن رادیوآنکولوژی ایران و متخصص رادیوآنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در مورد تأثیر سبک زندگی بر بروز بیماریهای خاص گفت: مسئله سبک زندگی، میزان تحرک و نوع تغذیه از عوامل ایجادکننده برخی بیماریها مثل سرطان و بیماریهای قلبی- عروقی ذکر شده است. کمتحرکی، زندگی ماشینی، استرس فراوان و تغذیه نامطلوب بر این بیماریها نقش دارند، اما از دید بیماری که سرطان گرفته، تغییر در سبک زندگی میتواند کمککننده باشد که اینجا نقش پیشگیری ندارد.
دکتر مخدومی معتقد است: سبک زندگی در طی سالها اثرگذار است، اما به صورت کوتاهمدت، بیمار تغییر سبک و الگوی زندگیاش را باید داشته باشد به نحوی که زندگی شادتری داشته باشد، تحرک نسبی را حفظ کند و در عین حال از تغذیه مناسبی برخوردار باشد، چراکه این عوامل کمک میکند عوارض درمان کمتر شود و اثرات درمان مطلوبتر باشد.
وی که محور توصیهای انجمن و پزشکان را بر رعایت این اصول ازسوی بیماران معرفی میکند، ادامه میدهد: رژیمهای غذایی مطلوب با توجه به نوع بیماری سرطانی که بیمار گرفته، معمولاً توصیه میشود و به هر حال، استرسهای روزانه افراد باید کاهش یابد تا جایی که حتی سبک کارشان هم تغییر کند.
وی در مورد نقش خانوادهها در کمک به بیمار سرطانی یادآور شد: داشتن بیماری سرطان، استرس بزرگی است. خانوادهها کمک بزرگی میتوانند باشند، به ویژه در مواردی که محدودیتهای حرکتی و جسمی ایجاد شده است. مسلماً بیمار به یک کمک و همراهی در مراجعه به مراکز درمانی و زندگی روزمره احتیاج پیدا میکند. بهتر است که از خانواده کمک بگیرد تا اینکه افراد غریبه کمک کنند. بار عاطفی این قضیه از نظر خانوادهها بیشتر کمککننده است، اما اینکه خانوادهها چطور کمک کنند، باید بهطور مستمر آموزش ببینند. یعنی خانواده وقتی میتواند کمک کند که خودشان آموزش دیده باشند.
به اعتقاد وی، خانوادهها بهتر است از قبل پیشزمینههایی در جهت آموزشهای عمومی دیده باشند یا جامعه آموزش دیده باشد که وقتی چنین وضعیتهایی پیش میآید، بتوانند به نحو مناسبی برخورد کنند.
نایبرئیس انجمن رادیوآنکولوژی ایران اضافه کرد: وقتی یک فرد در خانواده مبتلا به سرطان است، مشاوره روانشناسی برای اعضای خانواده برای نحوه کمکرسانی به بیماران الزامی است. بسیاری از خانوادهها خودشان استرس بیشتری از بیمار دارند و این یک مسئله مهم است. در فرهنگ و جامعه ما، بسیاری از خانوادهها تمایل ندارند که بیمارانشان از بیماری خود آگاه شوند. به همین دلیل، گاهی درمان بیماران با تأخیر مواجه میشود یا به درستی انجام نمیگیرد. پیشقضاوت خانوادهها خیلی تأثیرگذار است و بنابراین، خانوادهها حتماً باید آموزش ببینند تا نحوه برخورد درست را بیاموزند.
دکتر مخدومی درباره اهمیت تغذیه نیز اظهار داشت: در مورد هر نوع سرطان، ممکن است تفاوتهایی در دستورات غذایی وجود داشته باشد، اما چیزی که به صورت کلی میشود گفت این است که اصولاً باید غذای سالم دریافت کنند. یعنی تا جایی که ممکن است از غذاهای خیلی پرچرب و پرادویه اجتناب کنند. غذاها باید سادهتر پخته شوند و تنوع در رژیم غذایی بسیار مهم است. باید از تمام گروههای مواد غذایی، پروتئینها، چربیها، کالریها و ویتامینها به نحو مناسب دریافت کنند. اگر بیمار کمبودی داشته باشد، باید حتماً جبران شود. این امر تنها با همکاری پزشک معالج و مشاوران تغذیه امکانپذیر است. تغذیه مناسب، در واقع از عوارض درمانها میکاهد و منافع درمان را افزایش میدهد.
متخصص رادیوآنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مورد تأثیر استرس ناشی از سرطان بر بیمار گفت: مواجهه با سرطان، ایجاد یک عامل استرس بسیار بزرگ است. علت این استرس، ناشی از ناشناخته بودن آن و انواع سرطانهاست، چون سرطان یک اصطلاح کلی است و انواع مختلفی از سرطانها وجود دارند که هر کدام روشهای درمان و پیشگیری متفاوتی دارند. مسلماً مهمترین عامل در کاهش استرس، آگاهی است، زیرا بسیاری از سرطانها درمانپذیر هستند. بسیاری از سرطانها در مراحل اولیه قابل معالجه هستند. آگاهی از وضعیت بیماری، درمانها، پروتکلهای درمانی و حتی مشارکت بیمار در انتخاب درمان در مواقعی که درمانها همارز هستند، این استرس را کاهش میدهد.
به اعتقاد وی، در مرحله بعد، مشاوره روانشناسی برای بیمار و خانواده الزامی است و انجمن در بیمارستانهای مختلف، مثل دانشگاه مشهد و بیمارستان امید، مشاوره روانشناسی داریم که ازسوی تیم درمانی ارائه میشود و استرس بیمار را کاهش میدهد.
وی در مورد برنامههای انجمن نیز گفت: در برنامههای آموزشی و بازآموزیهای انجمن ما، این مسائل همیشه مطرح میشود. در کنگرههای سالیانهمان و سمینارهای ماهانهمان که در سطح کشور برگزار میشود، یکی از موضوعاتی که به آن پرداخته میشود، نحوه درمان مناسب، از نظر روانشناسی و تبعات آن است. در این برنامهها به مسائل اجتماعی و اقتصادی نیز توجه میشود. در این کنگرهها و برنامهها، سیاست درمانی یکسانی را ترویج میکنیم.
دکتر مخدومی در پیامی به خانوادهها گفت: مهمترین پیامی که ما برای خانوادهها داریم این است که برای افزایش آگاهی خود تلاش کنند و حتماً از مشاورههای روانشناسی، روانپزشکی و تغذیه استفاده کنند. این کمکها باید با هدایت پزشک معالج صورت گیرد و خانوادهها نباید بیماران را به دلیل ناآگاهی از درمان محروم کنند.
متخصص رادیوآنکولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در مورد اقدامات لازم برای ارتقای کیفیت زندگی بیماران اظهار داشت: مهمترین مسئله در ارتقای کیفیت زندگی بیماران، غیر از تغییراتی که خود بیمار میتواند در اطرافش ایجاد کند، کمکهای پزشک معالج و انجمنهای حمایتی است. حمایتهای اقتصادی از بیماران در حال درمان و کسانی که بهبود یافتهاند، بسیار حائز اهمیت است. قوانین باید به نحوی تغییر پیدا کنند که میزان کمکهای جامعه برای بیماران افزایش یابد. بیماران در طول درمان به کار سبکتر نیاز دارند و نباید از کار محروم شوند. در عین حال، مسائل آموزشی برای خود بیمار و اطرافیانش بسیار مهم است. در سیاستگذاریها، باید پوششهای بیمهای بهتر تأمین شوند تا بیماران از کمبود دارویی یا مشکلات اقتصادی برای درمان رنج نبرند.
وی همچنین در مورد هزینههای درمان سرطان خاطرنشان کرد: هزینههای درمان سرطان بسیار بالاست، اما اگر بیماری زودتر تشخیص داده شود، با هزینه کمتری درمانپذیر است. پیشگیری و سبکهای زندگی بهتر در واقع میتوانند هزینهها را کاهش دهند. حتی بهرغم تحریمها و شرایط اقتصادی کشور، دولت ایران یکی از بهترین سرویسهای درمان سرطان را ارائه میدهد و این افتخار بزرگی برای جامعه درمانی کشور است.
