جوان آنلاین: از زمانی که خبر جنگافروزیهای امریکا و نیروی نیابتیاش در منطقه، به دنیا مخابره شد، نبض بازارهای جهانی انرژی به شکلی غیرقابل کنترل شروع به تپیدن کرد. در روزهای بعد مشخص شد درگیری نظامی در غرب آسیا زلزلهای به راه انداخته که تکانهای آن در پمپ بنزینهای کالیفرنیا، بزرگراههای آلمان و حومه سیدنی و حتی به دورترین نقاط آفریقا هم رسیده است. جنگ علیه ایران، شکافهای عمیق در تابآوری انرژی جهان را آشکار کرد؛ آسیا و اروپا با کمبود شدید سوخت و جهش هزینهها روبهرو شدهاند و قیمت بنزین در ایالاتمتحده به مرز پنج دلار رسیده است. با گذشت دو ماه، حتی طرح روز دوشنبه ترامپ برای تنگه هرمز هم نتوانست بازار نفت را آرام کند و قیمتها بار دیگر افزایش یافت. قیمت نفت برنت با رشدی ۶درصدی به ۱۱۴ دلار و WTI به ۱۰۷ دلار رسید. در آفریقا نیز قیمت بنزین از طلا هم گرانتر شد. همچنین مدیرعامل صندوق بینالمللی پول هشدار داد در صورت تداوم جنگ در خاورمیانه تا سال ۲۰۲۷ و افزایش قیمت نفت به ۱۲۵دلار در هر بشکه، اقتصاد جهانی با «نتیجه بسیار بدتری» نسبت به پیشبینیهای فعلی مواجه خواهد شد.
از آغاز جنگ علیه ایران و اختلال در تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی با یکی از شدیدترین شوکهای دهههای اخیر مواجه شده، افزایش قیمت بنزین در برخی کشورها به بیش از ۱۰۰درصد رسیده و اقتصاد جهانی با موجی تازه از تورم و نااطمینانی روبهرو شده است. کشورهای آسیایی که بیشترین وابستگی را به جریان نفت و گاز طبیعی مایع از آب آسیا دارند، با کمبود سوخت، افزایش کرایههای هوایی، لغو پروازها و رقابت شدید پالایشگاهها برای تأمین نفت خام غیرخاورمیانهای مواجه شدهاند. اروپا نیز تحت فشار هزینههای بالاتر انرژی قرار گرفته است. ارزیابیهای نهادهای مالی بینالمللی نشان میدهد جنگ غرب آسیا تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه میتواند به عاملی تعیینکننده در روند اقتصاد جهانی تبدیل شود. افزایش قیمت انرژی، رشد تورم، کاهش سرعت رشد اقتصادی و تهدید امنیت غذایی مجموعهای از پیامدهایی است که میتواند برای سالها اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
۲۰روز تا بنزین ۵ دلاری در امریکا
کارشناسان امریکایی میگویند تنها ۲۰روز زمان مانده تا رکورد قیمت بنزین در امریکا شکسته شود. کارشناسان شبکه اقتصادی MS Now میگویند، تا پایان هفته آینده (۲۰ اردیبهشت) قیمت هر گالن بنزین به ۹۰/ ۴ دلار خواهد رسید. به گفته این کارشناسان، حدود ۲۰روز دیگر (چهارم خرداد) قیمت هر گالن بنزین از پنج دلار عبور خواهد کرد. بالاترین قیمت بنزین در امریکا ۰۱۶ /۵ دلار در هر گالن بوده که در جریان جنگ اوکراین در ۱۴ژوئن ۲۰۲۲ ثبت شده است. متوسط قیمت بنزین امریکا امروز به ۴۵ /۴ دلار در هر گالن رسید که نسبت به پیش از جنگ علیه ایران بیش از ۴۷درصد رشد را نشان میدهد.
شوکهای متعدد بر بازار انرژی
طرح ترامپ برای تنگه هرمز هم نتوانست بازار نفت را آرام کند و با شکست روبهرو شد. با وجود ادعای رئیسجمهور امریکا، مبنی بر اینکه کشتیهای سرگردان در تنگه هرمز به زودی «آزاد» خواهند شد، روز دوشنبه قیمت نفت با رشد ۶درصدی به ۱۱۴ دلار رسید.
بعد از اینکه ترامپ اعلام کرد میخواهد تنگه هرمز را باز نگه دارد، قیمت نفت اندکی نزولی شد، اما با ممانعت ارتش ایران از ورود ناوچه امریکایی به تنگه هرمز، مجدداً قیمت نفت در مسیر صعودی قرار گرفت.
همچنین قیمت آتی نفت برنت برای ماه ژوئیه با ۰۶ /۰ درصد کاهش، در ساعت ۵ به وقت گرینویچ به ۱۱/ ۱۰۸ دلار رسید.
در این خصوص سائول کاوونیک، رئیس تحقیقات انرژی در مؤسسه MST Financial در سیدنی استرالیا به الجزیره گفت: بازار به این موضوع عادت کرده است که برخی از پستهای ترامپ درباره حل بحران تنگه هرمز ناپخته و غلط از آب درمیآید.
آتشسوزی بسیار گسترده در تأسیسات نفتی بندر فجیره
تصاویر ماهوارهای، آتشسوزی بسیار گستردهای را در تأسیسات نفتی بندر فجیره ثبت کردند.
به گزارش تسنیم، پایانه نفتی فجیره تنها مسیر جایگزین تنگه هرمز برای امارات است. ظرفیت این خط لوله روزانه ۵/ ۱میلیون بشکه نفت خام است که قابل افزایش به ۸/ ۱ میلیون بشکه میباشد.
این خط لوله به طور خاص ساخته شده است تا امارات بتواند نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز صادر کند. حملهای که به این پالایشگاه صورت گرفته است فقط به یک شریک ائتلاف ضربه نمیزند، بلکه زیرساختی را هدف قرار میدهد که امکان جریان یافتن نفت را بدون نیاز به هرمز فراهم میکند. تنها مسیر جایگزین مهم دیگر برای تنگه هرمز، خط لوله شرقی- غربی عربستان به ینبع است که در ماه آوریل مورد حمله قرار گرفت و حدود ۷۰۰هزار بشکه در روز از توان انتقال آن کاسته شد.
در حالی امارات مدعی است ایران در واکنش به تحرکات امریکاییها و پشتیبانی اماراتیها به تأسیسات نفتی این کشور در بندر فجیره حمله کرده که ایران حمله به امارات را رد کرده است.
در پی این اتفاقات در روز دوشنبه، قیمت جهانی نفت در معاملات اخیر افزایش چشمگیری داشت، برنت به ۱۱۵دلار و سبد اوپک به بالای ۱۲۱دلار رسید تا بازار انرژی دوباره داغ شود.
همچنین سبد نفتی اوپک با جهش ۴۰/۷ دلاری معادل ۵۱ /۶ درصد به ۱/ ۱۲۱ دلار رسید. سبد نفتی هند نیز که با تأخیر چندروزه منتشر میشود، با رشد ۱۸/ ۲ دلاری (۸۷/ ۱ درصد) در سطح ۷/ ۱۱۸ دلار قرار گرفت.
در بازار فرآوردهها و گاز نیز روند صعودی ادامه داشت. قیمت گاز طبیعی با افزایش ۰۸۴/ ۰ دلاری معادل ۰۲/ ۳ درصد به ۸۶۴/ ۲ دلار رسید. بنزین با رشد ۱۵۰ /۰ دلاری (۱۸/ ۴ درصد) در سطح ۷۴۵/۳ دلار معامله شد و نفت گرمایشی نیز با افزایش ۱۳۱/ ۰ دلاری معادل ۳۲/ ۳ درصد به ۰۷۷/۴ دلار رسید. این تحولات نشاندهنده ادامه فشارهای صعودی در بازار جهانی انرژی و افزایش قیمتها در اغلب شاخصهای اصلی نفت و فرآوردههای مرتبط است.
بانک امریکایی: جنگ ایران نفت را ۱۷۰دلاری میکند
گلدمن ساکس پیشبینی کرده است جنگ علیه ایران میتواند نفت را به ۱۷۰ دلار در هر بشکه برساند. تحلیلگران نفتی این بانک سرمایهگذاری اوایل فروردین ماه پیشبینی کرده بودند قیمت نفت در اوایل ماه آوریل به ۱۱۵دلار افزایش مییابد و احتمالاً اوج قیمت در اوایل آوریل حتی بالاتر نیز خواهد بود. قیمت نفت چهارشنبه گذشته به دلیل تنشها به ۱۲۰دلار در هر بشکه رسید و دیروز هم به علت هدف قرار گرفتن یک ناوچه امریکا که تلاش میکرد از تنگه هرمز عبور کند، به مرز ۱۱۳دلار در هر بشکه رسید.
فایننشال تایمز: جنگ ایران هزینه سوخت هواپیما را دو برابر کرد
موج شوک ناشی از جنگ ایران، صنعت هوانوردی جهان را درنوردیده است. فایننشال تایمز میگوید که جنگ ایران هزینه سوخت هواپیما را دو برابر کرده که همین موضوع به لغو ۱۲هزار پرواز و حذف ۲میلیون صندلی در ماه میمنجر شده است. از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه، بهای سوخت هواپیما دو برابر شده است.
بر اساس این گزارش، بسته شدن فرودگاههای کلیدی خلیج فارس که یکسوم پروازهای اروپا به مقصد آسیا از آنها عبور میکردند، سفرهای هوایی جهانی را دچار اختلال شدید کرده است. خطوط هوایی حوزه خلیجفارس از جمله امارات، اتحاد و قطر Airways برنامه پروازی خود برای ماه میرا بازنویسی و تعدادی از پروازها را لغو کردهاند.
بر اساس دادههای سیریم، در میان ۱۲هزار پرواز لغو شده، سهم سه ایرلاین بزرگ بیش از سایرین است: لوفتهانزا (آلمان)، ایرچاینا (چین) و ترکیش ایرلاینز (ترکیه). لوفتهانزا با لغو حدود ۲۰ هزار پرواز در بازه ماه میتا اکتبر، بیشترین تعداد پروازهای لغو شده را به خود اختصاص داده است.
واکنش زنجیرهای در سراسر جهان
علاوه بر سه ایرلاین اصلی، سایر خطوط هوایی بینالمللی مانند بریتیش ایرویز، یونایتد ایرلاینز، چاینا ایرلاینز و آنا (ANA) ژاپن نیز شبکه خود را بازسازی کرده و فرکانس پروازها را کاهش دادهاند.
کارشناسان پیشبینی میکنند قیمت بلیت هواپیما در ماههای آینده روند صعودی بیشتری طی کند و دسترسی به پروازهای بینالقارهای به ویژه برای مسیرهای متکی بر فرودگاههای خلیج فارس، دشوارتر و گرانتر از گذشته شود.
تولید LNG جهان از رشد ۲ برابری به کاهش ۸درصدی رسید
پس از مسدود شدن تنگه هرمز درپی جنگافروزی امریکا و اسرائیل علیه ایران، تولید جهانی الانجی که پیش از آن رشد دورقمی را ثبت کرده بود، روند کاهشی را تجربه کرد. فقط در ماه مارس، تولید الانجی در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، ۸درصد کاهش یافت.
بنزین از طلا گرانتر شد
پیامدهای جنگ امریکا و رژیمصهیونیستی علیه ایران، اکنون به دورترین نقاط آفریقا نیز رسیده است. سودان که اقتصادش بر پایه کشاورزی استوار است، این روزها در آستانه فروپاشی بخش کشاورزی خود قرار دارد.
تأخیر در آمادهسازی برای فصل زراعی تابستانی که هر سال از اواسط آوریل آغاز میشود، به دلیل افزایش سرسامآور قیمت بنزین و کمبود یا نبود کودهای شیمیایی، زنگ خطر را برای امنیت غذایی این کشور به صدا درآورده است.
ولایت القضارف در شرق سودان، بزرگترین قطب کشاورزی این کشور، این روزها درگیر معضلی به نام «قیمت بنزین» است.
کشاورزان این منطقه، به الجزیره میگویند که تأثیر جنگ بر ایران بر کشاورزی سودان بسیار بیشتر از خود جنگ داخلی این کشور بوده است. دلیل روشن است: بنزین، عصاره چرخه تولید در مزرعه است، از آمادهسازی زمین تا کاشت و برداشت.
قیمت هر بشکه بنزین از۲۰۰دلار در ژانویه به ۴۰۰دلار در آوریل رسیده و این یعنی دو برابر شدن هزینه سوخت.
هشدار صندوق بینالمللی پول نسبت به بحران اقتصاد جهان
مدیرعامل صندوق بینالمللی پول هشدار داد در صورت تداوم جنگ در خاورمیانه تا سال۲۰۲۷ و افزایش قیمت نفت به ۱۲۵دلار در هر بشکه، اقتصاد جهانی با «نتیجه بسیار بدتری» نسبت به پیشبینیهای فعلی مواجه خواهد شد.
«کریستالینا گئورگیهوا»، مدیرعامل صندوق بینالمللی پول (IMF)، تأکید کرد که سناریوی خوشبینانه قبلی صندوق که بر اساس آن جنگ تأثیر جزئی بر رشد اقتصادی و افزایش محدود قیمتها خواهد داشت، دیگر قابل اتکا نیست و سناریوی معکوس و نامطلوب در حال حاضر به عنوان سناریوی اصلی مطرح است.
تداوم جنگ و افزایش قیمت نفت، بدترین سناریوی ممکن
مدیرعامل صندوق بینالمللی پول با هشدار جدی اعلام کرد: «اگر جنگ در خاورمیانه تا سال۲۰۲۷ ادامه یابد و قیمت نفت به حدود ۱۲۵دلار در هر بشکه برسد، باید انتظار نتیجه بسیار بدتری را داشته باشیم.»
بر اساس سناریوی موسوم به «بدترین حالت» این نهاد مالی بینالمللی که پیش از این در گزارش «چشمانداز اقتصاد جهان» مطرح شده بود، قیمت نفت در سال۲۰۲۶ به طور متوسط به ۱۱۰دلار و در سال۲۰۲۷ به ۱۲۵دلار در هر بشکه خواهد رسید.
رشد اقتصادی جهان تا آستانه رکود جهانی (حدود ۲درصد) کاهش مییابد و تورم جهانی از سطح حدود ۴/۴ درصد در سناریوهای معمولی به بالای ۶درصد جهش خواهد کرد.
این سناریو در شرایطی مطرح میشود که به دلیل درگیریهای نظامی در اطراف تنگه هرمز و اختلال در عرضه نفت، خلیجفارس به کانون بیثباتی انرژی جهان تبدیل شده است.
