جوان آنلاین: همزمانی رمضان و ماه پایانی سال، فرصتی است تا مردم علاوه بر آماده شدن برای سال جدید، نگاه تازهای به اقتصاد خانواده و همدلی اجتماعی پیدا کنند. خانهها خانه تکانی میشوند و دلها سبکتر، اما در کنار آن، خیلیها به فکر سفرههای افطار نیازمندان هم هستند. در این روزها، گروههای مردمی و هیئتهای مذهبی دست به کار جمع آوری بستههای غذایی، مواد اولیه افطار و نذورات میشوند تا سفرههای ساده، اما پرمهری در خانههای نیازمندان پهن شود. عضویکی از این گروهها میگوید: «با توجه به شرایط اقتصادی، بسیاری از خانوادهها توان خرید کامل اقلام افطار را ندارند. ما تلاش میکنیم حداقل سفرههایشان لبریز از برکت باشد.» از سوی دیگر، مردم عادی هم با تغییر نگاه اقتصادی خود میتوانند رمضان را به فرصتی برای مدیریت بهتر هزینهها و کمک به دیگران تبدیل کنند. مثلاً خرید مواد غذایی در حجم مناسب، صرفه جویی در غذا و اولویت دادن به نیازمندان هم سفره خانواده را سبک میکند، هم دل دیگران را شاد.
دو شب مانده به ماه رمضان، برای خرید به یکی از خیابانهای محل رفتم و متوجه شدم چند مسجد، طبق روال سالهای گذشته، اما امسال با همت بیشتر، همزمان با فرارسیدن ماه رمضان و روزهای پایانی سال، کمک به نیازمندان را جزئی از برنامههای خود قرار دادهاند. این برنامه نه فقط در مسجد که در بعضی خانهها هم انجام میشود. سراغ یک زن میانسال فعال رفتم که مشغول آماده کردن بستههای کوچک مواد غذایی بود. او میگفت: «نه فقط امسال، بلکه هر سال در ماه رمضان در حد توان و بضاعتم چند بسته آماده میکنم و برای همسایهها و کسانی که نیاز دارند، میفرستم. بچهها هم کمک میکنند. لذت دیدن لبخند آدمها، انگیزهمان را دو برابر میکند، بهخصوص امسال که با روزهای آخر سال همراه شده است.»
مادر جوانی میگفت: «امسال نیت کردهام برای چند سالمند که در همسایگی ما هستند و روزه میگیرند، بستههای افطار تهیه کنم. بعضی از آنها نیاز مالی ندارند، ولی میدانم توان تهیه غذا ندارند.»
رمضان و انصاف کسبه
در روزهای پایانی سال باید از کسانی یاد کنیم که نه عیدی آخر سال دارند و نه پاداش آخر سال، اما تصمیم میگیرند با خدا معامله کنند و به حساب و کتاب دفتر مغازه و آخر سال خیلی توجه نکنند و فرض را بر این میگیرند که ببخشند و عیدی آخر سال را از صاحب روزی بگیرند.
کنجکاو شدم تا چنین کاسبی را در محل پیدا کنم که شنیدم نه یک کاسب، بلکه چند کاسب در محل هستند که هر سال این بخشش را به نیازمندان داشتهاند. بعضی رایگان میبخشیدند، اما یکی از آنها میگفت اگر نتوانم جنسی را ببخشم، سعی میکنم آن را اقساطی در اختیار خانوادهای نیازمند بگذارم.
در یکی از مغازههای خشکبارفروشی، فروشندهای میانسال گفت: «سود مهم است، اما خدا رحمت کند پدرم را. به من یاد داد انصاف مهمتر است. امسال که رمضان با روزهای پایانی سال همزمان شده است باید هوای مشتریها را داشت و دل آنها را خوش و انصاف را رعایت کرد.»
بعد از هم صحبتی با چند کاسب محله فهمیدم اگرچه اجناس گران شده، اما هنوز قلبها رئوف ماندهاند و حرص و طمع و بخل راهی به دلها باز نکرده است. نمیدانم شاید این هم از برکات رمضان باشد.
تغییر در سبک خانه تکانی.
اما در نگاه دیگر به ماه اسفند، انگار وقت کم است و باید همه کارها را یکجا انجام دهیم، خرید عید و خانه تکانی، آن حس همیشگی که نکند چیزی از قلم بیفتد. امسال، اما این ماه متفاوتتر است و آن هم ترکیبش با ماه مبارک رمضان است و همزمانی آن با روزه داری. همین باعث شده خیلی از معادلات کمی تغییر کند که یکی از آنها خانهتکانی است.
خانه تکانی فقط خستگی جسم نیست، فشار روحی و توقعاتی است که خودمان به خودمان وارد میکنیم. فکر میکنیم خانه باید برق بزند، همه کارها باید انجام شود و هیچ چیز نباید ناقص بماند. شاید این ترکیب باعث شود آرام باشیم، چراکه رمضان یادمان میدهد آرامتر باشیم، افراط نکنیم و بیشتر به حد توان خود فکر کنیم. چند روز مانده بود به شروع ماه رمضان به این فکر میکردم شاید خانه تکانی با زبان روزه کمی سخت باشد، به همین دلیل خواستم از تجربه دیگران استفاده کنم و نظر آنها را هم بدانم. این شد که یک سؤال ساده در یک گروه مادرانه آنلاین گذاشتم، جایی که بانوان زیادی در آن حرفهای زیادی برای گفتن دارند، خیلی ساده و خودمانی. در آن گروه نوشتم: «امسال خانهتکانی را با دهان روزه چگونه مدیریت میکنید؟»
به نصف روز نکشید که پاسخهای متنوعی برایم ارسال شد. یکی کوتاه، یکی طولانی، یکی پر از گلایه و یکی پر از تجربههای تازه. وقتی همه را کنار هم گذاشتم، دیدم اسفند امسال برای خیلیها مثل قبل نیست. انگار رمضان آمده بود تا به همه یاد بدهد: «نه افراط و نه خودتان را اذیت کنید، کافیست آرام و مرحلهبهمرحله پیش بروید.»
خرد کردن کارها، آموزش صبر
مریم، یکی از مادران خانه دار گروه نوشت: «سالهای قبل وقتی خانه تکانی میکردم، همه چیز را یکجا انجام میدادم. صبح تا شب میدویدم و خسته میشدم، ولی امسال با خودم فکر کردم با دهان روزه نمیتوانم. به همین دلیل کارها را تقسیم کردم تا هر گوشه از خانه را در یک روز تمیز کنم. مثلاً روزی چند کابینت، یک اتاق یا یک قفسه و کمد.»
مریم میگفت: «این روش نه تنها خستگی زیادی ندارد، بلکه فرصت درست کردن افطار و سحر هم هست و با انرژی میتوانم سر سفره افطار و سحر حاضر باشم و از همه مهمتر با اخلاق خوب و خنده.»
همه چیز ضروری نیست!
مادری دیگر نوشت: «فرارسیدن ماه رمضان باعث شد بفهمم خیلی از کارهایی که اسمش را گذاشته بودم خانه تکانی، اصلاً لازم نیست. همین باعث شد وسواسهایم را کنار بگذارم و تمرکز کنم روی آنچه اهمیت بیشتری دارد.» فاطمه، مادر یک دختر و پسر هم گفت: «بخشی از وسایل که سالها استفاده نمیشد را جدا کردم و به نیازمندان دادم. نه فقط خانه، بلکه دلم نیز سبک شد. احساس کردم واقعاً از خودم و زندگیام چیزی کم نمیشود، وقتی کمتر کار میکنم.»
خانواده هم کمک کند
زهرا نوشت، امسال نمیتواند همه کارها را خودش انجام دهد. او گفت: «همسرم و بچهها تصمیم جدی دارند تا در خانهتکانی به ما کمک کنند. قرار است یکی پردهها را باز کند، یکی کابینتها را پاک کند. خانه تکانی میشود، کار جمعی. قبلاً فکر میکردم خودم باید به تنهایی خانه را تمیز کنم، اما امسال تصمیم گرفتم همه اعضا را دخالت بدهم و راستش را بخواهید تصمیم گرفتم به کارشان اعتماد کنم و وسواس را کنار بگذارم تا با زبان روزه اذیت نشوم.»
تجربه سالمندان
خانم احمدی، ۶۵ ساله میگوید: «قبلاً خودم را مجبور میکردم همه کارها را انجام بدهم، از صبح تا شب. امسال تصمیم گرفتم آهستهتر و با دقت کار کنم. این هم از محسنات روزه است که به آدم یاد میدهد توانش را بشناسد و بیش از حد فشار نیاورد.»
مادری ۷۲ ساله هم گفت: «انجام خانهتکانی به تنهایی در بسیاری از بانوان باعث بدخلقی و ضعف بدنی میشود و ممکن است او را از انجام یک واجب بازدارد. مادرها بدانند اولویت برای اعضای خانه روی گشاده مادر خانواده است.»
کودکان و درس بخشش
زهرا، مادر یک پسر ۹ ساله نوشت: «با همراهی پسرم وسایل اضافیاش را جدا کردیم تا اهدا کنیم. نه فقط خانه مرتب شد، بلکه او هم همکاری در کار خانه را یاد گرفت و هم بخشش به نیازمندان را. این کار شروع خوبی برای ورود به ماه رمضان بود.»
تمرین تعادل و آرامش
همه این پیامها را کنار هم گذاشتم که فهمیدم اسفند امسال برای خیلیها، تمرین تعادل بین کار و استراحت، بین نظم و آرامش، بین تمیزی خانه و حال معنوی رمضان است. ترکیب رمضان و اسفند یادمان میدهد خانه تکانی فقط برق انداختن وسایل نیست، گاهی کم کردن فشارها، ساده گرفتن کارها و همراه کردن دل است که معنای واقعی خانه تکانی را نشان میدهد.»
