جوان آنلاین: از جشنواره تا مسابقه محلی، همگی قرار است با طرح «سلام» در محلات راهاندازی شود. آنطور که رئیس سازمان بهزیستی گفته، طرح محله محور «سلام» قرار است مشکلات اجتماعی محلات را با هستههای مردمی شناسایی و با تسهیلگری بهزیستی حل کند. حسینی در بخش دیگری از صحبتهایش به حوادث اخیر هم اشاره کرد. به گفته وی این حوادث حتی به مددجویان و سازمانهای حمایتی نظیر سازمان بهزیستی هم آسیب زدهاست. در جریان حوادث اخیر، بیش از یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان به مراکز سازمان بهزیستی خسارت وارد شد.
سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور در نشست خبریاش با اصحاب رسانه گفت: «از همان ابتدا یکی از رسالتهای اصلی ما این بود که به دیدار خانواده همه آسیبدیدگان برویم. مددکاران اجتماعی و روانشناسان سازمان در سراسر کشور، حتی برای افرادی که در بازداشت بودند و آنان را نیز جزئی از ملت خود میدانیم، به دیدار خانوادهها رفتند. ما عمیقاً متأثر و غمگین هستیم از اینکه به هر شکل، آسیبی به خانوادههای ایرانی وارد شود و وظیفه خود میدانیم خدمات حرفهای، روانشناختی و همدلانه را در سراسر کشور ارائه دهیم. این مسیر آغاز شده و آن را یک شروع خوب میدانیم.»
طرحی بر اساس مشارکت اجتماعی
رئیس سازمان بهزیستی درباره طرح جدید این سازمان «سلام؛ سلامت اجتماعی معلممحور» هم توضیحاتی را ارائه داد. طبق توضیحات حسینی مشارکت مردمی یکی از مؤلفههای بنیادین توسعه اجتماعی در سطح ملی و بینالمللی است و زمانی اثربخش خواهد بود که بر آگاهی، منطق و اقناع اجتماعی استوار باشد. بررسی تجربههای موفق نشان میدهد اگرچه همه طرحهای مشارکتی به نتیجه مطلوب نرسیدهاند، اما طرحهای موفق دارای شاخصهای مشخص و مشترکی بودهاند.
وی افزود: «من همواره از دو مثلث طلایی در سازمان بهزیستی سخن گفتهام؛ یکی مثلث هدف که ناظر بر سلامت اجتماعی است، به این معنا که همه افراد جامعه از سلامت اجتماعی برخوردار شوند، خدمات با کیفیت ارائه شود و عدالت در دسترسی رعایت گردد. مثلث دوم، مثلث راهبردهاست که شامل خانوادهمحوری، زیستمحلهای، مشارکتمحوری و محلمحوری میشود. اگر این راهبردها در سازمان نهادینه شود، میتوانیم خدمات را بهصورت عادلانه، استاندارد، فراگیر و با کفایت به همه افراد جامعه ارائه دهیم.»
طبق توضیحات وی در همین چارچوب، بحث چرخش از مرکزگرایی و مؤسسهگرایی مطرح میشود. در دنیا و ایران، سه مدل برای محلهمحوری وجود دارد؛ نخست، حضور سازمانهای دولتی در محلات و ارائه خدمات محلی، دوم، ایجاد ساختارهای محلی مانند شوراها یا معتمدین محله از طریق انتخابات و سوم، مدل خودیاری و همیاری داوطلبانه محلات. این مدل سوم از سال ۱۳۷۰ در سازمان بهزیستی تجربه شدهاست؛ از جمله در قالب گروههای همیار سلامت روان اجتماعی، گروههای خودیار مالی، CBR و گروههای محب که از دل محلات شکل گرفتند.
طرح «سلام» هم با تکیه اصلی بر همین مدل سوم طراحی شدهاست؛ یعنی محلهمحوری واقعی که فعالیتهای داوطلبانه، مشارکتجویانه و سازمانیافته از دل خود محله شکل میگیرد. البته این طرح به صورت تلفیقی از دو مدل دیگر نیز بهره میبرد و دولت نقش حمایتی و تسهیلگر خواهد داشت، اما نقطه مرکزی آن، همیاری و خودیاری محلی است.
حسینی با اشاره به سوابق نظری و تجربی گفت: «هدف طرح سلام شناسایی ظرفیتهای توانمندساز محلات، همافزایی منابع، توسعه مشارکت بینبخشی، تقویت هویت محلی و افزایش سرمایه اجتماعی است».
وی درباره پویش سراسری «سلام محله» گفت: «این پویش برای جذب داوطلبان طراحیشده و در سه روز نخست اطلاعرسانی بیش از ۲۰ هزار داوطلب در ۱۳ حوزه تخصصی ثبتنام کردهاند. این مشارکت اکنون در حدود ۲هزارو۷۰۰ محله شکل گرفتهاست. اجرای میدانی طرح از طریق ۲هزارو۵۰۰ مرکز مثبت زندگی و بیش از ۷۰۰ کانون محلهمحور انجام میشود.»
به گفته وی فرآیند ثبتنام در این طرح بسیار ساده است و داوطلبان تنها با ثبت نام و نام خانوادگی و انتخاب حوزه کاری وارد طرح میشوند.
آموزش و توانمندسازی گروههای مردمی
به گفته حسینی در حال حاضر، شبکههای گستردهای از گروههای مردمی فعال در کشور وجود دارد؛ از جمله بیش از ۱۵ هزار گروه خرد مالی با بیش از ۵۰ هزار عضو و همچنین تشکلهای فعال در حوزه سلامت اجتماعی و توانبخشی که در سراسر کشور فعالیت میکنند. این گروهها در فاز جدید اجرای طرح «سلام» وارد چرخه فعالیت هدفمند و منسجم خواهند شد.
وی افزود: «ساماندهی و جذب گروههای موجود یا ایجاد گروههای جدید برای فعالیتهای اجتماعی محلهمحور، گام بعدی طرح است و سازمان بهزیستی نقش اصلی خود را در همین مرحله ایفا میکند. مهمترین مسئولیت ما، آموزش و توانمندسازی داوطلبان است.»
حسینی در تشریح آخرین آمار اجرای طرح گفت: «تاکنون ۶۴۸ کانون محلهمحور با آدرس دقیق شناسایی شده و ۲۵۶ تسهیلگر ماهر آموزشدیده در طرح فعال هستند. هیچ دستگاهی به اندازه سازمان بهزیستی نیروی تسهیلگر محلی آموزشدیده برای اجرای خدمات محلهمحور در اختیار ندارد. تاکنون ۲۰ هزار و ۶۴۲ نفر بهعنوان داوطلب ثبتنام کردهاند که این رقم با برگزاری رویداد چهاردهم بهمنماه بهطور چشمگیری افزایش خواهد یافت.»
به گفته وی از مجموع کانونهای شناساییشده، ۴۹۱مسجد، ۲۳۷ مدرسه، یکهزار و ۵۶۳ مرکز مثبت زندگی و سایر فضاهای محلی شامل فرهنگسراها، کتابخانهها، مراکز مشاوره، حسینیهها، سالنهای ورزشی و کانونهای بازنشستگی در اجرای طرح مشارکت دارند.
در چهاردهم بهمنماه، همزمان با میلاد حضرتولیعصر (عج)، در بیش از ۷۰۰ محله کشور رویدادهای محلهای برگزار خواهد شد که شامل برنامههای ویژه سالمندان، طرح «مهر گفتوگو»، جشنوارهها و مسابقات محلی، برپایی غرفههای گروههای محلهمحور، ارائه خدمات مشاورهای، حمایتی و فعالیتهای چهرهبهچهره اجتماعی خواهد بود.
شناسایی نیازهای محلات و پیشگیری از فشردگی طبقات رو به پایین
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به طرح سلام در این زمینه گفت: «یکی از ویژگیهای محله محوری این است که نیازهای محله شناسایی شده و اولویت بهتر دادهشود و همه به صورت واقعی در جذب حمایت موفق شوند.»
حسینی درباره این فرآیند اینگونه توضیح داد: «فشردگی طبقات دو شکل دارد؛ گاهی طبقات به سمت بالا کشیده میشوند و گاهی فشردگی طبقات به سمت پایین است. اتفاق رخ داده در دهه اخیر، فشردگی طبقات منفی رو به پایین است. زمانی که فشردگی طبقات رو به پایین اتفاق میافتد، بحث عدالت و نقش محافظتی سازمانهای دولتی و عمومی نخبگان پررنگتر میشود. حسینی با اشاره به لغزندگی طبقات متوسط به سمت پایین گفت: «۳۵ درصد از افراد طبقات متوسط به قدری رفاهشان آسیبدیده که در حال فرو غلتیدن به طبقات پایین هستند و اگر زندگیشان ۱۵ درصد دیگر تکان بخورد فرو میغلتند. یکی از کارکردهای سازمانهای اقتصادی محافظت از جلوگیری از این لغزندگی است. یکی از کارکردهای کالابرگ محافظت از لغزندگی طبقاتی است.»
