جوان آنلاین: فریدون حسنپور در سریال «گذر از رنجها» در ورای روایت فراز و نشیبهای زندگی دختر جوانی به نام دنیا، نگاهی جدی و ویژه دارد به چند مقطع رخداده در تاریخ معاصر ایران؛ از دوران خانسالاری و فئودالیسم گرفته تا پیروزی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی هشت ساله. حسنپور در این مسیر، کنشی دشوار و ریاضتگونه را در پیش گرفته و با فاصلهگرفتن از عافیتطلبی و سهلکاری، راه ارتفاعات دیلمان را برای انتخاب و طراحی لوکیشنهای اثر خود پیموده و چشماندازها و تصاویری بدیع و چشمنواز را به ثبت رسانده است.
گذر از رنجها محملی است برای انعکاس مرارتها و مصائب یک زن در دنیایی مردسالارانه و جفاگونه و تلاشها و کوششهایی که این زن جوان برای پیشرفت و ارتقای سطح زندگی خود و فرزندانش به خرج میدهد.
«دنیا» که در زمان تولد، مادرش را از دست داده، در نوجوانی و بر اثر فشارهای کدخدای روستای محل سکونتش، برای خدمت به خانه ارباب در شهر فرستاده میشود و در ادامه داستان، بهاجبار و صرفاً بهخاطر فرزندآوری بهعنوان همسر دوم به عقد پسر ارباب درمیآید. با فوت ناگهانی پسر ارباب، مشکلات دنیا مضاعف میشود. او که حالا صاحب پسر و در اصل وارثی شده است، در تنگنای به وجود آمده توسط عروس ارباب (با بازی ماهچهره خلیلی) و پیشکار او، مهندس (با نقشآفرینی پژمان بازغی) قرار میگیرد. دنیا که در اثر جهد خود و مساعدت معلم جوانی که بعدها همسر او میشود سواد آموخته، راه مستقل شدن را در پیش میگیرد و با چشمپوشی از ثروت هنگفتی که به پسرش بهعنوان تنها وارث خانواده ارباب میرسد، کار و پیشه آبرومندی برای خود دستوپا کرده و به زندگی مستقل و آرامی روی میآورد. سریال گذر از رنجها بهنوعی بازتاب قدرت و اراده یک زن روستایی و بدون پشتوانه است که با سعی و تلاش مجدانه، راهی ماسوای آنچه را که تقدیر برایش رقم زده، برمیگزیند. فریدون حسنپور با وجود استفاده از بازیگران حرفهای و شناختهشدهای همچون بیژن امکانیان، پژمان بازغی، بابک حمیدیان، مرحومه ماهچهره خلیلی و مهران رجبی در گذر از رنجها، برای نقش اول اثر خود از شیوا طاهری در مقام هنرپیشهای تازهکار و ناشناخته بهره میبرد تا مخاطب بدون هیچگونه پیشزمینه ذهنی، نهایت همذاتپنداری را با کاراکتر اول سریالش داشته باشد. شیوا طاهری هم به مدد راهنماییها و هدایت حسنپور، در میان خیل این بازیگران حرفهای، خوش میدرخشد و بازی قابلقبولی از خود به نمایش میگذارد.
سریال گذر از رنجها پر از گرههای دراماتیک جذاب است؛ عشق اساطیری پدر دنیا به مادرش، علاقه پسر ارباب به همسر اولش و محبت میان دنیا و همسر معلم و فرهیختهاش. اتخاذ رویکردهای منطقی و باورپذیر در ارتباطگیری میان این کاراکترها، اثر را برای مخاطب باورپذیر و ملموس کرده است. حسنپور در گذر از رنجها بهخوبی توانسته است مناسبات و روابط عوالم ارباب و رعیتی را به نمایش بگذارد؛ مناسباتی که پایه و اساسش بر تبعیض و نابرابری اجتماعی و طبقاتی بنا نهاده شده است. فئودالها و زمیندارانی که نهایت جور و ستم را بر طبقه رعیت و کشاورز روا میدارند و در نهایت، حاصل و دسترنج آنها را به نفع خود ضبط کرده و به یغما میبرند. «دنیا»ی گذر از رنجها بهنوعی سمبل طغیان و اعتراض در برابر این سیستم ناعادلانه است. او بهترین کنش در مبارزه با این وضعیت غیرمنصفانه را کسب علم و افزایش آگاهی میداند و با بالاکشیدن خود، در برابر وضع نابسامان موجود قد علم میکند.
حسنپور هنرمندانه سرنوشت قهرمان اصلی سریالش را با پیروزی انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس گره میزند و او را با آزمونهایی سخت و دشوار، آبدیده و جاودان میسازد. شخصیتپردازیهای مناسب، طراحی هوشمندانه قصه اصلی و داستانکهای فرعی روایت شده در بطن آن، بهرهگیری از هنرپیشههای توانا و گرفتن بازیهای خوب از آنها، چیدمان گرههای دراماتیک جذاب در مسیر اصلی قصه و بر سر راه کاراکترها، استفاده هنرمندانه از جذابیتهای بصری طبیعت بکر و زیبای دیلمان و خلق سکانسهای چشمنواز و کارگردانی پر وسواس از جمله شاخصهها و امتیازات سریال گذر از رنجها به شمار میرود که باعث میشود این اثر در زمره مجموعههای مقبول تلویزیون در سالهای اخیر باشد. با وجود این، یک دوپارگی ساختاری نیز در سریال گذر از رنجها مشهود است. به نظر میرسد وقت، دقت و وسواس بیشتری برای سکانسهای ابتدایی اثر که در محیط روستایی میگذرد، صرف شده و نشانههایی از تعجیل و بیحوصلگی در ضبط پلانهای مربوط به قسمتهای پایانی اثر قابل رؤیت است. همچنین لهجه برخی از کاراکترها هم دچار اغراق شده و گلدرشت است. با آنکه سریال گذر از رنجها برای اولینبار در سال ۱۳۹۳ از شبکه اول سیما به نمایش درآمده و زمان زیادی از پخش آن نمیگذرد، اما این مجموعه دارای قابلیتهایی است که بازپخش و تماشای دوباره آن خالی از لطف نیست. شبکه خاطرهساز آیفیلم هر شب ساعت ۲۰ فرصتی دوباره را فراهم آورده است برای مخاطبانی که دوست دارند یک بار دیگر به تماشای گذر از رنجها بنشینند و البته کسانی که فرصت دیدن این مجموعه جذاب را در پخش اول از دست دادهاند.
