جوان آنلاین: چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، فیلمهای مستندش را شناخت و میزبان آثاری با مضامین اجتماعی، تاریخی، دفاع مقدس و محیطزیستی شده است. در بخش مستند ۱۳ فیلم نمایش داده میشوند که بیشتر آنها به واسطه حضورشان در جشنواره سینماحقیقت قبلاً دیده شدهاند. حالا حضور دوبارهشان فرصتی دوباره برای دیدنشان مهیا میکند.
فیلم مستند «اشغال جزایر» به کارگردانی و تهیهکنندگی داوود مرادیان اثری پژوهشی و تحلیلی است که با رویکردی تاریخی و ژئوپلیتیکی به موضوع اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس میپردازد و اسناد مربوط به ادعاهای امارات متحده عربی و بریتانیا درباره تجزیه جزایر ایرانی را مورد بررسی قرار میدهد. مستند «اشغال جزایر» با حضور سه تیم دغدغهمند که از سال ۱۳۹۸ تاکنون پیگیر ساخت مجموعههایی با محوریت هویت ملی و دفاع از تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران بودهاند، تولید و تصاویر اقلیم جزایر نیز برای نخستین بار منتشر میشود.
فیلم مستند «ایستاده در کنار تیمز» به کارگردانی سیدمصطفی موسویتبار روایت زندگی و نقش تأثیرگذار شهید سیدمحمد صنیعخانی است؛ شخصیتی برجسته و مبتکر دوران دفاع مقدس که بهعنوان بنیانگذار و فرمانده ترابری سپاه، تحولی بنیادی در حوزه پشتیبانی و لجستیک جنگ ایجاد کرد. این اثر با بهرهگیری از پژوهش دقیق، بازسازیهای هنری و استفاده از آرشیو تصویری، تلاش دارد ابعاد کمتر شناختهشده شخصیت شهید صنیعخانی را برای مخاطبان روشن سازد.
فیلم مستند «آگیرا» به کارگردانی محمدصادق اسماعیلی قصه پسر جوانی به نام علی است که متوجه میشود در زمان تولد از بیمارستان ربوده شده و حالا تلاش میکند با پیگیری از کسانی که در شب ربایش در بیمارستان حضور داشتند، هویت واقعی خود را پیدا کند. این مستند، روایتی انسانی، حساس و پرچالش از تلاش یک جوان برای بازیابی هویت حقیقی خویش است؛ مسیری که هر گام آن بدون پشتوانه قانونی، حمایتهای قضایی و امکان رسیدگی عادلانه عملاً ناممکن است.
فیلم مستند «شاخهای روی آب» به کارگردانی محمدمهدی حبیبی و تهیهکنندگی محسن اسلامزاده از زاویهای جدید و متفاوت به زندگی شهید محمدمهدی طهرانچی میپردازد. این اثر از زبان همسر این شهید روایت میشود؛ زنی که همزمان با همسر خود به شهادت رسیده است و روایتش، قصهای تازه و نگاهی نو به روی مخاطب میگشاید.
فیلمی درباره ترک تحصیل دختران
فیلم مستند «ارس، رود خروشان» به کارگردانی و تهیهکنندگی هادی آفریده به رود ارس به عنوان طولانیترین رود مرزی ایران میپردازد. رودی که برای ما ایرانیان با پیماننامههای گلستان و ترکمنچای و جدایی سرزمینها گره خورده و خاطرهای تلخ به شمار میآید. در این فیلم تلاش شده قصههای کمتر شنیده شده مرتبط با این جنگها و جداییها به زبان مردم بومی، اقوام و عشایر حاشیه رودخانه و با روایت خود ارس به نمایش دربیاید.
فیلم مستند «برای دخترم» به کارگردانی مهدی عوضزاده ترک تحصیل دانشآموزان را در مناطق محروم بررسی میکند که البته بازماندن بچهها از تحصیل یک معضل جهانی است و در ایران هم هر سال به دلایل مختلفی بچههای زیادی ترک تحصیل میکنند ولی آمار دقیقی از آنها منتشر نمیشود.
سوژه اصلی این فیلم دختری به نام «شکریه» است که در یک روستای مرزی کردنشین در اشنویه آذربایجان غربی زندگی میکند. دوربین مستند از ۱۱- ۱۲ سالگی شکریه (از کلاس ششم) هنگامی که پدرش قصد دارد مانع ادامه تحصیلش شود، همراه او میشود و این همراهی تا حدود ۲۰ سالگی، ازدواج و مادر شدن او ادامه دارد. در این مسیر، تماشاگر فیلم آرزوها، دشواریها و تلاشهای معلم و مدیر مدرسه را برای بازگرداندن شکریه به تحصیل میبیند.
سفری به سپهر ایران
فیلم مستند «جنگل قائم» به کارگردانی و تهیهکنندگی حامد سعادت درباره چگونگی ساخت جنگل دستساز قائم است که برای جلوگیری از ورود ریزگردها به شهر کرمان ساخته شده است. حدود ۷۰ سال پیش بهدلیل مشکلات آب و هوایی شهر کرمان که بهدلیل نزدیک بودن به شنزارها، همچون بسیاری از نقاط ایران با مسئله «ریزگردها» درگیر بود، بزرگان شهر تصمیم به طراحی راهبردی برای رفع این مسئله میگیرند. درنتیجه تحقیقات امکان ساخت جنگل بررسی میشود. مسئولان شهری متوجه میشوند که چنین اقداماتی بدون کمک گرفتن از مردم مؤثر نخواهد بود.
در نتیجه فراخوانی در مسجد جامع شهر کرمان برای کمک گرفتن از مردم منتشر میشود و بسیاری از شهروندان کرمانی در مرحله تولید و کاشت نهال برای ساخت جنگل همکاری میکنند. از آنجا که بادها از دو جهت به سمت استان کرمان میوزند، در یکی از مسیرها جنگل ایجاد میشود و در مسیر دیگر درختچههای طاق کاشته میشود تا امروز دیگر کرمان با این مشکل روبهرو نباشد.
فیلم مستند «در سپهر ایران» به کارگردانی و تهیهکنندگی مجید کریمی، درباره سفری است به سپهر ایران، برای بازشناسی فرهنگ، تمدن و باورهای مردم فلات ایران در معماری، اسطوره و عناصر فرهنگی مختلف. این مستند از زمان ورود آریاییها تا دوران اسلامی را به تصویر میکشد و ردپای نور در بناها و فضاها دنبال میشود و مخاطب با ادبیات باستانشناسی و مطالعات معماری در این دوران تاریخی آشنا میشود.
فیلم مستند «رؤیای ناتمام» به کارگردانی سارا طالبیان به موضوع رقابتهای جام ملتهای آسیای فوتسال بانوان و صعود تیم ملی بانوان کشورمان به جام جهانی میپردازد. این رشته ورزشی روایتگر قصهای پرتنش و مملو از احساساتی است که میتواند برای هر ایرانی ملموس باشد، احساساتی که میتوانند با تجربه زیسته ما و درک فرد فرد شخصیتهای فیلم شخصی باشند و احساساتی که در زمین مسابقه با جمعی که آن افراد ساختهاند و با «ایران ایران ایران...» گفتنشان در شروع هر مسابقه ملی میشود.
شیرخوارگاه آمنه در جنگ ۱۲ روزه
فیلم مستند «نامش زن» به کارگردانی و تهیهکنندگی ماریا ماوتی ماجرای حمله به ساختمانهای اطراف شیرخوارگاه آمنه در جنگ ۱۲ روزه و انتقال نوزادان به شیرخوارگاه شبیر است. این فیلم تلاش دارد ترسها و اضطرابها، دلنگرانیها و بیپناهیهایی که در چشمان نوزادان رهاشده نقش بسته است، نشان دهد. چیزی که زنان پرستار شیرخوارگاه را از رفتن و ترک تهران باز داشت تا تنها آغوش امن از این کودکان دریغ نشود.
فیلم مستند «فراموش شده» به کارگردانی مهدی افشارنیک با هدف برجستهسازی یکی از بزرگترین بحرانهای زیستمحیطی ایران، یعنی تخریب تالاب هورالعظیم، ساخته شده است. ساخت این مستند از زمانی آغاز شد که وزیر نفت در یک اعتراف رسمی، نقش تخریبی شرکتهای نفتی در خشکاندن هورالعظیم را تأیید کرد. بنابراین، این پروژه نهتنها به ثبت حقیقت، بلکه به نقد و بررسی ریشهای سیاستهای نفتی و دیگر سیاستهای کلان کشور در حوزه محیط زیست و آب پرداخته است.
فیلم مستند «محاکمه آزادی» به کارگردانی و تهیهکنندگی محمد عبدی به زندگی مهدی بازرگان و چگونگی دستگیری او، دلایل وقوع بازداشت، مراحل محاکمه، دفاعیات او در دادگاه و تجربیات زندگیاش در زندان میپردازد. بازرگان نیز همچون مصدق، مسیر مشابهی را تجربه کرد؛ از محاکمات نظامی گرفته تا محکوم شدن به ۱۰ سال حبس و در نهایت عفو این شخصیت توسط شاه. این فیلم با استفاده از ترکیبی از تصاویر آرشیوی، نریشن و صحنههای بازسازیشده محدوده یافته تولید شده است.
فیلم مستند «میریام» به کارگردانی و تهیهکنندگی سیدمحمدعلی صدرینیا با روایتی انسانی و خطی داستانی، به مقطعی بحرانی از جنگ رژیم صهیونیستی با لبنان میپردازد. جایی که یک تماس غیرمنتظره، دختر ایرانی را در میانه روزهایی ملتهب راهی بیروت میکند. مستند «میریام» با دنبالکردن مسیر حضور این دخترایرانی در منطقه درگیر جنگ، به رخدادها، مشاهدات میدانی و تجربههای او در مواجهه با لحظات پرتنش میپردازد و سؤالات و چالشهای او را در آن روزهای حساس دنبال میکند.
