هرچند روند پیشبرد پروژههای سازمان صنایع دفاع در چارچوب اولویتبندی دولتها تعریف نمیشود، متأثر از تغییر آنها نیست و از سیاستگذاریهای کلان نظام تبعیت میکند، اما در دورههایی، پیشبینی از تحولات آینده، افزایش سرعت وقوع رخدادها، تغییر معادلات منطقهای و فرامنطقهای به افزایش حساسیتها نسبت به کیفیت پیشروی در عملیکردن پروژههای تعریفشده در این بخش منجر میشود؛ شرایطی که برنامهریزیهای مجموعه وزارت دفاع در دولت سیزدهم را هم به اقدامات بیشتر در بخش دیپلماسی دفاعی و امنیتی و هم به تمرکز بر افزایش کمّی رونمایی از دستاوردهای تازه نظامی هدایت کرده است. خبرگزاری ایسنا در همین ارتباط به ارزیابی عملکرد وزارت دفاع در دولت سیزدهم پرداخته و در گزارشی نوشته است: وزارت دفاع در ۲۳بهمن۱۴۰۰، نمایشگاهی از دستاوردهای سازمان صنایع هوایی در حوزه پهپادی برپا کرد. فردای آن روز - ۲۴بهمن ۱۴۰۰- از ۱۰ سامانه دفاعی ارتقایافته موشکی و مهماتی در حوزه رزم زمینی ساخت متخصصان سازمان صنایع دفاع نیز رونمایی شد. سامانههای دفاعی رونماییشده در این مراسم شامل انواع موشکهای استقراری، محمول بالگرد و پهپاد با مشخصات و مختصات گوناگون متناسب با نیازمندیهای دفاعی و همچنین مهمات هوشمند دوربرد و نقطهزن توپخانهها و خمپارهاندازهاست که افزایش برد و دقت در انهدام هدف از خصوصیات اصلی آنها اعلام شد. ۲۰روز بعد- ۱۴اسفند۱۴۰۰- امیر آشتیانی، وزیر دفاع در سازمان صنایع دفاعی حاضر شد تا از هفت محصول در حوزه رزم زمینی، دو محصول در حوزه رزم هوایی و محصولی در حوزه رزم دریایی رونمایی کند؛ تولیداتی که هدف آن مقابله با تهدیدات اعلام شد و شامل سلاحهایی با کاربرد در حوزههای زمینی، هوایی و دریایی است که سطح اثربخشی عملیات رزمی نیروها را ارتقا داد و تسریعکننده فعالیتهای بازدارنده بود. سال۱۴۰۱ برای وزارت دفاع با رونمایی از هواپیمای ترابری «سیمرغ» در مجموعه سازمان صنایع هوایی آغاز شد. «سیمرغ» بازطراحیشده و توسعهیافته هواپیماهای همنسل خود است که متناسب با نیازهای دستگاههای کشوری و لشکری و با در نظر گرفتن شرایط آبوهوایی کشور و مطابق استانداردها و مقررات بینالمللی بومیسازیشده و سیستم پیشران و پیکره آن در وزارت دفاع و با همکاری شرکتهای دانشبنیان، طراحی و تولید شده است.
«صیاد ۴B» حریف جنگندههای نسل۵
آبان۱۴۰۱ با اتمام مراحل تحقیقات و انجام آزمون موفق سامانه ارتقایافته باور۳۷۳ علیه اهداف دورایستا، موشک برد بلند صیاد ۴B با حضور وزیر دفاع و فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش رونمایی شد و خط تولید آن به بهرهبرداری رسید. در آزمون صیاد ۴B هدف دورایستا در برد بیش از ۴۵۰کیلومتر با رادار بهینهشده سامانه باور۳۷۳ کشف شد، در برد حدود ۴۰۵کیلومتر ردگیری و در برد بیش از ۳۰۰کیلومتر مورد اصابت و انهدام کامل قرار گرفت. صیاد ۴B توانایی درگیری همزمان با شش هدف، رهگیری همزمان ۶۰هدف و کشف همزمان ۳۰۰هدف را داراست و میتواند با پهپادها، جنگندههای نسل۵ و موشکهای بالستیک مقابله کند.
«یاسین» توسعهدهنده توان هواپیماهای رزمی سبک
پایان سال۱۴۰۱ نیز در وزارت دفاع به رونمایی از نخستین نمونه فروند تولید معیار و عملیاتی جت آموزشی پیشرفته «یاسین» و افتتاح خط تولید آن گذشت؛ محصولی ویژه برای آموزش خلبانی هواپیماهای نظامی که نوآموزان خلبانی پایگاههای عملیاتی از آن برای آشنایی با تاکتیکها و تکنیکهای رزم هوایی و رزم هوابهزمین بهرهبرداری میکنند و کاربرد جنگافزارهای گوناگون و چگونگی استفاده از آنها را میآموزند. ویژگیهای تخصصی و تاکتیکی «یاسین» نسبت به نمونههای قبلی توسعه و تکاملیافته و دستاوردهای مختلفی داشته است. بومیسازی زیرسامانههایی مانند صندلی پران، اویونیک (تجهیزات الکترونیکی)، موتور و ارابههای فرود، از توانمندیهای به دست آمده در این فروند است. در برخی اقلام مانند رادار هواشناسی نصبشده در دماغه هواپیما نیز از توان شرکتهای دانشبنیان استفاده شده و تکنولوژی بال این هواپیما به تکنولوژی بال با تعبیه نصب مخازن سوخت در آن تغییر یافته است. مهمترین فاکتور در موضوع آموزش خلبانی در این فروند پایش دائمی و ثبت دادههای پروازی حین و پس از پرواز (نمایش و تحلیل سهبعدی دادهها) است که تحولی در آموزش خلبانی در ایران را به همراه دارد.
موشک راهبردی برد بلند و نقطهزن «خرمشهر۴»
چهارم خرداد۱۴۰۲ همزمان با سالگرد آزادسازی خرمشهر نیز خبر رونمایی از موشک راهبردی برد بلند و نقطهزن «خرمشهر۴» روی خروجی رسانهها قرار گرفت؛ یکی از پیشرفتهترین موشکهای طراحیشده سازمان هوافضای وزارت دفاع که برد آن ۲هزارکیلومتر و مجهز به سرجنگی از نوع شدیدالانفجار با وزن هزارو ۵۰۰ کیلوگرم است. سرجنگی این موشک با طول حدود چهار متر، یکی از اثربخشترین سرجنگیهای تولیدشده است که قابلیت حمل بیش از یک تن مواد آتشبار را داراست. سرعت بالای اصابت سرجنگی به هدف، باعث میشود سیستمهای پدافندی دشمن قادر به تشخیص، رهگیری و اقدام برای انهدام سرجنگی را از دست بدهند. تفاوت این موشک با سایر نسلهای قبلی تأمین دقت نقطهزنی در فاز میانی (پرواز بالای جو) است.
رونمایی از یک «پهپاد استثنایی»
آغاز سومین سال فعالیت دولت سیزدهم نیز با رونمایی از «پهپاد مهاجر۱۰» در ۳۱مرداد همزمان با روز صنعت دفاعی و با حضور رئیسجمهوری همراه شد. مهاجر۱۰ قابلیت نصب تجهیزات مخابراتی و راداری هم دارد و میتواند نقش هواپیمای شناسایی را ایفا کند. بیشینه ظرفیت سوخت «مهاجر۱۰» ۴۵۰ لیتر و بیشینه وزن محموله آن ۳۰۰کیلوگرم است. حداکثر سرعت این پهپاد ۲۱۰کیلومتربرساعت است و قابلیت حمل انواع مهمات و بمبهای «قائم»، «الماس» و «دستواره» را داراست.
مهاجر ۱۰ به سامانههای جنگ الکترونیک و اشراف اطلاعاتی نیز مجهز است.
تجهیز سازمان رزم ارتش با ۲۰۰فروند پهپاد بردبلند
اقدامات وزارت دفاع در دو سال اخیر به رونمایی از تجهیزات نظامی منحصر نشد و هدفگذاری برای تقویت خط تولید با هدف تأمین تیراژ مورد نیاز این تجهیزات و سایر محصولات رونماییشده گذشته جهت تحویلدهی به مجموعه نیروهای مسلح هم در دستور کار مجموعه سازمان صنایع دفاع قرار گرفت. ۳۱فروردین۱۴۰۲ در چند نقطه کشور مراسمی برای تحویلدهی بیش از ۲۰۰فروند انواع پهپادهای راهبردی برد بلند ساخت وزارت دفاع و ارتش برگزار شد. انواع پهپادهای راهبردی از جمله «ابابیل۵» و «ابابیل۴»، «آرش»، «جت کرار»، «دهم شهریور»، «اخگر»، «سوییچ بلِید»، «هما» و پهپادهای دریاپایه و عمودپرواز با مأموریتهای متفاوت شناسایی، انهدامی، رزمی، ضدرادار، پرسهزن، رهگیری هوایی، مقابله با اهداف متحرک و ثابت با ویژگی سطح مقطع راداری پایین، فهرست این ۲۰۰فروند پهپاد را تکمیل کردند که به سازمان رزم ارتش ملحق شدند.
پیوستن «ابومهدی» به سبد موشکی ارتش و سپاه
سوم مردادماه نیز موشکهای کروز «ابومهدی» به یگانهای دریایی ارتش و سپاه الحاق شد. «ابومهدی» یکی از تولیدات صنایع هوافضای وزارت دفاع با برد بیش از هزارکیلومتر است که میتواند هر هدفی را منهدم کند و محدوده پوشش دفاع دریایی را نسبت به قبل چندینبرابر افزایش و دامنه عملیاتی گستردهای را تحت پوشش قرار دهد. استفاده از مواد منفجره با قدرت تخریب بالا در سَرجنگی موشک ابومهدی، قابلیت انهدام انواع ناو، ناوچه و ناوشکنها را به این موشک بخشیده است. این موشک از توان شلیک از انواع حاملهای متحرک و ثابت برخوردار است و سامانه هدایت و ناوبری آن، قابلیت بهروزرسانی موقعیت نهایی هدف را در طول پرواز داراست. واکنش سریع، مدیریت انتخاب هدف در میدان، دورزدن پدافند دشمن و قابلیت شلیک از عمق دیگر ویژگیهای موشک کروز دریایی ابومهدی است که توانایی پرواز در ارتفاع پست و زیر دید رادارهای دشمن را دارد و میتواند مسیر و ارتفاع خود را با توجه به عوارض جغرافیایی و سامانههای پدافندی دشمن تغییر دهد. این اولین موشک کروز برد بلند دریایی است که از هوش مصنوعی در نرمافزارهای طراحی مسیر پروازی در سامانه فرماندهی و کنترل استفاده میکند و امکان عبور از عوارض طبیعی، مصنوعی و همچنین سایتهای راداری و پدافندی دشمن را با عبور از نقاط راه میانی دارد و از جهتهای مختلف به سمت هدف حمله و برخورد میکند.
تجهیز هوافضای سپاه به «خرمشهر» و «حاج قاسم»
تازهترین اقدام وزارت دفاع در زمینه تجهیز نیروهای مسلح و تأمین نیاز آنها با الحاق موشکهای «خرمشهر» و «حاج قاسم» در ۳۱مرداد همزمان با روز صنعت دفاعی و با دستور رئیسجمهوری بود. موشک بالستیک «حاج قاسم» با برد هزارو ۴۰۰ کیلومتر، مایلپرتاب، تمامتاکتیکی و مبتنی بر کنترل آیرودینامیکی است؛ ویژگیای که در نمونههای مشابه خارجی سابقه نداشته است. تولید موشک «حاج قاسم» حاصل تجربیات متعددی است که نمونههای آن پیش از این به نمایش درآمده است؛ خرداد سال۱۳۸۰ موشک راهکنشی فاتح۱۱۰ با برد ۳۰۰کیلومتر رونمایی شد، در اوایل دولت یازدهم نیز خبر رونمایی موشک فاتح۳۱۳ با برد ۵۰۰کیلومتر رسانهای شد که در عملیات عینالاسد به کار گرفته شد. موشکهای راهبردی خانواده سجیل قبل از آن تحویل نیروهای مسلح شده است، پس از آن موشکهای تاکتیکی «ذوالفقار» با طراحی و ساخت صددرصد داخلی رونمایی شد که در جریان عملیات علیه مواضع تروریستها با هدف انتقامگیری از حمله به رژه روز ارتش و ساختمان مجلس شورای اسلامی استفاده شدند.
وزارت دفاع همزمان با پیشبرد اجرای پروژههای ارتقای توان دفاعی نیروهای مسلح در زمینه دیپلماسی دفاعی نیز فعال بوده است. برگزاری ۱۰نشست کمیسیونهای مشترک اقتصادی، دفاعی و نظامی، امضای بیش از ۳۰سند همکاری با کشورهای هدف، مشارکت در برگزاری رزمایش مشترک با چین و روسیه از جمله اقدامات این وزارتخانه در دو سال گذشته است؛ اقداماتی که هم به ارتقای نقشآفرینی وزارت دفاع برای مشارکت فعال و اثرگذار در عرصه بینالملل منجر شده و هم این وزارتخانه را از انجام وظایف سنتی و معمول خود دور نکرده است.