یک کارشناس اقتصادی معتقد است برای دستیابی به هدف اصلی یعنی تبدیل شدن اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان به بازوی اصلی تحقیق و توسعه صنعت، سیستم ارزیابی جدید مجموعه گستردهتری از شاخصها را در بر میگیرد که فراتر از پیچیدگیهای تکنولوژیکی است. این رویکرد جامع تضمین میکند شرکتهای دانشبنیان بر اساس سهم کلی آنها در اکوسیستم و پتانسیل آنها برای هدایت تحقیق و توسعه صنعتی ارزیابی میشوند. رویکرد اصلی در زمینه نظام جدید ارزیابی، ایجاد پویایی بیشتر برای ورود به صنعت در جهت توسعه فناوری و تبدیلشدن شرکتهای دانشبنیان به بازوی اصلی تحقیق و توسعه است.
محمد حبیبی، کارشناس اقتصادی درگفتگو با «جوان» در رابطه با اهمیت صنایع دانشبنیان در جهت توسعه و داخلیسازی فناوری صنعتی در کشور و اهمیت شرکتهای دانشبنیان به عنوان کانون اصلی تحقیق و توسعه صنعتی گفت: در پی رشد و توسعه اقتصادی، کشورهای سراسر جهان به طور فزایندهای اهمیت صنایع دانشبنیان را درک میکنند. این صنایع که توسط نوآوری، تحقیق و توسعه هدایت میشوند، پتانسیل تغییر اقتصاد و پیشبرد پیشرفت پایدار را دارند. ایران مانند بسیاری از کشورهای دیگر به اهمیت شرکتهای دانشبنیان اذعان داشته است و هدف آن این است که آنها را به کانون اصلی تحقیق و توسعه صنعتی تبدیل کند، اما یکی از چالشهایی که مانع رشد اقتصاد دانشبنیان در ایران میشود، سیستم ارزیابی پیچیده شرکتهایی است که وارد این اکوسیستم میشوند.
وی ادامه داد: سیستم ارزیابی قبلی شرکتهای دانشبنیان در ایران از کاستیهای متعددی رنج میبرد. اولاً فرایند ورود سخت و سنگین بود و شرکتهای بالقوه را از مشارکت در اقتصاد دانشبنیان منصرف میکرد. ثانیاً سیستم ارزیابی اساساً بر شاخص پیچیدگی فناوری متکی بود که سایر عوامل و شاخصهای حیاتی مانند فقر منطقهای، اشتغال متخصصان ماهر و طیف وسیعی از نوآوریها را در نظر نگرفت. این رویکرد محدود، ارزیابی جامعی از ماهیت دانشبنیان و فناورانه یک شرکت ارائه نمیدهد. در نتیجه، آشکار شد سیستم ارزیابی برای افزایش سهولت ورود و ارتقای ارزیابی جامعتر شرکتهای دانشبنیان نیاز به اصلاح دارد.
حبیبی، کارشناس اقتصادی در رابطه با رویکرد اصلاحی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری در زمینه اصلاح نظام مجوزدهی گفت: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با درک نیاز به اکوسیستم پویاتر و حمایتی گامهایی را در جهت اصلاح نظام ارزیابی برداشته است. هدف سادهسازی فرایند ورود شرکتها به اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان است. دولت قصد دارد با سادهسازی معیارهای ارزیابی و کاهش موانع اداری غیرضروری، مشارکت شرکتها را آسانتر کند. این امر باعث جذب طیف وسیعتری از کسبوکارها، تقویت رقابت، همکاری و نوآوری در اکوسیستم میشود. علاوه بر این، سیستم پشتیبانی از شرکتهای دانشبنیان برای کمک به توسعه و آمادگی آنها برای ورود به بخش صنعت تقویت میشود. دولت میداند که شرکتهای دانشبنیان پتانسیل هدایت تحقیق و توسعه صنعتی را دارند، بنابراین این شرکتها با ارائه حمایتهای هدفمند، مانند بودجه، زیرساختها و برنامههای راهنمایی، میتوانند تواناییهای خود را ارتقا دهند، محصولات و خدمات خود را اصلاح و به رشد بخش صنعت کمک شایانی کنند.
وی ادامه داد: نظام جدید ارزیابی منطبق بر قانون «جهش تولید دانشبنیان» است که اخیراً در مجلس شورای اسلامی تصویب شده است. قانون جهش تولید دانشبنیان بر نقش شرکتهای دانشبنیان در توسعه فناوری در صنایع مختلف تأکید دارد. هدف، تبدیل صنایع بزرگ ایران به نهادهای دانشبنیان، تکمیل زنجیره ارزش و ارتقای توان صنعتی کشور است. با بهرهگیری از تخصص و نوآوری شرکتهای دانشبنیان توانمند، بخش صنعت میتواند با تقاضاهای متغیر بازار سازگار شود، بهرهوری را بهبود بخشد و رشد اقتصادی را تقویت کند. برای دستیابی به هدف اصلی یعنی تبدیل شدن اکوسیستم اقتصاد دانشبنیان به بازوی اصلی تحقیق و توسعه صنعت، سیستم ارزیابی جدید مجموعه گستردهتری از شاخصها را دربرمیگیرد که فراتر از پیچیدگیهای تکنولوژیکی است. عواملی مانند سطح فقر منطقهای، اشتغال افراد بسیار ماهر و پتانسیل نوآوری مورد توجه قرار میگیرند. این رویکرد جامع تضمین میکند شرکتهای دانشبنیان بر اساس سهم کلی آنها در اکوسیستم و پتانسیل آنها برای هدایت تحقیق و توسعه صنعتی ارزیابی میشوند. رویکرد اصلی در زمینه نظام جدید ارزیابی، ایجاد پویایی بیشتر برای ورود به صنعت در جهت توسعه فناوری و تبدیل شدن شرکتهای دانشبنیان به بازوی اصلی تحقیق و توسعه است. این کارشناس اقتصادی در پایان افزود: اصلاح نظام ارزیابی و حمایت از شرکتهای دانشبنیان گامهای اساسی در جهت ایجاد اکوسیستمی پویا و هدفمند در اقتصاد دانشبنیان ایران است. دولت با سادهسازی فرایند ورود، ارائه مکانیسمهای حمایتی قوی و تمرکز بر توسعه صنعت و فناوری، قصد دارد شرکتهای دانشبنیان را به محرکهای اولیه تحقیق، نوآوری و رشد اقتصادی تبدیل کند. این اصلاحات طیف متنوعی از شرکتها را جذب و همکاریها را تقویت میکند و ایران را در خط مقدم صنایع دانشبنیان قرار میدهد. از طریق این تلاشها، ایران میتواند از پتانسیل تحولآفرین شرکتهای دانشبنیان بهره ببرد و راه را برای توسعه پایدار در آینده هموار کند.
