علوم انسانی یکی از مهمترین حوزههای دانشی در دنیا است که در رشتههای گوناگون پیشرفتهای مختلفی کردهاست، اما همچنان نیازمند تبادلات علمی و رفع موانع و مشکلات مختلف برای توسعه و تحول بیشتر این حوزه علمی هستیم. در ایران جشنواره فارابی تلاشی برای تقویت علوم انسانی در داخل کشور و رونق تبادلات بینالمللی در این زمینه است.
جشنواره بینالمللی فارابی همانطور که از نامش پیداست، جشنوارهای در تراز و قامت بینالمللی است که بستر شرکت در آن برای همه استادان و پژوهشگران غیرایرانی در حوزههای ایرانشناسی، اسلامشناسی و علم دینی فراهم شدهاست؛ امری که باعث گسترش روابط مراکز علمی ایران با دیگر مراکز بینالمللی و استادان حوزههای علوم انسانی در کشورهای مختلف شدهاست.
این جشنواره از بدو تأسیس با تأکید بر بعد بینالمللی خود، به شناسایی و معرفی استعدادهای برتر جهان در حوزه علوم انسانی و اسلامی، معرفی و ارائه آثار و نظریههای برتر، روشها و طرحهای جدید در حوزه علوم انسانی و اسلامی در میان اندیشمندان غیر ایرانی و مجامع علمی خارجی و تشویق تولید، تقویت، توسعه و بومیسازی و نیز تحول علوم انسانی در جهان اسلام میپردازد.
البته ذکر این نکته ضروری است که تقویت بعد بینالمللی جشنواره فارابی باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد، چراکه ظرفیت حوزه علمی کشور و مراکز مختلف ایران بعد از انقلاب اسلامی گسترش روز افزونی داشته و در این زمینه باید با افزایش تبادلات، این توانمندیها به دانشمندان کشورهای مختلف عرضه شود.
جشنواره فارابی همواره درصدد آن بوده است تا به تقویت ایدهپردازی و طرحریزی برنامههای پژوهشی علوم انسانی در سطح بینالمللی بپردازد و فرصتی را فراهم آورد تا با تقویت روح پژوهش و ابتکار در تمام زمینههای علمی، فرهنگی و اسلامی، تقویت باور به توسعه داناییمحور و گسترش دانش در حوزه علوم انسانی در میان پژوهشگران و دانشوران به بار آید.
این جشنواره بینالمللی علاوه بر موارد فوق، کمک به کاربردیسازی علوم انسانی از طریق شناسایی مسئلهها و نیازهای جامعه ایران و جهان اسلام و نیز ایجاد فضای مناسب برای حضور فعال علوم انسانی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران در تراز جهانی را از جمله اهداف خود میداند.
در این زمینه لازم است تا همه فعالان عرصه علوم انسانی و رسانههای دغدغهمند با ارائه دیدگاهها و نظریات مختلف خود به این پرسش پاسخ دهند که جشنواره فارابی به چه میزان در تحقق اهداف خود محقق بوده و اگر موانعی بوده این موانع چیست و ضعفهای احتمالی چه راهحلهایی دارند.
جشنواره فارابی در دوره سیزدهم خود تلاش کرده که دست به نوآوری بزند؛ یعنی علاوه بر حوزههای ایرانشناسی و اسلامشناسی، توجه ویژهای به حوزه «علم دینی» کرد و با نظر به اهمیت آن، معرفی چهره برگزیده در این حوزه را در دستور کار خود قرار داد. همچنین در دورههای گذشته بیشترین توجه بخش بینالملل جشنواره معطوف به معرفی استادان و پژوهشگران برتر خارجی بودهاست که در طول سالیان متمادی پژوهش و حیات علمی خود در حوزههای مذکور، آثار متعدد و درخور توجهی را تولید کردهبودند، لیکن در دوره چهاردهم بنا بر آن گذاشته شد که به آثار و تحقیقات خارجی برتر نیز توجه شود و علاوه بر «شخصیت پیشرو خارجی»، از «تحقیق برتر خارجی» نیز تقدیر به عمل آید. همانطور که داشتن آثار علمی و مرجع، نوآوری درخور یا نظریهپردازی اثربخش، سابقه مؤثر در بسط و گسترش آموزش عالی، سابقه مؤثر در زمینه شاگردپروری و تأثیرگذاری علمی و عملی در مجامع بینالمللی، از اهم ویژگیهای «شخصیت پیشرو خارجی» در بخش بینالملل محسوب میشود، اما داشتن مسئله و چارچوب نظری مشخص، روشمندی و بینارشتهای بودن تحقیق، داشتن رویکرد نقادی دیدگاهها و مکاتب مختلف در حوزه موضوعی تحقیق، داشتن نوآوری درخور در تحقیق، داشتن الگو، نظریه اثربخش یا نظام منسجم (در تحقیقات بنیادی) یا راهکار عملی و اجرایی ناظر به مشکلات موجود از جمله مواردی است که در انتخاب «تحقیق برتر خارجی» مورد توجه قرار میگیرد.
علاوه بر موارد مذکور، اعطای «صلح و دوستی» به یک شخصیت علمی در حوزه تقریب بین مذاهب اسلامی نیز در دستور بخش بینالملل چهاردهمین جشنواره فارابی قرار گرفتهاست.
مدیر کمیته ارتباطات جشنواره بینالمللی فارابی
