برخی دیگر از پاکبانان مسئول تخلیه سطلهای زباله هستند، آنها بوی تعفن زبالهها را تحمل میکنند و با ماشینهای مکانیسم پسماندهایی را که در سطلها تلنبار شده از کوچهها و خیابانهای شهر دور میکنند. این در حالی است که کمتر کسی میتواند دقایقی را کنار سطل زباله بایستد و بوی بد آن را تحمل کند.
کار «پاکبانان» سخت، اما درآمدشان حداقل حقوق کارگری تعیین شده است، البته اگر همین حقوق را هم به درستی و بهموقع برایشان واریز کنند. بر اساس اخبار منتشرشده، پاکبانان چندین شهر حقوق معوقه دارند و مشخص نیست چه زمانی قرار است دستمزدشان را دریافت کنند؟ وضعیت پاکبانان تهران نیز ناراحتکننده است و مشکلات زیادی دارند. آنها که شبانهروز برای نظافت شهر تلاش میکنند و به دنبال تکه نان حلالی برای خود و خانوادهشان هستند، نباید حقوقشان تضییع شود.
پاکبانها تمام نقاط شهر را قدم به قدم میروند تا کوچهها و خیابانهای تمیزی را تحویل شهروندان دهند، اما کمتر کسی پای درددل آنها نشسته است تا بداند چه مشکلاتی دارند، به همین منظور خبرنگار «جوان» سراغ چند نفر از آنها رفته است تا درددلهایشان را بشنود.
امنیت شغلی نیست
فرقی نمیکند پاکبانان کدام خیابان و کوچه را جارو بزنند، آنها هر کجا که باشند با جان و دل کار میکنند تا شهری که به دست شهروندان بیملاحظه پر از زباله شده است، دوباره تمیز شود. این در حالی است که پاکبانان مشکلات بسیار زیادی در کارشان دارند. مجید که هفت سال به عنوان پاکبان کار میکند، در این رابطه به «جوان» میگوید: «پاکبانان باید شهر را جارو بکشند، نخالهها را بار بزنند و جویها را لایروبی کنند. در مقابل، اما حداقل حقوق به حسابشان واریز میشود و هیچ مزایای دیگری ندارند.»
ثبات شغلی کارگران یکی از مسائل مهمی است که معمولاً در قرارداد نیروهای پیمانکاری به آن توجهی نمیشود، به همین دلیل حق برخی از کارگران پاکبان ضایع میشود. مجید در این رابطه میگوید: «ایرانی و افغان فرقی نمیکند. کارگرانی که شغلشان پاکبانی است، امنیت شغلی ندارند. ممکن است پیمانکار به هر دلیلی که بخواهد آنها را بیکار کند و همین باعث میشود آنها هیچ اعتراضی به حقوق کمشان نکنند.»
مرخصی رفتن ممنوع!
مجید به عدمموافقت با مرخصی اکثر پاکبانان نیز اشاره میکند و میگوید: «دو روز در ماه حق هر کارگر است که به مرخصی برود، اما عمدتاً با مرخصی آنها موافقت نمیشود. اگر هم کسی اعتراض کند، ممکن است شغلش را از دست بدهد! برای همین هفت روز هفته را سرکار هستند و از ترس بیکار شدن هم هیچ گلایهای نمیکنند.»
او به مشکلات معیشتی برخی از پاکبانان نیز اشاره میکند و میگوید: «در این اوضاع اقتصادی به دلیل حقوق کمی که به پاکبان میدهند، داغ خرید گوشت و آجیل شب عید در دل بسیاری از آنها مانده است. پاکبانان سختترین کارها را با کمترین حقوق انجام میدهند و انصاف نیست که به آنها بیتوجهی شود.»
ترس از زورگیران در سیاهی شب
دستورالعمل مشخصی برای درگیریها و سرقت با پاکبانها وجود ندارد و فقط به آنها گفته میشود لوازم گرانقیمتشان را با خود در کوچه و خیابان نبرند تا مورد حمله زورگیران قرار نگیرند. احمد یکی از پاکبانانی است که نمیخواهد هویتش در این گفتگو فاش شود. او در این رابطه به «جوان» میگوید: «به برخی همکارانم در تاریکی شب حمله شده است تا موبایل و پولهایشان را ببرند. برای همین از ترس سرقت، فقط چندهزار تومان پول در جورابم میگذارم تا مبادا کسی به من حمله کند و پولهایم را بدزدد.»
او ادامه میدهد: «شاید کمتر کسی باور کند که از پاکبانان هم سرقت میشود، اما برای چند نفر از کارگران این اتفاق افتاده است و ما نیز از اینکه سارق به ما حمله کند، میترسیم، اما مگر چارهای برای ادامه کار داریم؟ اگر همین حقوق را هم نگیریم که زن و بچهمان گرسنه میمانند.»
وعده شهردار تهران برای حل مشکلات پاکبانان در سال جدید
ماه گذشته بود که طرح تزریق واکسن هپاتیت B برای کارگران و پاکبانان شهرداری تهران با حضور علیرضا زاکانی، شهردار پایتخت برگزار شد. در حاشیه این طرح، زاکانی در خصوص وضعیت معیشتی پاکبانان به خبرگزاری «موج» گفت: «سه وظیفه مهم به عهده مدیریت شهری تهران قرار گرفته است: ثبات شغلی کارگران، میزان حقوق و دستمزد و ارائه خدمات مورد نیاز.»
او با اشاره به وظیفه نخست مدیریت شهری ادامه داد: «ثبات شغلی کارگران یکی از وظایف مهمی است که معمولاً در قرارداد نیروهای پیمانکاری مغفول مانده و به تبع آن برخی از کارگران مورد ظلم واقع میشوند، به همین خاطر در تلاشیم به زودی وضعیت ثبات شغلی این افراد را تضمین کنیم.»
زاکانی با اشاره به وظیفه دوم اظهار داشت: «به دلیل اینکه پاکبانان با شرایط کارگری با پیمانکاران قرارداد میبندند، میزان حقوقشان برابر با کف میزان حقوق کارگری است، اما عمده مشکل از جایی نشئت میگیرد که برخی از پیمانکاران به صورت سلیقهای و گاه با تأخیرهای طولانیمدت حقوق پاکبانان را پرداخت میکنند.»
شهردار تهران با اشاره به حل مشکلات فعلی تصریح کرد: «قرار است از این پس در متن قراردادهای شهرداری با پیمانکاران تمهیدات و قیودی در نظر گرفته شود که دستمزد پاکبانان و کارگران سر موعد پرداخت شود و در غیر این صورت، کارفرما یا پیمانکار ملزم میشود به میزان دیرکرد حقوق، مبلغی را به عنوان جریمه به کارگر پرداخت کند. همچنین در صورت عمل نکردن پیمانکار، شهرداری مستقیماً مبلغ حقوق را تسویه و جریمهای را از پیمانکار دریافت میکند.»
او با اشاره به وظیفه سوم بیان کرد: «مجموعه شهرداری برای کارمندهای رسمی، قراردادی و مؤسسه هادیان که مجموعاً ۶۳ هزار پرسنل را شامل میشود، خدماتی را ارائه میدهد که در همین راستا مدیریت شهری تمهیداتی را در نظر گرفته است که ۴۰ هزار نیروی پیمانکاری و غیرمستقیم شهرداری نیز بتوانند از این خدمات بهرهمند شوند، همچنین قرار است در ماه جاری بسته خرسندساز در اختیار تمام نیروهای خدوم شهرداری قرار بگیرد.»
شهردار تهران با ابراز امیدواری نسبت به رفع مشکلات موجود در سال آینده خاطر نشان کرد: «امیدواریم در آینده نزدیک گامهای مؤثری را در حوزه مسکن برداریم.»
لزوم رسیدگی به امنیت، رفاه و آسایش پاکبانان
دستمزد حداقلی، نبود امنیت شغلی، ممنوعیت رفتن مرخصی، فوت و مصدومیت در اثر تصادف و زورگیری از جمله مواردی است که پاکبانان ایرانی و افغان با آن مواجه هستند. این پاکبانان با دلهره زورگیران شهر و نرساندن خرج و مخارج خانه، هر روز و هر شب، شهر را جارو میزنند تا شهر زیبا شود و زبالهای جلوی پای شهروندی را نگیرد. در مقابل، اما چند خواسته بحق دارند که لازم است فوری به آنها رسیدگی شود.
امید است وعده شهردار تهران درباره حل مشکلات پاکبانان در سال جدید محقق شود تا این کارگران عزیز و شریف در آسایش، امنیت و رفاه زندگی کنند.
