وزارت خارجه چین روز پنجم اسفند (۲۴ فوریه) در سالروز آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین، طرح ۱۲بندی خود را برای پایان دادن به جنگ اوکراین منتشر کرد. این «طرح صلح» در وبسایت وزارت خارجه چین منتشر شده است. چین در این طرح بر آغاز گفتگوهای صلح میان مسکو و کییف، آتشبس، پایان تحریمهای غرب علیه روسیه، اتخاذ تدابیری برای تضمین امنیت تأسیسات هستهای، ایجاد گذرگاههای بشردوستانه برای خروج غیرنظامیان و گامهایی در راستای تضمین صادرات غلات تأکید کرده است. طرح صلح چین همچنین بر مواضع این کشور مبنی بر «تضمین مؤثر حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی» همه کشورها تأکید و خواستار پایان «ذهنیت جنگ سرد» شده است.
دولت چین تاکنون به صورت رسمی و آشکارا از عملیات نظامی روسیه در اوکراین دفاع نکرده و آن را نیز محکوم نکرده است. پکن همواره بر بیطرفی در قبال جنگ اوکراین تأکید کرده، اما در عین حال گفته است روابط چین با روسیه «هیچ محدودیتی» نخواهد داشت. چین همچنین از ارسال تسلیحات غرب به اوکراین انتقاد و آن را «دمیدن بر آتش» جنگ توصیف کرده است. در عین حال با توجه به مواضع منفی امریکا و اوکراین در زمینه طرح صلح چین، احتمال اندکی وجود دارد که پکن بتواند این طرح را به پیش برد.
موضع مبهم کییف
جو بایدن، رئیسجمهور امریکا در سودمندی طرح چین برای پایان جنگ و حلوفصل بحران اوکراین ابراز تردید کرد. بایدن در واکنش به طرح چین گفت که طرح پیشنهادی چین برای حلوفصل نزاع در اوکراین فقط به سود روسیه است. مخالفت فوری و صریح امریکا با طرح چین با توجه به نیات و اهداف واشنگتن از تلاش برای تداوم جنگ اوکراین و تداوم آن معنا پیدا میکند. این در حالی است که روسیه از طرح چین برای پایان دادن به جنگ اوکراین حمایت کرده است. در بیانیه وزارت خارجه روسیه آمده است: با چین همعقیدهایم که هرگونه اعمال محدودیت خارج از چارچوب شورای امنیت غیرقانونی است و ابزاری برای رقابت نابرابر و جنگ اقتصادی به شمار میرود.
نکته مهم موضع مبهم اوکراین درباره طرح صلح چین است. دیمیترو کولبا، وزیر خارجه اوکراین آن را جالب دانست و گفت که هرگونه پیشنهاد خارجی باید همسو با قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل باشد. کولبا با اشاره به طرح صلح پیشنهادی چین تصریح کرد: عناصر و اصولی وجود دارد که ما با آنها موافقیم، اما یک اصل در این طرح وجود دارد که با آن مخالفیم و آن لغو تحریمها علیه روسیه است، زیرا معتقدیم تحریمها یک ابزار مهم هستند. به این ترتیب اوکراین نیز همسو با امریکا با هر گونه طرح صلحی که متضمن کاهش فشارها علیه روسیه از جمله لغو تحریمهای ضدروسی باشد، به شدت مخالفت میورزد. در واقع از نگاه سران غربی، قرار نیست حتی با پایان یافتن جنگ اوکراین نیز تحریمها علیه روسیه کاهش یابند یا به فراموشی سپرده شوند.
دیدار بایدن و شولتس
سرویس مطبوعاتی کاخ سفید روز ۱۲ اسفند (سوم مارس) در بیانیهای که پس از دیدار «جو بایدن» رئیسجمهور امریکا و «اولاف شولتس» صدراعظم آلمان منتشر شد، اعلام کرد که دو طرف آمادگی خود را برای ادامه سیاست تحریمها علیه روسیه «تا زمانی که لازم باشد» اعلام کردهاند. این دو همچنین «بر تلاشهای جاری برای ارائه کمکهای امنیتی، بشردوستانه، اقتصادی و سیاسی به اوکراین و اهمیت حفظ همبستگی جهانی با مردم اوکراین تأکید کردند.» کاخ سفید افزود: دو طرف تعهد خود را برای تحمیل هزینه بر روسیه تا زمانی که لازم باشد، مورد تأکید قرار دادهاند.
موضعگیری مشترک سران امریکا و آلمان در قبال روسیه و جنگ اوکراین نشان میدهد امریکا به عنوان سردمدار بلوک غرب و آلمان به مثابه بزرگترین اقتصاد و مهمترین کشور اتحادیه اروپا بر ادامه مسیر کنونی که موجب آتشافروزی هر چه بیشتر در اروپا و تداوم جنگ اوکراین شده است، تأکید دارند. جو بایدن در دیدار با شولتس گفته ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفته که ناتو از هم گسسته نخواهد شد بلکه ائتلاف را قویتر و توانمندتر خواهیم کرد.
نماد این امر اعلام بسته جدید کمکهای نظامی و تسلیحاتی ایالاتمتحده به اوکراین است. دولت بایدن یک بسته نظامی جدید ۴۰۰میلیون دلاری را برای اوکراین اختصاص داده است. به گفته آنتونی بلینکن، وزیر خارجه امریکا این بسته کمکی شامل مهمات برای خودروهای جنگی هیمارس، توپهای جدید و خودروی زرهی رزمی برادلی است.
بلوک غرب به سرکردگی امریکا نه فقط خواهان تداوم جنگ خونین اوکراین است بلکه با طرحهای صلح برای پایان دادن به آن نیز مخالفت میورزد. جو بایدن، رئیسجمهور امریکا با طرح چین برای پایان جنگ و حلوفصل بحران اوکراین مخالفت و درباره سودمندی آن ابراز تردید کرد. از دیدگاه غرب، پیروزی روسیه در جنگ اوکراین آن هم در مجاورت ناتو به معنای بیاعتباری این سازمان نظامی و گسترش هر چه بیشتر نفوذ و قدرت منطقهای و بینالمللی روسیه خواهد بود و معادلات امنیتی، نظامی و سیاسی را در اروپا به ضرر غرب تغییر خواهد داد. اولاف شولتس در دیدار با بایدن بر اهمیت حفظ حمایت غرب از اوکراین تأکید کرد و گفت: «این سال بسیار مهمی است، زیرا حمله روسیه به اوکراین یک تهدید خطرناک برای جهان است.» باید به یاد داشته باشیم که واشنگتن صرفاً در چارچوب اهداف خود به اروپا توجه داشته و اکنون از کشورهای اروپایی عضو ناتو در راستای سیاست ضدروسی خود استفاده ابزاری میکند که تبعات بسیار منفی برای اروپا در عرصههای مختلف سیاسی، اقتصادی و انرژی به همراه داشته است. در عین حال همراهی اروپا با امریکا در زمینه تجهیز هر چه بیشتر اوکراین به انواع تسلیحات نه فقط موجب به صدا درآمدن زنگ خطر درباره تهی شدن ذخایر مهمات و تسلیحات کشورهای اروپایی شده، بلکه تداوم این روند خطر واکنش جدی و شدید روسیه به موضعگیری خصمانه اروپا را تشدید کرده است.
«جو بایدن» رئیسجمهور امریکا و مقامات ارشد نظامی و امنیتی دولت او معتقدند که جنگ اوکراین فرصتی بیهمتا و غیرقابل تکرار برای ضدیت هر چه بیشتر علیه روسیه و تضعیف آن و در نهایت جلوگیری از شکلگیری کامل نظام چندقطبی فراهم آورده است، لذا آنها به اصطلاح عزم خود را جزم کردهاند تا به هر قیمت از پیروزی روسیه در جنگ اوکراین جلوگیری کنند. این دیدگاهی است که به رغم برخی مخالفتهای اولیه اکنون دولت آلمان و اولاف شولتس، صدراعظم این کشور نیز در عمل آن را دنبال میکنند. از دیدگاه مسکو هدف غرب از تداوم این جنگ تضعیف هر چه بیشتر روسیه با هدف نهایی تجزیه آن است. به این ترتیب نه فقط پایانی برای جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۳ متصور نیست بلکه با توجه به تداوم و گسترش کمکهای نظامی و تسلیحاتی بیسابقه غرب به کییف انتظار میرود دامنه آن گستردهتر شود. در عین حال مخالفت غرب با طرحهای صلح پیشنهادی نشان میدهد اساساً به دنبال پایان دادن به جنگ اوکراین نیست.
