محمدرضا اسلامی در پی فوت سوئیچیرو تویودا معروف به «پدر تویوتا» طی یادداشتی در کانال تلگرامی خود به تحلیل و مرور زندگی او پرداخت. در ادامه تلخیصی از گزارش او را آوردهایم: سوئیچیرو تویودا معروف به «پدر تویوتا» درگذشت. او سالهای طولانی، مدیریت و ریاست هیئت مدیره شرکت خودروسازی تویوتا را برعهده داشت. وی مؤسس شرکت لکسوس نیز بود. پسر وی (آکیو تویودا) هماکنون مدیرعاملی تویوتا را برعهده دارد. مرحوم سوئیچیرو از چهرههای شاخص دنیای معاصر ما بود که نقش مهمی در صنعت و بازرگانی دنیای جدید داشت و لذا ضروری است که چند کلامی درباره او صحبت شود:
۱) او فرزند Kiichiro بود. پدرش در سال ۱۹۳۷ شرکت تویوتا را بنیان گذاشت و سپس او در سمتهای مختلف مدیرعاملی و ریاست هیئت مدیره خدمت کرد. این خانواده در ژاپن داستان جالبی دارد. پدربزرگ او (Sakichi) یک کارخانه تولید ماشین آلات بافندگی در شهر ناگویا زده بود و پدرش (Kiichiro) کسی بود که تصمیم گرفت تا کسب و کار پدربزرگ را از «صنعت بافندگی» به «صنعت خودرو» تغییر دهد. به این شکل، کارخانه خودرو تویوتا متولد شد. سوئیچیرو کسی بود که سالها میراث پدر را پاس داشت و تویوتا را به بالندگی و تعالی رساند. از این جهت به او لقب «پدر تویوتا» داده شده است.
۲) در دوران مدیریت او شرکت تویوتا زیربناهای صادرات و تولید در امریکای شمالی را بنیان نهاد. به ثمره درایت و مدیریت او، در ۲۰۲۲ میزان فروش تویوتا در امریکا از میزان فروش فورد و جنرال موتورز بیشتر شد! این امر مرهون صنعتگری و هنر دیپلماسی سوئیچیرو بوده است. در مقطعی که او تصمیم گرفته بود فروش تویوتا را در خاک امریکا گسترش دهد (یعنی ۱۹۸۲) اوج زمان تنش اقتصادی امریکا با ژاپن بود. در آن سالها «ماشین ژاپنی» نمادی بود از تسلط اقتصادی ژاپن بر بازار امریکا! (این مقاله نیویورک تایمز را ببینید.) هنر دیپلماسی سوئیچیرو باعث شد تا ابتدا او در ۱۹۸۴ ارتباط خوبی با جنرال موتورز برقرار کند و چهار سال بعد اولین کارخانه تولید تویوتا را در ایالت کنتاکی امریکا تأسیس کند! در لانه زنبور و در مهد جنرال موتورز و فورد، کارخانه زد و شروع به تولید کرد. او برای مدیران صنعتی امریکا یک نماد است. نماد کسی که ابتدا از در دوستی با جنرال موتورز وارد شد و عقد همکاری بست و سپس جنرال موتورز را شکست داد! به تعبیر حافظ: «زره مویی که با مژگان ره خنجرگزاران زد...» کسی که با «ظرافت» و به تعبیری با مژگان، کمر قدرتمندان صنعت خودرو و «خنجرگزاران» را شکست. جنرال موتورز در سال ۲۰۰۹ اعلام ورشکستگی کرد!
۳) بیگمان کسی که سالها مدیرعاملی یک مجموعه عظیم صنعتی را عهدهدار است (آن هم یک مجموعه خصوصی و نه دولتی!) باید در طول عمر کاری خود صدها تصمیم خُرد و کلان مدیریتی بگیرد و اشتباهات او میتواند ضرباتی جبران ناپذیر به بنگاه اقتصادی وارد سازد. در میان انبوه تصمیمات آقای سوئیچیرو یکی از آنها بسیار پررنگ و محل تأمل است. او در سال ۱۹۹۹ تصمیم گرفت از مصدر امور اجرایی تویوتا کنار برود و «پسرش» متولی ادامه مدیرعاملی تویوتا شود. او این تصمیم را به هیئت مدیره منعکس کرد و هیئت مدیره پس از بررسی و مطالعه اعلام کردند پسر او برای این سمت «جوان» است و تجربه کافی ندارد! پسر او در آن زمان ۴۵ سال سن داشت. سوئیچیرو به تصمیم هیئت مدیره احترام گذاشت و قرار شد پسر جوان (!) به کارآموزی ادامه دهد و نهایتاً در ۵۳ سالگی به عنوان مدیرعامل تویوتا جانشین پدر شد. این میزان احترام به خرد جمعی، عدم تکبر و درگیر نشدن با هیئت مدیره محل تعجب و حیرت است... اینکه مدیرعامل مجموعه عظیمی مثل تویوتا باشی (که پدرت آن را بنیان نهاده و خودت آن را بالنده کردهای) و بخواهی تنها پسرت مسیرت را ادامه دهد، ولی همزمان اینگونه به خردجمعی هیئت مدیره احترام بگذاری. مابین مقطع زمانی مدیریت او تا شروع مدیریت پسرش، هیئت مدیره آقای واتانابه را به سمت مدیرعاملی منصوب کرد. واتانابه از پیرمردهای تویوتا بود که از ابتدای جوانی وارد تویوتا شده بود و چند دهه آنجا کار کرده بود. آری کیفیت اتفاقی نیست!
۴) سوئیچیرو بعد از کنار رفتن از مدیرعاملی خود را وقف یکی از مهمترین حوزههای توسعه در تویوتا کرد. او بعد از بازنشستگی رئیس Toyota Central R&D Labs شد. توضیح اینکه تویوتا چندین مرکز تحقیقات و توسعه دارد ولی این مرکز، موظف به کار روی تکنولوژیهای ۲۵ سال آینده است.
۵) سوئیچیرو این هفته در ۹۷ سالگی درگذشت. این نکته بسیار مهمی است. سالها در مصدر امور و در فراز و نشیب یکی از دشوارترین رقابتهای صنعتی- بازرگانی دنیای انسان معاصر باشی ولی با سلامت جسم و روح از کوران حوادث عبور کنی. توسعه یک کشور مرهون مردانی مانند سوئیچیروست. افرادی با احوال غیرهیجانی و غیرشتابزده که به احترام آنها باید کلاه از سر برداشت. روحش شاد.
