دیدار وزرای دفاع ترکیه و سوریه پس از ۱۱ سال که در مسکو انجام شد بلافاصله تأثیر خود را در عرصه میدانی نشان داد و به گفته رسانههای سوری، آنکارا با خروج نیروهایش از شمال سوریه موافقت کرده است؛ اقدامی که مقدمهای برای عادیسازی روابط و دیدار رؤسای جمهور دو کشور است تا پس از یک دهه تنش، مناسبات دیپلماتیک را از سر بگیرند.
ترکیه که از زمان شروع بحران سوریه در سال ۲۰۱۱، با حمایت از گروههای تروریستی روابط خود را با دمشق قطع کرد در ماههای اخیر در چرخشی ۱۸۰ درجهای نسبت به عادیسازی روابط با دولت سوریه ابراز تمایل کرده است. پس از دیدار رؤسای سازمانهای اطلاعاتی سوریه و ترکیه، این بار وزرای دفاع دو کشور هم در مسکو با یکدیگر گفتگو کردند. روزنامه الوطن سوریه مدعی شد که ترکیه در نشست سهجانبه مقامات سوریه، ترکیه و روسیه در مسکو نسبت به خروج تمامی نیروهای خود از خاک سوریه متعهد شده است. منابع آگاه در دمشق به الوطن گفتند: جو نشست سهجانبهای که در مسکو و با نظارت روسیه برگزار شد، نتیجه دیدارهایی بود که از قبل بین دستگاه اطلاعات ترکیه و سوریه برگزار شده بود. این منابع افزودند: «این نشست در صورت عدم وجود نقاطی که بین دو طرف پیرامون آنها توافق شده بود و پاسخگوی منافع دمشق و شروط آن از جمله عقبنشینی نیروهای ترکیه از کل خاک سوریه بود، برگزار نمیشد.» یک منبع که خواست نامش فاش نشود، گفت که رسانههای ترکیه و بهویژه نزدیک به رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور این کشور به صورت گستردهای درباره نزدیکسازی سوریه و ترکیه زمینهسازی کرده بودند.
حلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه پس از بازگشت از مسکو درباره توافقات سهجانبه در مسکو گفت که آنکارا به حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه احترام میگذارد. به نوشته خبرگزاری آناتولی، آکار گفت: «ترکیه در سوریه هیچ هدفی جز مبارزه با گروههای تروریستی و تأمین امنیت مرزهایمان ندارد و ما تأکید کردیم باید اعضای سازمانهای تروریستی را از بین ببریم». این مقام ارشد ترکیه سپس گفت: «به نظر ما اقداماتی که بعد از این انجام میگیرد، بهطور جدی نقش مهمی در صلح و ثبات منطقه به خصوص سوریه خواهد داشت. توافق کردیم که چنین نشستهایی در آینده نیز برگزار شود و ما به وظایف خود عمل خواهیم کرد و تلاش میکنیم که صلح و ثبات را در نزدیکترین ممکن بازگردانیم». وزارت دفاع روسیه هم در بیانیهای نشست سهجانبه را مفید ارزیابی کرده بود که میتواند در نزدیکی سیاستهای ترکیه و سوریه گرهگشا باشد.
مقدمهای برای دیدار اردوغان و اسد
ادعای عقبنشینی ترکیه از مناطق شمالی سوریه درحالی است که ارتش ترکیه در هفتههای اخیر خود را برای اجرای عملیات زمینی با هدف مقابله با گروههای تروریستی کرد آماده میکرد و تسلیحات و تجهیزات نظامی خود را نیز در مرزهای دو کشور مستقر کرده بود، اما بنابه دلایلی که به نظر میرسد سیاسی بود، این عملیات تاکنون انجام نشده است. ترکیه با عقبنشینی از مرزهای سوریه سعی دارد به دمشق امتیاز داده و زمینه را برای عادیسازی روابط آماده کند. اخیراً اردوغان گفته بود که دیدار با بشار اسد، رئیسجمهور سوریه بعید نیست و برخی منابع گفتهاند که این دیدار احتمالاً طی ماههای آینده در مسکو انجام شود. مقامات سوریه خروج نیروهای ترکیه از اراضی اشغالی را شرط اصلی برای توافقات عادیسازی اعلام کردهاند و اقدام جدید آنکارا هم احتمالاً با هدف نشان دادن حسننیت و برای جلب اعتماد دمشق انجام شده است.
علاوه بر روابط سیاسی، موضوعات دیگری هم وجود دارند که نیاز به همکاری دو کشور دارد. مسئله آوارگان سوری که از ۱۰ سال پیش در خاک ترکیه مستقر هستند در ماههای اخیر به شدت مورد توجه قرار گرفته است و آنکارا قصد دارد با توافقات با طرف سوری این پناهندگان را به کشورشان بازگرداند. حلوصی آکار در این باره گفت که ترکیه در راستای ممانعت از ورود مهاجران غیرقانونی سوری به این کشور اقدام خواهد کرد و توضیح داد که اقدامی علیه پناهندگان سوری که در این کشور هستند انجام نخواهد شد. مولود چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه هم گفت که دولت سوریه به بازگشت آوارگان به کشورش تمایل دارد و ضروری است که ترکیه با دمشق در جهت تحقق صلح و ثبات همیشگی و تضمین بازگشت امن آوارگان در ارتباط باشد.
