زلنسکی در واشنگتن
«ولودیمیر زلنسکی» رئیسجمهور اوکراین ۳۰ آذر در نخستین سفر خارجی خود پس از آغاز عملیات نظامی روسیه در اوکراین، در سفری یک روزه به امریکا رفت. در این سفر، امریکا تحویل سامانههای موشکی پیشرفته پاتریوت به اوکراین را در قالب بخشی از جدیدترین بسته چندمیلیارد دلاری حمایت نظامی از کییف اعلام کرد. امریکا تا امروز در کنار بریتانیا بیشترین و مهمترین بستههای مالی و نظامی را در اختیار اوکراین قرار داده و کییف را در جنگ با روسیه حمایت کردهاند. اکنون نیز یک بسته تسلیحاتی حمایتی عظیم دیگر از طرف امریکا به مقصد اوکراین ارسال خواهد شد.
زلنسکی در این سفر با جو بایدن، رئیسجمهور امریکا دیدار و گفتگو و دو طرف در بیانیه خبری خود بر تداوم حمایتهای مالی و نظامی امریکا از اوکراین و وضع تحریمهای بیشتر علیه روسیه تأکید کردند. بایدن ضمن تأیید ارائه سامانههای دفاع هوایی پاتریوت به اوکراین در قالب کمکهای نظامی جدید به ارزش ۸۵/۱ میلیارد دلار، از انتظار برای تأیید ۴۵میلیارد کمک نظامی اضافی به اوکراین خبر داد. زلنسکی نیز این سفر را مرحله جدیدی از روابط اوکراین و امریکا دانست و بر مواضع پیشین خود در قبال مذاکره با روسیه برای پایان جنگ تأکید کرد.
رئیسجمهور اوکراین پس از دیدار، برای سخنرانی و رایزنی با رهبران کنگره و رؤسای کمیته امنیت ملی هر دو حزب امریکا به محل کنگره ایالات متحده رفت. زلنسکی در کنگره امریکا اظهارات ضدروسیه و ایران خود را تکرار کرد و گفت: کمکهایمیلیارد دلاری شما به اوکراین که برای مقابله ما با تهاجم روسیه تصویب شده، کمک به خیریه نیست! بلکه سرمایهگذاری در امنیت جهانی و دموکراسی است. مبارزه سربازان اوکراینی علیه روسیه شبیه مبارزه سربازان امریکایی علیه هیتلر در ۱۹۴۴ است و اوکراین هرگز تسلیم روسیه نخواهد شد.»
این موضع نشان میدهد با وجود برخی درخواستها برای پایان دادن به جنگ اوکراین و آغاز مذاکرات صلح بین مسکو و کییف، رئیسجمهور اوکراین بر این تصور است که نبردی ایدئولوژیک را علیه روسیه دنبال میکند که مصداق مبارزه لیبرالیسم امریکایی علیه نازیسم آلمانی است. به این ترتیب با افزایش کمکهای امریکا که بسته جدید آن بیش از ۸۵/۱ میلیارد دلار بوده و به طور کلی شامل ۴۵میلیارد دلار خواهد شد، دولت اوکراین دامنه جنگ را گسترش خواهد داد. کرملین اعلام کرده است هیچ نکته مثبتی از سفر او حاصل نمیشود و روسیه هیچ بختی را برای گفتگوهای صلح با کییف متصور نمیداند، ضمن اینکه مسکو درباره تحویل تسلیحات به اوکراین هشدار داده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین گفت: تأمین تسلیحات به کییف ادامه دارد و دامنه تسلیحات عرضه شده در حال گسترش است، البته همه اینها به تشدید درگیری منجر میشود. این موضوع، نویدی برای اوکراین به همراه ندارد.»
ارسال پاتریوت
اکنون مسئله مهم در کمکهای واشنگتن به کییف سامانه پدافند هوایی و ضدموشکی پاتریوت است که اعطای آن واکنش شدید روسیه را برانگیخته است. برخلاف ادعاهای امریکا درباره تلاش برای خاتمه دادن به جنگ اوکراین، اما عملاً واشنگتن و شرکای آن خط مشی تداوم این جنگ خونین را اتخاذ کرده و با تجهیز هر چه بیشتر اوکراین به ویژه به تسلیحات سرنوشتساز مانند موشکهای دوربرد و پهپادهای جدید و نیز سامانههای پدافند هوایی و ضدموشکی مانند پاتریوت که به طور بالقوه میتواند معادلات جنگ اوکراین در زمینه هوایی و موشکی را به نفع اوکراین تغییر دهد، قصد به چالش کشیدن روسیه و به درازا کشاندن جنگ و کشاندن آن به عمق خاک روسیه را دارند.
همین امر موجب هشدار شدید مسکو در زمینه تقابل نظامی مستقیم روسیه و ناتو در صورت تجهیز اوکراین به سامانه پاتریوت شده است. ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه تأکید کرد: این کار نه کمکی به حلوفصل جنگ در اوکراین میکند و نه جلوی دستیابی مسکو به اهدافش را میگیرد. وی تصریح کرد: «ارسال سامانه پاتریوت به اوکراین باعث طولانی شدن درگیری میشود. اگر سامانههای پاتریوت امریکایی به اوکراین فرستاده شود، آن را نابود خواهیم کرد.»
افزایش احتمال درگیری مستقیم
نکته مهمی که روسیه بر آن تأکید کرده هدف نهایی ایالات متحده از ارائه کمکهای عظیم نظامی و تسلیحاتی به اوکراین است. از دیدگاه مسکو هدف امریکا از تداوم جنگ تضعیف هر چه بیشتر روسیه با هدف نهایی تجزیه آن است. این مسئلهای است که از دوره شوروی امریکاییها به دنبال آن بودهاند. پوتین در این زمینه گفت: امریکا از مدتها پیش در منطقه درگیر عملیات بوده است و آنها در دوران شوروی زمینه را آماده میکردند. امریکا برای مدت طولانی درگیر مناقشه علیه روسیه بوده است، نه فقط امروز و پس از سفر زلنسکی به واشنگتن.
نکته مهم اینکه روسیه پس از ۱۰ ماه از درگیری اوکراین از آن به عنوان جنگ یاد کرده است. روسیه تا قبل از این از اقدام نظامی در اوکراین با عنوان «عملیات ویژه نظامی» نام میبرد، اما پوتین اول دی در کنفرانسی خبری از واژه «جنگ» برای این عملیات استفاده و ابراز امیدواری کرد که این بحران به زودی پایان یابد. این مسئله واکنش فوری امریکا را به دنبال داشت. سخنگوی وزارت خارجه امریکا نوشت: امریکا و بقیه دنیا از ۲۴فوریه میدانستند که «عملیات ویژه نظامی» پوتین یک جنگ بدون توجیه علیه اوکراین بود. سرانجام پس از ۳۰۰روز پوتین آن را جنگ نامید. قدم بعدی اذعان به واقعیت است. ما از او میخواهیم با خروج نیروهایش از اوکراین به این جنگ پایان دهد.
انتظار میرود جنگ اوکراین که هم اکنون نیز در پایان دهمین ماه خود موجب تلفات عظیم انسانی و خسارات نظامی گسترده و نیز نابودی زیرساختهای اوکراین شده است، نه تنها پایان نیابد بلکه با توجه به موضع زلنسکی و پشتگرمی او به حمایتهای گسترده امریکا در ماههای آتی نیز همچنان با شدت ادامه پیدا کند، البته این بار احتمال توسعه دامنه این جنگ به داخل خاک روسیه بسیار بیش از گذشته خواهد بود. مسلماً تداوم این جنگ احتمال گسترش آن به کشورهای همسایه اوکراین به ویژه لهستان یا جمهوریهای سهگانه بالتیک را افزایش خواهد داد که این امر به منزله تقابل نظامی مستقیم روسیه و ناتو خواهد بود؛ سناریویی که به رغم ادعای غرب درباره جلوگیری از وقوع آن، اما عملاً در مسیر تحقق این سناریو با افزایش قابل ملاحظه کمکهای تسلیحاتی امریکا و نیز تشویق دولت کییف برای تداوم جنگ حرکت میکند.
