همزمان با سفر جو بایدن رئیس جمهور آمریکا به منطقه غرب آسیا، تحلیل و تفسیرهای مختلفی در مورد ابعاد و پیامدهای مختلفِ این سفر مطرح می شود. در این راستا، به طور خاص چند مساله به عنوان دستورکارهای اصلی سفر بایدن به اراضی اشغالی و عربستان سعودی مطرح شده است که از جمله آن ها می توان به تلاش جهت اقناع رهبران عربستان سعودی برای بالا بردن میزان تولید نفتشان و دور کردن جهان از بحران انرژی(با توجه به کاهش عرضه نفت و افزایش قیمت آن در پی جنگ اوکراین و تحریم انرژی روسیه)، پیشبرد طرح سپر دفاع هوایی منطقه ای با هدف مقابله با آنچه تهدید ایران عنوان می شود و البته زمینه چینی جهت عادی سازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی اشاره کرد.
در این چهارچوب، در تمامی هر سه دستور کار اصلی که به عنوان اهداف عمده سفر بایدن به منطقه عنوان می شود، کشورهای عربی، حضوری پر رنگ دارند. در این چهارچوب، همزمان با سفر بایدن به منطقه، بسیاری از تحلیلگران مسائل منطقه به ویژه از کشورهای عربی، در قالب مقالات و تحلیل های مختلف، به حکام عرب توصیه کرده اند که به رئیس جمهور آمریکا و رژیم صهیونیستی اعتماد نکنند و واقع بینانه به مسائل منطقه ای نگاه کنند و صرفا در قالبِ طرح هایی که آمریکا و رژیم اسرائیل برای آن ها تدوین کرده اند، خود را قرار ندهند.
در این راستا، این دسته از تحلیلگران به طور خاص سه استدلال اساسی را نیز مورد اشاره قرار دادهاند و با استناد به آن ها تاکید می کنند که اهداف سفر منطقه ای بایدن به منطقه خاورمیانه، محقق نخواهد شد. از این رو بهتر است که اعراب نیز خود را در این فرآیند پرهزینه درگیر نکنند.
در ادامه به استدلال های مذکور اشاره می شود:
یک: نیت اصلی آمریکا در معادلات منطقه ای، نَه حل مسائل بلکه پیچیده تر کردن آن ها است
یکی از استدلال هایی که تحلیلگران به ویژه در جهان عرب در مورد سفر بایدن به منطقه خاورمیانه مطرح میکنند این است که بنا به گفته "هنری کسینجر"، دیپلمات و وزیر خارجه سابق آمریکا، نفع آمریکا در چهارچوب معادلات منطقه ای و بین المللی، نَه حل کردن مسائل، بلکه پیچیده تر کردن آن ها در قالب و چهارچوب هایی است که منافع آمریکا را به بهترین نحو ممکن تامین کند.
در این راستا، اینکه اعراب فکر کنند آمریکا و رژیم اسرائیل به دنبالِ مثلا حراست از آن ها علیه آنچه تهدیدات ادعایی از سوی ایران خوانده می شود، هستند، نکته بیهوده ای بیش نیست و اساسا رئیس جمهور آمریکا به واسطه سفر منطقه ای خود سعی دارد به رژیم صهیونیستی این پیام را برساند که اولا، در بحبوحه کاهش تعهدات نظامی آمریکا در منطقه، واشینگتن حافظ منافع این رژیم به عنوان اصلی ترین متحد منطقه ای آن است و دوما واشینگتن با استفاده از ابتکارهایی نظیر ایجاد سپر دفاع هوایی منطقه ای و تشکیل ائتلافی با حضور کشورهای عربی، آمریکا و رژیم صهیونیستی، عملا به دنبال کنترل اعراب در قالبِ مطلوب مد نظرِ صهیونیستهاست و اساسا در این میان صرفا اعراب را به مثابه بازیگرانی می بیند که می تواند روی دلارهای نفتی و منابع انرژی شان حساب کند.
در نهایت اینکه، حکام عربی دهه هاست که رویه ها و اقدامات غیرسازنده رهبران آمریکایی را در مورد اعراب و کشورهای عربی مشاهده کرده اند و اینکه پس از بارها شکست باز هم به دامان آمریکا پناه می برند، در نوع خود حکایت از ناشی گری رهبران عربی دارد. این مرتبه نیز تردیدی نیست که ابتکارهای آمریکایی در منطقه نَه در راستای منافع اعراب بلکه کاملا تامین کننده منافع رژیم صهیونیستی خواهد بود و البته به ضرر کشورهای عربی تمام خواهد شد.
*امیر ابوالفتوح نویسنده و تحلیلگر پایگاه خبری "میدل است مانیتور" در مقاله ای، حکام عرب را افرادی احمق خطاب کرده که درس های تاریخی خود را به خوبی فرا نمی گیرند و مدام فریب رویه ها و سیاست های آمریکا و رژیم صهیونیستی را می خورند. ابوالفتوح به طور خاص به این نکته اشاره کرده که سفر بایدن به منطقه با هدف پیچیده تر کردن مسائل این منطقه (و نَه حل آنها) در راستای منافع آمریکا و به ویژه صهیونیست ها انجام گرفته است.
دو: ایده عادی سازی روابط عربستان با رژیم صهیونیستی، فاجعه بار خواهد بود
یکی از استدلال های دیگری که تحلیلگران و مفسران مسائل خاورمیانه در مورد بی نتیجه بودن سفر منطقه ای بایدن و به طور خاص ضرر و زیان آن برای کشورهای منطقه مطرح می سازند، اشاره به این نکته است که تاکیدات بایدن بر زمینه چینی جهت عادی سازی روابط رژیم صهیونیستی و عربستان، جدای از اینکه دستورکاری با هدف جلوگیری از مرگ "توافق ابراهیم" است که مدت هاست متروک مانده، عملا به دنبال تحت کنترل در آوردن کشورهای عربی به دست صهیونیست هاست و البته بحران های گسترده داخلی، منطقه ای و بین المللی را برای سعودی ها ایجاد خواهد کرد.
در این رابطه به طور خاص به این نکته اشاره می شود که طیف های مختلفی از مردم عربستان نسبت به عادیسازی روابط کشورشان با صهیونیست ها دیدگاه مثبتی ندارند و جدای از این ها، اقدام حکام عربستان در پیشبرد این دستورکار، هزینه های گزافی را برای آن ها در ابعاد منطقه ای و بین المللی به همراه خواهد داشت و حتی به آبرو و حیثیت آن ها در جهان عربی و در سطح کلان تر، جهان اسلام، آسیب های جدی را وارد خواهد کرد.
جالب اینکه به تازگی برخی از کشورهای جهان عرب نظیر اردن و مصر، از تمایل خود جهت داشتن روابط عادی و صمیمی با ایران سخن می گویند. مسائلی که روی هم رفته، در صورت تحقق دستورکار عادی سازی روابط رژیم صهیونیستی با عربستان، حامل بحران های جدی برای سعودی ها در ادامه راه خواهند بود اما در نقطه مقابل، منافع آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه را به ضرر اعراب به پیش خواهند برد.
*پایگاه خبری "رای الیوم" در مقاله ای به این نکته اشاره کرده که جدای از چالش های قابل توجه سعودی ها در حوزه منطقه ای و بین المللی، اگر حکام این کشور بخواهند عادی سازی روابط خود با رژیم صهیونیستی را اعلام کنند، در داخل این کشور نیز با بحران های جدی رو به رو خواهند شد و به نوعی افکار عمومی کشورشان را به قیامی فراگیر علیه خود دعوت می کنند. افکار عمومی که عمدتا رژیم صهیونیستی را رژیمی اشغالگر، و درمنطقه، مقابلِ منافع عربستان، اعراب و مسلمانان جهان ارزیابی میکنند.
سه: بحران زایی علیه ایران گزینه ای خطرناک برای منطقه است
یکی دیگر از توصیه های تحلیلگران و مفسران مسائل خاورمیانه به حکام عرب در مورد سفر منطقه ای بایدن این است که هرگونه تحرکِ آن ها علیه ایران در قالب هایی نظیر پیشبرد طرح سپر دفاع هوایی منطقه ای، ضربهای جدی و مستقیم به منافع و امنیت ملی آن ها خواهد بود.
در این رابطه، عده ای از تحلیلگران همچنین به آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز هشدار داده اند که با تحریک ایران، راه را جهت قدرت گیریِ چند برابری محور مقاومت و همچنین پیشرفت قابل ملاحظه توانمندی های اتمی ایران فراهم نکنند. مساله ای که تا حد زیادی جدای از به خطر انداختن منافع کشورهای عربی، عملا ایران را به نقطه ای از قدرت و توانمندی خواهد رساند که هم منطقِ قدرت گیری آن نزد نخبگان حوزه سیاست خارجی موجه خواهد شد و هم افکار عمومیِ منطقه و جهان، تلاش های ایران در این حوزه را منطقی خواهند دید و در نقطه مقابل، دیدگاهی منفی نسبت به جبهه دشمنان این کشور پیدا خواهند کرد. از این رو، بهتر است که نه بایدن، نه رژیم صهیونیستی و نه کشورهای عربی، موقعیت خود را در وضعیتی قرار ندهند که در مورد مساله ایران با بحران هایی جدی رو به رو شوند.
*اندیشکده "شورای آتلانتیک" در مقاله ای ضمن اشاره به سفر منطقه ای جو بایدن، به طور خاص به این نکته اشاره کرده که این سفر، حامل پیامِ تنش زایی علیه ایران است و عملا موجب خواهد شد تا ایران پیشرفت ها و قدرت خود در حوزه هایی نظیر نفوذ منطقه ای، توان موشکی، برنامه اتمی و همچنین قدرت پهپادی اش را به نحو قابل ملاحظه ای توسعه بخشد و این مساله نه در راستای منافع اعراب، نه آمریکا و نه رژیم صهیونیستی خواهد بود. از این رو بهتر است که کشورهای عربی اساسا وارد پازل این بازی خطرناک علیه ایران نشوند.
